Właściwości farmakokinetyczne leku Olfen Max

Olfen Max (diklofenak dietyloamoniowy 23,2 mg/g, co odpowiada 20 mg diklofenaku sodowego) w postaci żelu charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego skuteczność kliniczną przy miejscowym stosowaniu. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesów farmakokinetycznych tego produktu leczniczego.¹

Wchłanianie

Proces wchłaniania diklofenaku przez skórę jest zależny od kilku kluczowych czynników:

• czas kontaktu substancji czynnej ze skórą
• powierzchnia leczonego obszaru
• całkowita dawka zastosowana miejscowo
• stopień nawilżenia skóry

²

Badania wykazały, że przy miejscowym zastosowaniu diklofenaku dietyloamoniowego na powierzchnię skóry wynoszącą około 400 cm² (dwie aplikacje na dobę), stopień ekspozycji ogólnoustrojowej mierzony stężeniem w osoczu jest równoważny działaniu diklofenaku dietyloamoniowego 1,16% w postaci żelu stosowanego cztery razy na dobę. Względna biodostępność diklofenaku (parametr AUC) dla diklofenaku dietyloamoniowego w siódmym dniu stosowania, w porównaniu z postacią tabletki, wynosi zaledwie 4,5% (dla równoważnej dawki diklofenaku sodowego). Co istotne, absorpcja substancji czynnej nie ulega zmianie pod wpływem wilgotności skóry ani przy zastosowaniu przepuszczalnego dla pary wodnej bandaża.³

Dystrybucja

Dystrybucja diklofenaku w organizmie charakteryzuje się kilkoma istotnymi właściwościami:

• Bardzo wysokie wiązanie z białkami osocza – 99,7%, głównie z albuminami (99,4%)
• Niska objętość dystrybucji
• Krótki okres półtrwania w osoczu
• Niska wartość pKa

⁴

Warto podkreślić, że obserwowane działanie terapeutyczne diklofenaku stosowanego miejscowo nie wynika z jego stężeń osiąganych w osoczu, które są zbyt niskie, aby tłumaczyć efekt kliniczny. Skuteczność terapeutyczna jest prawdopodobnie związana z osiąganiem znacznie wyższych stężeń substancji czynnej bezpośrednio pod miejscem aplikacji.⁵

Selektywna dystrybucja diklofenaku do tkanek objętych stanem zapalnym stanowi istotną cechę tego leku. Dzięki swoim właściwościom fizykochemicznym, diklofenak wykazuje preferencyjne gromadzenie się w tkankach zapalnie zmienionych, takich jak stawy. W tych lokalizacjach może osiągać stężenia nawet 20-krotnie wyższe niż w osoczu krwi, co bezpośrednio przekłada się na skuteczność przeciwzapalną.⁶

Metabolizm

Biotransformacja diklofenaku przebiega dwutorowo, ale z dominującym udziałem jednego z mechanizmów:

1. Częściowa glukuronidacja niezmienionej cząsteczki – proces mniej intensywny
2. Pojedyncza i wielokrotna hydroksylacja, prowadząca do powstania metabolitów fenolowych – proces dominujący

⁷

Większość powstających metabolitów fenolowych ulega następnie sprzęganiu z glukuronidami. Spośród metabolitów diklofenaku, dwa metabolity fenolowe zachowują aktywność biologiczną, jednakże ich siła działania jest znacząco mniejsza w porównaniu z substancją macierzystą.⁸

Eliminacja

Proces eliminacji diklofenaku charakteryzuje się następującymi parametrami:

• Całkowity ogólnoustrojowy klirens nerkowy z osocza wynosi 263 ± 56 ml/min
• Okres półtrwania w fazie eliminacji w osoczu wynosi od 1 do 2 godzin
• Główna droga wydalania – przez nerki (w moczu)

⁹

Metabolity diklofenaku, w tym dwa aktywne biologicznie, charakteryzują się również krótkim okresem półtrwania w osoczu, wynoszącym od 1 do 3 godzin. Na uwagę zasługuje jeden z metabolitów – 3′-hydroksy-4′-metoksy-diklofenak, który ma dłuższy okres półtrwania, jednak jest to związek praktycznie pozbawiony aktywności biologicznej.¹⁰

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Badania farmakokinetyczne diklofenaku w wybranych populacjach pacjentów wykazały:

• Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: nie stwierdzono kumulacji diklofenaku ani jego metabolitów
• Pacjenci z przewlekłym zapaleniem wątroby lub niewyrównaną marskością wątroby: kinetyka i metabolizm diklofenaku pozostają niezmienione w porównaniu z osobami bez chorób wątroby

¹¹