Właściwości farmakokinetyczne escytalopramu

Escytalopram LEK-AM, dostępny w postaci tabletek powlekanych w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg, charakteryzuje się określonym profilem farmakokinetycznym, który determinuje jego działanie terapeutyczne. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę parametrów farmakokinetycznych tego leku.

Wchłanianie

Escytalopram wykazuje niemal całkowite wchłanianie z przewodu pokarmowego, co jest niezależne od przyjmowania pokarmu. Średni czas do uzyskania maksymalnego stężenia (Tmax) wynosi 4 godziny po podaniu dawki wielokrotnej. Biodostępność bezwzględna escytalopramu jest szacowana na około 80%, co jest porównywalne z biodostępnością racemicznego cytalopramu.¹

Dystrybucja

Po podaniu doustnym pozorna objętość dystrybucji (Vd,β/F) escytalopramu mieści się w zakresie od 12 do 26 l/kg masy ciała. Wiązanie z białkami osocza zarówno escytalopramu, jak i jego głównych metabolitów jest stosunkowo niskie – wynosi mniej niż 80%. Ta cecha umożliwia dostępność znaczącej frakcji wolnego leku w organizmie.²

Metabolizm

Escytalopram podlega procesom biotransformacji w wątrobie, gdzie powstają następujące metabolity:

• Metabolit demetylowany – farmakologicznie czynny, stanowiący 28-31% stężenia escytalopramu po wielokrotnym podaniu dawki
• Metabolit didemetylowany – także farmakologicznie czynny, występujący w stężeniu <5% stężenia związku macierzystego
• Metabolit w postaci N-tlenku – powstający w wyniku utlenienia azotu

Zarówno lek macierzysty, jak i jego metabolity są częściowo wydalane w postaci glukuronidów. W procesie biotransformacji escytalopramu do metabolitu demetylowanego główną rolę odgrywa izoenzym CYP2C19. W metabolizmie mogą również uczestniczyć izoenzymy CYP3A4 oraz CYP2D6, choć ich udział jest mniejszy.³

Eliminacja

Po wielokrotnym podaniu dawki escytalopramu, okres półtrwania w fazie eliminacji (t½ β) wynosi około 30 godzin. Klirens osoczowy po podaniu doustnym (Cloral) kształtuje się na poziomie około 0,6 l/min. Metabolity charakteryzują się znacząco dłuższym okresem półtrwania niż związek macierzysty. Eliminacja escytalopramu i jego głównych metabolitów zachodzi dwoma drogami:

• Drogą wątrobową (metaboliczną)
• Drogą nerkową

Należy podkreślić, że przeważająca część dawki jest wydalana z moczem w postaci metabolitów.⁴

Liniowość farmakokinetyki

Farmakokinetyka escytalopramu ma charakter liniowy, co oznacza proporcjonalny wzrost stężenia leku w osoczu wraz ze zwiększeniem dawki. Stan stacjonarny stężenia w osoczu jest osiągany po około tygodniu regularnego stosowania. Przy dawce dobowej wynoszącej 10 mg, średnie stężenia w stanie stacjonarnym wynoszą 50 nmol/l, przy czym obserwuje się znaczną zmienność międzyosobniczą (zakres od 20 do 125 nmol/l).⁵

Farmakokinetyka w populacjach szczególnych

Pacjenci w podeszłym wieku (powyżej 65 lat)

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się wolniejszą eliminację escytalopramu w porównaniu z młodszymi pacjentami. Wartość pola pod krzywą stężenie-czas (AUC) jest o około 50% większa u osób starszych niż u młodych zdrowych ochotników. Ta odmienność farmakokinetyczna uzasadnia konieczność dostosowania dawkowania w tej grupie wiekowej.⁶

Zaburzenia czynności wątroby

Pacjenci z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (kryterium A i B według klasyfikacji Childa i Pugha) wykazują znaczące zmiany w parametrach farmakokinetycznych escytalopramu:

• Okres półtrwania jest około dwukrotnie dłuższy
• Ekspozycja jest większa o około 60% w porównaniu z osobami z prawidłową czynnością wątroby

Te istotne zmiany parametrów farmakokinetycznych mają implikacje kliniczne i wymagają odpowiedniego dostosowania dawkowania.⁷

Zaburzenia czynności nerek

Chociaż nie prowadzono bezpośrednich badań farmakokinetyki escytalopramu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, dane uzyskane dla racemicznego cytalopramu wskazują na istotne zmiany. U pacjentów z zaburzeniem czynności nerek (CLcr 10-53 ml/min) zaobserwowano:

• Wydłużenie okresu półtrwania
• Niewielkie zwiększenie ekspozycji na lek

Należy zwrócić uwagę, że stężenie metabolitów w osoczu może być zwiększone u tych pacjentów, chociaż nie przeprowadzono odpowiednich badań bezpośrednio oceniających ten parametr.⁸

Polimorfizm genetyczny

Zmienność genetyczna w zakresie enzymów metabolizujących leki ma istotny wpływ na farmakokinetykę escytalopramu:

• U osób wolno metabolizujących leki przy udziale izoenzymu CYP2C19 stężenie escytalopramu w osoczu jest dwukrotnie wyższe niż u osób o szybkim metabolizmie
• Natomiast polimorfizm izoenzymu CYP2D6 nie wywiera istotnego wpływu na ekspozycję na escytalopram

Zmienność ta może wymagać indywidualnego dostosowania dawkowania u pacjentów będących wolnymi metabolizerami CYP2C19.⁹

Parametry farmakokinetyczne escytalopramu – zestawienie