Właściwości farmakodynamiczne
Escitalopram Aurovitas 10 mg

Wprowadzenie do właściwości farmakodynamicznych

Escytalopram to substancja czynna należąca do grupy farmakoterapeutycznej selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), sklasyfikowana kodem ATC: N 06 AB 10. Jest dostępny w postaci tabletek powlekanych Escitalopram Aurovitas w dawkach 10 mg, 15 mg oraz 20 mg, gdzie substancja czynna występuje w postaci szczawianu escytalopramu.¹²

Mechanizm działania

Escytalopram wykazuje wysoko selektywne działanie względem transportera serotoniny. Charakteryzuje się dużym powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania na transporterze serotoniny (5-HT), co pozwala na efektywne hamowanie wychwytu zwrotnego tego neuroprzekaźnika. Substancja wiąże się również z allosterycznym miejscem na transporterze serotoniny, jednak z powinowactwem około 1000 razy mniejszym niż do miejsca pierwotnego.³

Istotną cechą farmakodynamiczną escytalopramu jest jego wysoka selektywność działania. Lek wykazuje minimalne powinowactwo lub całkowity brak powinowactwa do wielu innych receptorów neurologicznych, w tym:⁴

• Receptorów serotoninergicznych 5-HT1A oraz 5-HT2
• Receptorów dopaminergicznych DA D1 i D2
• Receptorów adrenergicznych α1, α2 i β
• Receptorów histaminowych H1
• Receptorów muskarynowych cholinergicznych
• Receptorów benzodiazepinowych
• Receptorów opioidowych

Ta wysoka selektywność działania powoduje, że jedynym prawdopodobnym mechanizmem działania wyjaśniającym farmakologiczne i kliniczne efekty escytalopramu jest hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny.⁵

Oddziaływanie elektrofizjologiczne

W kontekście wpływu na układ sercowo-naczyniowy, escytalopram wykazuje dawkozależne oddziaływanie na odstęp QT. W podwójnie zaślepionym badaniu EKG kontrolowanym placebo u zdrowych ochotników wykazano, że zmiany odstępu QT w stosunku do wartości wyjściowych (z zastosowaniem korekty metodą Friderica) wynosiły:

• 4,3 milisekundy (90% CI: 2,2; 6,4) przy dawce 10 mg na dobę
• 10,7 milisekundy (90% CI: 8,6; 12,8) przy dawce 30 mg na dobę

Obserwacje te mają istotne znaczenie kliniczne i powinny być uwzględniane przy stosowaniu leku u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT.⁶

Skuteczność kliniczna

Duże epizody depresyjne

Escytalopram wykazał skuteczność w krótkoterminowym leczeniu dużych epizodów depresyjnych, co potwierdzono w trzech z czterech 8-tygodniowych badaniach klinicznych z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo. Długoterminowa skuteczność leku została oceniona w badaniu dotyczącym profilaktyki nawrotów, w którym uczestniczyło 274 pacjentów, którzy wcześniej odpowiedzieli na leczenie escytalopramem (w dawce 10 mg lub 20 mg na dobę) w początkowej 8-tygodniowej fazie otwartej.⁷

Pacjenci zostali następnie losowo przydzieleni do grupy kontynuującej leczenie escytalopramem w tej samej dawce lub do grupy otrzymującej placebo, na okres do 36 tygodni. Wyniki jednoznacznie wykazały, że u pacjentów kontynuujących terapię escytalopramem czas do nawrotu choroby był znacząco dłuższy w porównaniu z grupą placebo, co potwierdza skuteczność leku w długoterminowej profilaktyce nawrotów depresji.⁸

Fobia społeczna

Skuteczność escytalopramu w leczeniu fobii społecznej została potwierdzona zarówno w krótkoterminowych, jak i długoterminowych badaniach klinicznych. W trzech 12-tygodniowych badaniach wykazano znaczącą skuteczność terapeutyczną leku. Dodatkowo, przeprowadzono 6-miesięczne badanie dotyczące zapobiegania nawrotom fobii społecznej u pacjentów, którzy wcześniej odpowiedzieli na leczenie, co również potwierdziło długotrwałą skuteczność terapii.⁹

W 24-tygodniowym badaniu, którego celem było ustalenie optymalnego schematu dawkowania, wykazano skuteczność escytalopramu w trzech różnych dawkach: 5 mg, 10 mg i 20 mg na dobę. Badanie to dostarczyło cennych informacji umożliwiających indywidualizację terapii w zależności od nasilenia objawów i odpowiedzi klinicznej pacjenta.¹⁰

Zaburzenie lękowe uogólnione

Escytalopram w dwóch podstawowych dawkach terapeutycznych – 10 mg i 20 mg na dobę – wykazał wysoką skuteczność we wszystkich czterech przeprowadzonych badaniach z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo u pacjentów z zaburzeniem lękowym uogólnionym.¹¹

W analizie zbiorczej trzech badań o podobnym schemacie, obejmujących łącznie 840 pacjentów (421 leczonych escytalopramem i 419 otrzymujących placebo), uzyskano następujące wyniki:

Klinicznie istotnym spostrzeżeniem było to, że efekt terapeutyczny był obserwowany już od pierwszego tygodnia leczenia, co wskazuje na szybki początek działania leku.¹²

Długoterminowa skuteczność escytalopramu w dawce 20 mg na dobę została potwierdzona w randomizowanym badaniu trwającym od 24 do 76 tygodni, oceniającym utrzymywanie się efektu terapeutycznego u 373 pacjentów, którzy wcześniej wykazali odpowiedź na leczenie podczas 12-tygodniowej fazy otwartej. Badanie to dostarczyło istotnych danych na temat długoterminowej skuteczności leku w przewlekłym leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego.¹³

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD) została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. Po 12 tygodniach terapii, pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 20 mg na dobę wykazali istotną statystycznie poprawę mierzoną całkowitą punktacją w skali Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale (Y-BOCS) w porównaniu do grupy otrzymującej placebo.¹⁴

Dłuższa, 24-tygodniowa obserwacja wykazała, że pacjenci leczeni escytalopramem zarówno w dawce 10 mg, jak i 20 mg na dobę osiągali lepsze wyniki kliniczne w porównaniu z grupą placebo. Wskazuje to na skuteczność obu dawek terapeutycznych w dłuższej perspektywie czasowej.

W badaniu dotyczącym zapobiegania nawrotom, u pacjentów, którzy pozytywnie zareagowali na escytalopram w 16-tygodniowej fazie otwartej, a następnie byli leczeni przez kolejne 24 tygodnie w randomizowanej, kontrolowanej placebo fazie podwójnie ślepej próby, wykazano długotrwałą skuteczność zarówno dawki 10 mg, jak i 20 mg na dobę. Potwierdza to przydatność escytalopramu w długoterminowej terapii podtrzymującej u pacjentów z zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym.¹⁵