Interakcje leku
PoltechDMSA 1 mg DMSA

Kompleks 99mTc-DMSA wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne z wybranymi lekami, które mogą wpływać na jego biodystrybucję i wyniki scyntygrafii nerek. Związki modyfikujące równowagę kwasowo-zasadową, takie jak chlorek amonu i wodorowęglan sodu, powodują zmianę wartościowości kompleksu, skutkując zmniejszonym wychwytem w korze nerek, zwiększonym wychwytem w wątrobie oraz przyspieszonym wydalaniem z moczem, co może prowadzić do fałszywie obniżonych wyników. Mannitol, działając jako diuretyk osmotyczny, zmniejsza wychwyt 99mTc-DMSA przez nerki poprzez odwodnienie i zmniejszenie przepływu krwi nerkowej. Inhibitory ACE, szczególnie u pacjentów ze zwężeniem tętnicy nerkowej, powodują odwracalne upośledzenie funkcji cewek nerkowych i obniżenie wychwytu radiofarmaceutyku, co może skutkować niedoszacowaniem funkcji nerek. Chemioterapeutyki takie jak metotreksat, cyklofosfamid i winkrystyna wpływają na biodystrybucję 99mTc-DMSA prawdopodobnie przez toksyczny wpływ na komórki cewek nerkowych.

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Kompleks kwasu mezo-2,3-dimerkaptobursztynowego (DMSA) z technetem-99m (99mTc) może wchodzić w interakcje z różnymi produktami leczniczymi, wpływając na jego farmakokinetykę i dystrybucję w organizmie. Szczególną uwagę należy zwrócić na substancje, które mogą modyfikować wyniki badań diagnostycznych z użyciem 99mTc-DMSA, prowadząc do nieprawidłowej interpretacji wyników scyntygrafii nerek.1

Interakcje z lekami wpływającymi na równowagę kwasowo-zasadową

Związki modyfikujące równowagę kwasowo-zasadową organizmu mogą istotnie wpływać na farmakokinetykę i biodystrybucję 99mTc-DMSA. Do tej grupy leków należą m.in. chlorek amonu oraz wodorowęglan sodu. Ich stosowanie prowadzi do zmiany wartościowości kompleksu 99mTc z DMSA, co skutkuje:

  • Zmniejszonym gromadzeniem kompleksu w korze nerek
  • Zwiększonym wychwytem w wątrobie
  • Przyspieszonym wydalaniem z moczem

Efekty te mogą prowadzić do uzyskania fałszywie obniżonych wartości wychwytu nerkowego, co może skutkować błędną interpretacją wyników diagnostycznych.2

Interakcje z diuretykami osmotycznymi

Mannitol, jako diuretyk osmotyczny, powoduje odwodnienie organizmu. Konsekwencją tego działania jest zmniejszenie wychwytu 99mTc-DMSA przez tkanki nerkowe. Mechanizm tego zjawiska prawdopodobnie polega na zmniejszeniu przepływu krwi przez nerki oraz zmianie dynamiki procesów sekrecji i reabsorpcji w cewkach nerkowych, co wpływa na zdolność kompleksu 99mTc-DMSA do akumulacji w komórkach kory nerki.3

Interakcje z inhibitorami konwertazy angiotensyny

Inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę (ACE) mogą wywierać istotny wpływ na wyniki badań z użyciem 99mTc-DMSA u pacjentów ze zwężeniem tętnicy nerkowej. Leki z tej grupy powodują odwracalne upośledzenie czynności cewek nerkowych poprzez zmniejszenie ciśnienia filtracyjnego w nerce dotkniętej zwężeniem tętnicy nerkowej. Efektem jest zmniejszone gromadzenie 99mTc-DMSA w nerce, co może prowadzić do niedoszacowania rzeczywistej funkcji nerek.4

Interakcje z lekami przeciwnowotworowymi

W badaniach eksperymentalnych na modelach zwierzęcych wykazano, że chemioterapeutyki przeciwnowotworowe mogą wpływać na biodystrybucję 99mTc-DMSA. Udokumentowano ten efekt dla następujących leków:

  • Metotreksat – antagonista kwasu foliowego
  • Cyklofosfamid – lek alkilujący z grupy oksazafosforyn
  • Winkrystyna – alkaloid barwinka, inhibitor polimeryzacji mikrotubul

Mechanizm tych interakcji może wiązać się z toksycznym wpływem wymienionych leków na komórki cewek nerkowych, co może prowadzić do zmian w wychwycie i retencji 99mTc-DMSA.5

Interakcje z alkoholem

Nie przeprowadzono szczegółowych badań dotyczących interakcji 99mTc-DMSA z alkoholem etylowym. Jednakże, mając na uwadze wpływ alkoholu na funkcję nerek i wątroby, można przypuszczać, że jego spożycie może potencjalnie modyfikować farmakokinetykę radiofarmaceutyku. Alkohol etylowy może wpływać na:

  • Przepływ nerkowy i filtrację kłębuszkową
  • Metabolizm wątrobowy i biodostępność radiofarmaceutyku
  • Stopień uwodnienia organizmu, co pośrednio może wpływać na wydalanie radiofarmaceutyku

Z uwagi na brak jednoznacznych danych, zaleca się, aby pacjenci powstrzymali się od spożywania alkoholu przez co najmniej 24 godziny przed przeprowadzeniem badania z użyciem 99mTc-DMSA.

Tabela klinicznie istotnych interakcji

Produkt leczniczy/Grupa leków Opis interakcji Poziom istotności klinicznej Zalecenia
Związki wpływające na równowagę kwasowo-zasadową (chlorek amonu, wodorowęglan sodu) Zmiana wartościowości kompleksu 99mTc-DMSA, zmniejszone gromadzenie w korze nerek, zwiększony wychwyt w wątrobie, przyspieszone wydalanie z moczem Wysoki Unikać stosowania tych związków przed badaniem. W przypadku konieczności ich stosowania, uwzględnić możliwy wpływ na interpretację wyników
Mannitol Odwodnienie organizmu prowadzące do zmniejszenia wychwytu 99mTc-DMSA przez nerki Umiarkowany do wysokiego Wstrzymać podawanie mannitolu przez co najmniej 24 godziny przed badaniem
Inhibitory ACE Odwracalne upośledzenie czynności cewek nerkowych w nerce ze zwężoną tętnicą, zmniejszony wychwyt 99mTc-DMSA Wysoki (szczególnie u pacjentów ze zwężeniem tętnicy nerkowej) Rozważyć czasowe odstawienie leku przed badaniem po konsultacji z lekarzem prowadzącym
Chemioterapeutyki (metotreksat, cyklofosfamid, winkrystyna) Zmiana biodystrybucji 99mTc-DMSA, potencjalnie poprzez wpływ na funkcję komórek cewek nerkowych Umiarkowany Uwzględnić wpływ chemioterapii przy interpretacji wyników badania
Alkohol etylowy Potencjalny wpływ na przepływ nerkowy, filtrację kłębuszkową i stan nawodnienia organizmu Niski do umiarkowanego Zalecane powstrzymanie się od spożycia alkoholu na co najmniej 24 godziny przed badaniem

Należy podkreślić, że w przypadku konieczności wykonania badania z użyciem 99mTc-DMSA u pacjenta przyjmującego którykolwiek z wymienionych leków, konieczna jest ścisła współpraca między specjalistą medycyny nuklearnej a lekarzem kierującym, w celu właściwej interpretacji wyników oraz ewentualnej modyfikacji protokołu terapeutycznego przed badaniem.

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl