Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Azatiopryna (substancja czynna leku Imuran) może wchodzić w liczne interakcje z innymi lekami oraz niektórymi pokarmami, co wymaga szczególnej uwagi podczas prowadzenia terapii. Interakcje te mogą prowadzić do zmian w skuteczności leczenia lub nasilenia działań niepożądanych, dlatego konieczne jest ich dokładne monitorowanie.¹

Interakcje z pokarmem, mlekiem i produktami mlecznymi

Przyjmowanie azatiopryny z pokarmem może nieznacznie zmniejszyć ekspozycję ogólnoustrojową, jednak jest mało prawdopodobne, aby miało to znaczenie kliniczne. Pacjent powinien jednak stosować jedną wybraną metodę przyjmowania leku – albo z posiłkiem, albo na czczo, zachowując konsekwencję w sposobie podawania.²

Szczególne zalecenie dotyczy mleka i produktów mlecznych – dawki azatiopryny nie należy przyjmować jednocześnie z tymi produktami, ponieważ zawierają one oksydazę ksantynową, enzym metabolizujący 6-merkaptopurynę (aktywny metabolit azatiopryny), co może prowadzić do zmniejszenia stężenia 6-merkaptopuryny w osoczu i w konsekwencji do obniżenia skuteczności leczenia.³

Interakcje ze szczepionkami

Ze względu na aktywność immunosupresyjną azatiopryny należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu szczepień podczas terapii tym lekiem:

• Szczepionki zawierające żywe drobnoustroje – mogą wywołać nietypową i potencjalnie szkodliwą dla pacjenta reakcję. U pacjentów nie należy stosować takich szczepionek przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia azatiopryną.⁴
• Szczepionki inaktywowane – prawdopodobne jest osłabienie odpowiedzi na takie szczepionki. Reakcję taką obserwowano w przypadku szczepionki przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B u pacjentów leczonych azatiopryną w skojarzeniu z kortykosteroidami.⁵
• Szczepionki poliwalentne przeciw dwoinkom zapalenia płuc – niewielkie badanie kliniczne wykazało, że azatiopryna w standardowych dawkach leczniczych nie ma niekorzystnego wpływu na odpowiedź organizmu na poliwalentną szczepionkę przeciw zakażeniom wywołanym przez dwoinki zapalenia płuc, co oceniono na podstawie średniego miana swoistych przeciwciał przeciw otoczce.⁶

Wpływ jednocześnie stosowanych produktów leczniczych na azatioprynę

Wiele leków może wpływać na metabolizm azatiopryny lub nasilać jej działania niepożądane, co wymaga dostosowania dawkowania lub unikania jednoczesnego stosowania:

• Rybawiryna – hamuje aktywność enzymu dehydrogenazy inozynomonofosforanu (IMPDH), co prowadzi do mniejszego wytwarzania aktywnych nukleotydów 6-tioguaniny. Zgłaszano występowanie ciężkiej mielosupresji po jednoczesnym podawaniu azatiopryny i rybawiryny, dlatego nie należy stosować leczenia skojarzonego tymi lekami.⁷
• Cytostatyki i produkty lecznicze hamujące czynność szpiku kostnego – należy unikać jednoczesnego stosowania cytostatyków lub produktów leczniczych mogących mieć działanie mielosupresyjne, takich jak penicylamina. Istnieją sprzeczne doniesienia kliniczne dotyczące wystąpienia poważnych zaburzeń hematologicznych na skutek interakcji azatiopryny z trimetoprimem/sulfametoksazolem.⁸
• Inhibitory ACE – donoszono o możliwości wystąpienia zaburzeń hematologicznych na skutek jednoczesnego stosowania azatiopryny i inhibitorów ACE.⁹
• Cymetydyna i indometacyna – mogą działać mielosupresyjnie, a działanie to może być nasilone przez jednoczesne stosowanie azatiopryny.¹⁰
• Allopurynol, oksypurynol, tiopurynol i inne inhibitory oksydazy ksantynowej – hamują aktywność oksydazy ksantynowej, co ogranicza przekształcanie biologicznie aktywnego kwasu 6-tioinozynowego do biologicznie nieaktywnego kwasu 6-tiomoczowego. W przypadku jednoczesnego podawania tych leków z azatiopryną, dawkę azatiopryny należy zmniejszyć do 25% zwykłej dawki.¹¹
• Aminosalicylany – pochodne aminosalicylanów (np. olsalazyna, mesalazyna lub sulfasalazyna) hamują aktywność TPMT (transferazy S-metylowej tiopuryny), co wykazano w warunkach in vitro i in vivo. Dlatego może być konieczne rozważenie zastosowania mniejszych dawek azatiopryny w przypadku jednoczesnego podawania z tymi lekami.¹²
• Metotreksat – podawany doustnie w dawce 20 mg/m² pc. zwiększał wartość AUC 6-merkaptopuryny o około 31%, a metotreksat podawany dożylnie w dawkach 2 mg/m² pc. lub 5 mg/m² pc. zwiększał wartość AUC 6-merkaptopuryny odpowiednio o 69% i 93%.¹³
• Infliksymab – obserwowano interakcję azatiopryny z infliksymabem. U pacjentów otrzymujących azatioprynę wystąpiło przemijające zwiększenie stężenia 6-TGN (nukleotydu 6-tioguaniny, czynnego metabolitu azatiopryny) oraz zmniejszenie średniej liczby leukocytów w pierwszych tygodniach po infuzji infliksymabu; zmiany te ustępowały po upływie 3 miesięcy.¹⁴
• Leki zwiotczające – dane kliniczne wskazują, że azatiopryna osłabia działanie niedepolaryzujących środków zwiotczających. Dane doświadczalne potwierdzają, że azatiopryna znosi blokadę nerwowo-mięśniową wywołaną przez środki niedepolaryzujące, i wykazały, że azatiopryna nasila blokadę nerwowo-mięśniową wywołaną przez środki depolaryzujące.¹⁵

Wpływ azatiopryny na inne produkty lecznicze

Leki przeciwzakrzepowe – opisano przypadki zahamowania przeciwzakrzepowego działania warfaryny i acenokumarolu podawanych jednocześnie z azatiopryną, dlatego konieczne może być zastosowanie większych dawek produktu leczniczego przeciwzakrzepowego. Zaleca się, aby podczas jednoczesnego stosowania produktów leczniczych przeciwzakrzepowych i azatiopryny ściśle kontrolować parametry krzepnięcia.¹⁶

Interakcje leku Imuran z alkoholem

Alkohol może nasilać działania niepożądane ze strony układu pokarmowego występujące podczas terapii azatiopryną, takie jak nudności, wymioty czy zaburzenia funkcji wątroby. Dodatkowo, zarówno azatiopryna, jak i alkohol, mogą wykazywać działanie hepatotoksyczne, a ich jednoczesne stosowanie może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby.

Ponadto alkohol, podobnie jak azatiopryna, może wpływać na funkcjonowanie układu krwiotwórczego, co teoretycznie może nasilać mielosupresyjne działanie leku. Z tych względów podczas leczenia azatiopryną zaleca się powstrzymanie się od spożywania alkoholu lub znaczne ograniczenie jego konsumpcji.

Tabela interakcji azatiopryny z innymi lekami