Wpływ dalteparyny na płodność, ciążę i laktację

Podczas konsultacji z pacjentkami będącymi w wieku rozrodczym, w ciąży lub karmiącymi piersią, lekarz powinien dostarczyć szczegółowych informacji dotyczących stosowania dalteparyny sodowej (FRAGMIN) i jej potencjalnego wpływu na płodność, ciążę oraz laktację. Poniżej przedstawiono kompleksowe dane, które należy uwzględnić podczas takich konsultacji.¹

Wpływ na płodność

Dostępne dane kliniczne nie wskazują, aby dalteparyna sodowa miała negatywny wpływ na płodność u ludzi. Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych również nie wykazały, by lek wpływał na zdolność reprodukcyjną, w tym na:²

• Płodność
• Proces kopulacji
• Rozwój okołoporodowy
• Rozwój poporodowy

Stosowanie w okresie ciąży

Dalteparyna nie przenika przez barierę łożyskową, co jest istotnym czynnikiem zapewniającym bezpieczeństwo jej stosowania w okresie ciąży. Obecnie dysponujemy obszerną bazą danych klinicznych dotyczących stosowania tego leku u kobiet ciężarnych – ponad 1000 udokumentowanych przypadków ekspozycji na lek. Dane te nie wykazują, aby dalteparyna wywoływała wady rozwojowe lub wykazywała szkodliwe działanie na płód czy noworodka.³

Opublikowane dane kliniczne obejmujące ponad 2000 przypadków (w tym badania, analizy i opisy przypadków) stosowania dalteparyny w ciąży potwierdzają jej profil bezpieczeństwa. W porównaniu do niefrakcjonowanej heparyny, dalteparyna charakteryzuje się:⁴

• Mniejszą tendencją do wywoływania krwawień
• Zmniejszonym ryzykiem złamań osteoporotycznych

Najważniejszym badaniem klinicznym dotyczącym stosowania dalteparyny w ciąży jest prospektywne badanie EThIG (Efficacy of Thromboprophylaxis as an Intervention during Gravidity), które objęło 810 kobiet ciężarnych. W badaniu opracowano specjalny schemat oceny ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, klasyfikując pacjentki do grup niskiego, wysokiego i bardzo wysokiego ryzyka. Na podstawie tej klasyfikacji dostosowywano dobowe dawki dalteparyny w zakresie 50-150 j.m/kg masy ciała (w pojedynczych przypadkach stosowano maksymalną dawkę 200 j.m./kg mc.).⁵

Należy jednak zaznaczyć, że dostępne są tylko ograniczone, kontrolowane, randomizowane badania dotyczące stosowania heparyn drobnocząsteczkowych w ciąży.⁶

Badania na modelach zwierzęcych nie wykazały właściwości teratogennych ani działań toksycznych dla płodu po zastosowaniu dalteparyny.⁷

Przeciwwskazania i szczególne ostrzeżenia w ciąży

U kobiet leczonych dużymi dawkami leków przeciwzakrzepowych, w tym dalteparyną, znieczulenie zewnątrzoponowe podczas porodu jest bezwzględnie przeciwwskazane.⁸

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentek ze zwiększonym ryzykiem krwawienia, w tym u kobiet w okresie okołoporodowym.⁹

Istotna informacja farmakokinetyczna: u kobiet w trzecim trymestrze ciąży okres półtrwania anty-Xa dalteparyny wynosi od 4 do 5 godzin.¹⁰

Pacjentki z protezami zastawek serca

Odnotowano niepowodzenia terapeutyczne u ciężarnych z protezami zastawek serca przyjmujących pełne dawki heparyn drobnocząsteczkowych jako leki przeciwzakrzepowe. Produkt FRAGMIN nie został odpowiednio przebadany pod kątem stosowania w tej szczególnej grupie pacjentek.¹¹

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Dalteparyna sodowa przenika do mleka ludzkiego w niewielkich ilościach. Wyniki badania przeprowadzonego u 15 kobiet między 3. a 5. dniem laktacji, 2-3 godziny po podskórnym podaniu dalteparyny, wykazały, że:<sup data-drug="Fragmin" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Niewielkie ilości dalteparyny sodowej przenikają do mleka ludzkiego. W jednym badaniu z udziałem 15 kobiet (pomiędzy 3. a 5. dniem laktacji, 2 do 3 godzin po podskórnym podaniu dalteparyny) wykazano, że w mleku matki stężenie czynnika anty-Xa zawiera się w granicach od 2 do 8 % stężenia obecnego w osoczu, stosunek mleko/osocze wynosił 12

• Stężenie czynnika anty-Xa w mleku matki stanowi od 2% do 8% stężenia obecnego w osoczu
• Stosunek stężeń mleko/osocze wynosił <0,025-0,224

Nie można całkowicie wykluczyć potencjalnego zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Podejmując decyzję o kontynuacji lub przerwaniu karmienia piersią albo terapii produktem FRAGMIN, lekarz powinien rozważyć:¹³

• Korzyści wynikające z karmienia piersią dla dziecka
• Korzyści wynikające z terapii produktem FRAGMIN dla matki
• Potencjalne ryzyko dla dziecka związane z przenikaniem leku do mleka

Wskazówki dla lekarza prowadzącego

Pacjentkom w wieku rozrodczym, w ciąży lub karmiącym piersią należy przekazać, że:

1. Dalteparyna nie wpływa negatywnie na płodność.
2. Lek może być stosowany w ciąży, gdy istnieją wskazania kliniczne, ponieważ nie przenika przez łożysko i nie wykazuje działania teratogennego.
3. U kobiet w trzecim trymestrze ciąży okres półtrwania leku jest krótszy (4-5 godzin), co może wpływać na schemat dawkowania.
4. Stosowanie dalteparyny wyklucza możliwość znieczulenia zewnątrzoponowego podczas porodu.
5. W okresie okołoporodowym należy zachować szczególną ostrożność ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia.
6. Lek przenika do mleka matki w niewielkich ilościach – decyzję o kontynuacji karmienia piersią podczas terapii dalteparyną należy podjąć indywidualnie, analizując korzyści i potencjalne ryzyko.