Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Jodek sodu, Na 131 I Polatom do terapii 37 MBq- 5500 MBq

Wpływ jodku sodu Na¹³¹I na płodność, ciążę i laktację – informacje kliniczne dla lekarzy

Lek Jodek sodu Na¹³¹I POLATOM, kapsułki do terapii, zawierający promieniotwórczy izotop jodu [¹³¹I] o aktywności od 37 MBq do 5500 MBq, wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u pacjentek w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Ze względu na emisję promieniowania gamma (głównie o energii 365 keV) oraz promieniowania beta (o maksymalnej energii 606 keV), preparat ma istotny wpływ na zdrowie reprodukcyjne oraz rozwój płodu.¹

Kobiety w wieku rozrodczym

U kobiet w wieku rozrodczym przed podaniem jodku sodu Na¹³¹I konieczne jest wykluczenie ciąży. Zalecana jest dokładna diagnostyka stanu ciąży przed decyzją o włączeniu leczenia. Postępowanie diagnostyczne powinno obejmować wywiad menstruacyjny ze szczególnym uwzględnieniem terminu ostatniej miesiączki. Brak miesiączki w spodziewanym terminie nakazuje traktowanie pacjentki jako potencjalnie ciężarnej do momentu jednoznacznego wykluczenia ciąży. W przypadkach nieregularnych cykli menstruacyjnych lub innych wątpliwości dotyczących stanu ciąży, lekarz powinien rozważyć zastosowanie alternatywnych metod terapeutycznych, które nie wykorzystują promieniowania jonizującego.²

Antykoncepcja po leczeniu radioizotopowym

Ze względu na potencjalne działanie mutagenne promieniowania jonizującego, pacjentom obojga płci po terapii jodkiem sodu Na¹³¹I należy zalecić stosowanie skutecznej antykoncepcji przez minimum 4 miesiące po zakończeniu leczenia. Jest to okres potrzebny do regeneracji komórek rozrodczych i minimalizacji ryzyka wad genetycznych u potomstwa poczętego po terapii radioizotopowej.³

Ciąża

Stosowanie jodku sodu Na¹³¹I jest bezwzględnie przeciwwskazane w okresie ciąży potwierdzonej, podejrzewanej lub w sytuacji, gdy nie można jej jednoznacznie wykluczyć. Podanie leku w trakcie ciąży wiąże się z narażeniem płodu na znaczną dawkę promieniowania jonizującego – dawka pochłonięta przez macicę wynosi od 11 do 511 mGy. Co istotne, gruczoł tarczowy płodu wykazuje szczególnie intensywne gromadzenie jodu w drugim i trzecim trymestrze ciąży, co stanowi dodatkowe ryzyko dla rozwijającego się układu endokrynnego płodu.⁴

W przypadku rozpoznania zróżnicowanego raka tarczycy u pacjentki w ciąży, leczenie jodem-131 powinno być bezwzględnie odroczone do czasu zakończenia ciąży. Lekarz powinien zaplanować alternatywne strategie terapeutyczne na okres ciąży oraz przygotować pacjentkę do ewentualnego leczenia izotopowego po porodzie.⁵

Karmienie piersią

Przed zastosowaniem jodku sodu Na¹³¹I u pacjentki karmiącej piersią, lekarz ma obowiązek dokładnie ocenić ryzyko i korzyści wynikające z terapii, rozważając możliwość odroczenia leczenia izotopowego do czasu zakończenia laktacji. W sytuacji klinicznej wymagającej natychmiastowego zastosowania radioizotopu, karmienie piersią musi zostać definitywnie zakończone przed podaniem leku.⁶

Decyzję o zastosowaniu leku u pacjentki karmiącej należy udokumentować w historii choroby wraz z uzasadnieniem klinicznym oraz odnotowaniem faktu poinformowania pacjentki o konieczności zaprzestania karmienia piersią i potencjalnych konsekwencjach dla dziecka w przypadku nieprzestrzegania zaleceń.

Wpływ na płodność

Leczenie z wykorzystaniem jodku sodu Na¹³¹I, zwłaszcza w wyższych dawkach stosowanych w terapii raka tarczycy, może prowadzić do istotnego upośledzenia płodności zarówno u mężczyzn, jak i kobiet. Mechanizm tego działania związany jest z pochłanianiem promieniowania przez gonady oraz potencjalnym wpływem na oś podwzgórze-przysadka-gonady.⁷

Pacjenci w wieku rozrodczym powinni zostać poinformowani o tym ryzyku przed rozpoczęciem terapii. W uzasadnionych przypadkach lekarz powinien rozważyć zaproponowanie metod zachowania płodności (mrożenie komórek jajowych, mrożenie nasienia) przed rozpoczęciem leczenia z użyciem wysokich dawek jodu promieniotwórczego.