Właściwości farmakokinetyczne
Escitalopram Aurovitas 10 mg

Właściwości farmakokinetyczne escytalopramu

Escytalopram dostępny w postaci tabletek powlekanych o mocy 10 mg, 15 mg i 20 mg charakteryzuje się kompleksowym profilem farmakokinetycznym, który obejmuje procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji leku z organizmu. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę poszczególnych etapów losów leku w organizmie.

Wchłanianie

Escytalopram wykazuje niemal całkowite wchłanianie z przewodu pokarmowego, które nie jest zależne od przyjmowania posiłków. Średni czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu (T_max) wynosi około 4 godzin po podaniu wielokrotnym. Bezwzględna biodostępność substancji czynnej szacowana jest na około 80%, podobnie jak w przypadku racemicznej mieszaniny cytalopramu. ¹

Dystrybucja

Po podaniu doustnym, pozorna objętość dystrybucji (V_d,β/F) escytalopramu mieści się w zakresie od 12 do 26 l/kg masy ciała. Zarówno escytalopram, jak i jego główne metabolity charakteryzują się umiarkowanym stopniem wiązania z białkami osocza, który wynosi mniej niż 80%. ²

Metabolizm

Biotransformacja escytalopramu odbywa się głównie w wątrobie, gdzie lek podlega kilku szlakom metabolicznym. Główne procesy obejmują:

• Demetylację, prowadzącą do powstania metabolitu demetylowanego
• Didemetylację, w wyniku której powstaje metabolit didemetylowany
• Utlenianie azotu z wytworzeniem metabolitu w postaci N-tlenku
• Glukuronidację zarówno leku macierzystego, jak i jego metabolitów

Warto podkreślić, że zarówno metabolit demetylowany, jak i didemetylowany wykazują aktywność farmakologiczną. Po wielokrotnym podaniu leku, średnie stężenia tych metabolitów w osoczu wynoszą odpowiednio 28-31% i <5% stężenia związku macierzystego. ³

W procesie metabolizmu escytalopramu kluczową rolę odgrywa izoenzym CYP2C19, który jest głównie odpowiedzialny za biotransformację leku do metabolitu demetylowanego. W mniejszym stopniu w metabolizmie uczestniczą również izoenzymy CYP3A4 i CYP2D6. ⁴

Eliminacja

Po wielokrotnym podaniu escytalopramu okres półtrwania w fazie eliminacji (t_{½ β}) wynosi około 30 godzin, natomiast klirens osoczowy po podaniu doustnym (Cl_oral) osiąga wartość około 0,6 l/min. Główne metabolity charakteryzują się znacząco dłuższym okresem półtrwania niż związek macierzysty. ⁵

Escytalopram i jego główne metabolity są eliminowane z organizmu dwoma drogami:

• Drogą wątrobową (metaboliczną)
• Drogą nerkową

Zasadnicza część dawki jest wydalana w moczu w postaci metabolitów. ⁶

Liniowość farmakokinetyki

Farmakokinetyka escytalopramu ma charakter liniowy, co oznacza proporcjonalny wzrost stężenia leku w osoczu wraz ze zwiększaniem dawki. Stan stacjonarny stężenia w osoczu jest osiągany po około tygodniu regularnego stosowania leku. Średnie stężenia w stanie stacjonarnym wynoszą 50 nmol/l (zakres od 20 do 125 nmol/l) po podaniu dawki dobowej wynoszącej 10 mg. ⁷

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w wieku powyżej 65 lat obserwuje się istotne zmiany w farmakokinetyce escytalopramu w porównaniu z młodszymi osobami. Eliminacja leku przebiega wolniej, co skutkuje zwiększoną ekspozycją na substancję czynną. Ekspozycja (AUC) u osób starszych jest około 50% większa niż u młodych, zdrowych ochotników. Zmiany te powinny być uwzględniane przy doborze dawkowania u pacjentów geriatrycznych. ⁸

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (klasyfikacja Childa i Pugha, kategoria A i B) farmakokinetyka escytalopramu ulega istotnym zmianom:

• Okres półtrwania jest około dwukrotnie dłuższy
• Ekspozycja na lek jest około 60% większa

w porównaniu z osobami z prawidłową czynnością wątroby. ⁹

Zaburzenia czynności nerek

Chociaż brak jest szczegółowych badań farmakokinetycznych escytalopramu u pacjentów z upośledzoną czynnością nerek, to na podstawie danych dla racemicznego cytalopramu można wnioskować o zmianach parametrów farmakokinetycznych w tej grupie pacjentów. U osób z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 10-53 ml/min) obserwowano:

• Wydłużenie okresu półtrwania leku
• Niewielkie zwiększenie ekspozycji na substancję czynną

Nie prowadzono badań stężeń metabolitów escytalopramu w osoczu pacjentów z niewydolnością nerek, jednak przypuszcza się, że mogą być one zwiększone. ¹⁰

Polimorfizm genetyczny

Zmienność genetyczna w zakresie aktywności enzymów metabolizujących leki ma istotny wpływ na farmakokinetykę escytalopramu:

• U osób wolno metabolizujących leki przy udziale izoenzymu CYP2C19 stężenie escytalopramu w osoczu jest dwukrotnie wyższe niż u osób o szybkim metabolizmie
• U osób z wolniejszym metabolizmem przy udziale izoenzymu CYP2D6 nie zaobserwowano znaczących zmian w ekspozycji na lek

Polimorfizm genetyczny powinien być brany pod uwagę przy ustalaniu dawkowania escytalopramu, szczególnie u osób z wolnym metabolizmem CYP2C19. ¹¹

Parametry farmakokinetyczne escytalopramu