Specjalne ostrzeżenia
Jodek sodu, Na 131 I Polatom do terapii

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Jodek sodu Na¹³¹I POLATOM

Stosowanie jodku sodu (Na¹³¹I) wiąże się z koniecznością zachowania szczególnych środków ostrożności ze względu na jego właściwości promieniotwórcze oraz wpływ na organizm pacjenta. Niniejsze opracowanie przedstawia kompleksowe informacje na temat zagrożeń i środków bezpieczeństwa, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do terapii tym radiofarmaceutykiem.¹

Indywidualna ocena stosunku korzyści do ryzyka

Przed wdrożeniem terapii jodem promieniotwórczym należy przeprowadzić dokładną analizę potencjalnych korzyści w stosunku do ryzyka związanego z ekspozycją na promieniowanie jonizujące. Zasadą nadrzędną jest stosowanie najmniejszej możliwej aktywności radiofarmaceutyku, która pozwoli osiągnąć zamierzony efekt terapeutyczny. Każda decyzja o zastosowaniu jodku sodu Na¹³¹I powinna być podejmowana indywidualnie dla konkretnego pacjenta.²

Grupy pacjentów szczególnego ryzyka

Podanie jodku sodu Na¹³¹I wymaga zachowania szczególnej ostrożności u następujących grup pacjentów:

• Pacjenci z niewyrównaną nadczynnością tarczycy – stan ten może wpływać na metabolizm i dystrybucję radiojodu w organizmie.³
• Pacjenci z zaburzeniami połykania lub chorobami przewodu pokarmowego powodującymi zwracanie pokarmu lub wymioty – istnieje ryzyko niewłaściwego przyjęcia leku oraz skażeń promieniotwórczych. W takich przypadkach należy rozważyć podanie jodu-131 w innej postaci farmaceutycznej lub inną drogą niż doustna.⁴
• Osoby mogące nie podporządkować się zaleceniom personelu medycznego – ze względu na ryzyko skażeń promieniotwórczych konieczna jest pełna współpraca pacjenta w zakresie przestrzegania procedur bezpieczeństwa.⁵
• Pacjenci z nietrzymaniem moczu – zwiększone ryzyko skażeń promieniotwórczych wymaga wdrożenia dodatkowych środków bezpieczeństwa.⁶

Niewydolność nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek konieczne jest zastosowanie indywidualnego podejścia przy dobieraniu aktywności jodu-131. Ze względu na ograniczoną zdolność wydalania radiojodu przez nerki, należy uwzględnić potencjalne zwiększone ryzyko kumulacji radiofarmaceutyku w organizmie i dostosować dawkę do stopnia upośledzenia funkcji nerek.⁷

Ryzyko hiponatremii

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci zagrożeni wystąpieniem hiponatremii. Ciężkie objawy hiponatremii obserwowano zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku po całkowitym wycięciu tarczycy, poddanych leczeniu jodkiem sodu [¹³¹I]. Do czynników zwiększających ryzyko jej wystąpienia należą:

• Podeszły wiek
• Płeć żeńska
• Stosowanie diuretyków tiazydowych
• Hiponatremia występująca przed rozpoczęciem leczenia jodem-131

W przypadku pacjentów z powyższymi czynnikami ryzyka zaleca się regularne monitorowanie stężenia elektrolitów w surowicy krwi.⁸

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Terapia radiojodem u dzieci i młodzieży wymaga szczególnego podejścia ze względu na:

• Większą wrażliwość tkanek młodego organizmu na promieniowanie jonizujące
• Dłuższą przewidywaną długość życia, co wiąże się z potencjalnie większym skumulowanym ryzykiem odległych skutków napromieniowania

Przy podejmowaniu decyzji o zastosowaniu jodu-131 u pacjentów pediatrycznych należy dokładnie rozważyć wszystkie dostępne alternatywne metody leczenia.⁹

Konieczność hospitalizacji

Pacjenci otrzymujący terapeutyczne dawki jodu-131 często wymagają hospitalizacji ze względu na konieczność przestrzegania zasad ochrony radiologicznej. Decyzja o hospitalizacji podejmowana jest zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego dotyczącymi ochrony przed promieniowaniem jonizującym.¹⁰

Ryzyko wtórnych nowotworów

Chociaż podanie jodku sodu Na¹³¹I powoduje pochłonięcie stosunkowo dużej dawki promieniowania jonizującego, nie zaobserwowano zwiększonej częstości występowania raka, białaczki lub mutacji u osób leczonych jodem-131 z powodu łagodnych schorzeń tarczycy. Należy jednak zauważyć, że u pacjentów leczonych radiojodem z powodu raka tarczycy istnieje nieco zwiększone ryzyko rozwoju wtórnych nowotworów w porównaniu z osobami chorymi na raka tarczycy, u których nie zastosowano terapii jodem-131.¹¹

Szczególne środki ostrożności podczas podawania leku

W celu zwiększenia bezpieczeństwa stosowania jodku sodu Na¹³¹I oraz minimalizacji potencjalnego ryzyka związanego z jego podaniem, należy przestrzegać następujących zasad:

• U pacjentów z chorobami górnego odcinka przewodu pokarmowego – kapsułkę należy połknąć w całości i popić odpowiednią ilością płynu, aby zapewnić jej prawidłowy pasaż do żołądka i jelita cienkiego. Warto rozważyć równoczesne podanie antagonisty receptora H2 lub inhibitora pompy protonowej.¹²
• Przy podawaniu dużych dawek radiofarmaceutyku (np. w leczeniu raka tarczycy) – ryzyko napromieniowania pęcherza moczowego można zmniejszyć poprzez zwiększenie ilości przyjmowanych przez pacjenta płynów oraz częste opróżnianie pęcherza moczowego.¹³
• Profilaktyka zapalenia gruczołów ślinowych – wysokie dawki jodu-131 podawanego doustnie mogą powodować zapalenie gruczołów ślinowych. Należy pamiętać, że brak jest jednoznacznych dowodów na to, że stymulacja wydzielania śliny skutecznie zapobiega temu działaniu niepożądanemu.¹⁴

Oftalmopatia tarczycowa

U pacjentów z aktywną oftalmopatią tarczycową, szczególnie u osób palących tytoń, terapia jodem-131 może prowadzić do nasilenia objawów ocznych. W takich przypadkach należy rozważyć włączenie glikokortykoidów w okresie leczenia jodem-131 lub zastosowanie alternatywnych metod terapii nadczynności tarczycy.¹⁵

Przeciwwskazania dotyczące ciąży

Stosowanie jodku sodu Na¹³¹I jest przeciwwskazane u kobiet w ciąży, ze względu na przenikanie radiojodu przez barierę łożyskową i jego potencjalnie szkodliwy wpływ na rozwijający się płód. Szczegółowe informacje na temat stosowania w ciąży znajdują się w odpowiedniej sekcji charakterystyki produktu leczniczego.¹⁶