Wprowadzenie do dawkowania bupiwakainy

Bupivacaine Grindeks, 5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań zawiera jako substancję czynną bupiwakainę chlorowodorek (w postaci jednowodnej). Każda ampułka 10 ml zawiera 50 mg bupiwakainy chlorowodorku. Lek podawany jest poprzez wstrzyknięcie nadtwardówkowe lub okołonerwowe i wymaga precyzyjnego dawkowania przez wykwalifikowany personel medyczny ¹.

Dawkowanie u dorosłych i młodzieży od 12 roku życia

Dawkowanie bupiwakainy należy ustalać indywidualnie, biorąc pod uwagę stan kliniczny pacjenta. Do ustalenia właściwego dawkowania niezbędne jest odpowiednie doświadczenie kliniczne lekarza oraz dokładna wiedza o stanie zdrowia pacjenta. Przy przedłużonym znieczuleniu poprzez ciągły wlew lub powtarzane dawki należy zawsze uwzględnić ryzyko toksycznego zwiększenia stężenia leku w osoczu lub miejscowego uszkodzenia struktur nerwowych ².

Dawkowanie przy znieczuleniu do zabiegów operacyjnych

Dawkowanie bupiwakainy zależy od rodzaju przeprowadzanego znieczulenia, obszaru anatomicznego oraz pożądanego czasu działania. Maksymalna dobowa dawka nie powinna przekraczać 400 mg ³. W przypadku dawek powtarzanych można podawać do 50 mg bupiwakainy chlorowodorku w odstępach 2-godzinnych ⁴.

Schemat dawkowania przy znieczuleniu zewnątrzoponowym

Przy znieczuleniu zewnątrzoponowym lędźwiowym o charakterze chirurgicznym stosuje się roztwór 2,5 mg/ml w objętości 30-60 ml (dawka 75-150 mg). Znieczulenie rozpoczyna się po 10-20 minutach i trwa 3-5 godzin. W przypadku cięcia cesarskiego stosuje się roztwór 5,0 mg/ml w objętości 15-30 ml (dawka 75-150 mg), z początkiem działania po 15-30 minutach i czasem trwania 2-3 godziny ⁵.

Przy znieczuleniu zewnątrzoponowym piersiowym o charakterze chirurgicznym stosuje się roztwór 2,5 mg/ml w objętości 5-15 ml (dawka 12,5-37,5 mg) lub roztwór 5,0 mg/ml w objętości 5-10 ml (dawka 25-50 mg). Początek działania występuje po 10-15 minutach, a znieczulenie utrzymuje się przez 1,5-3 godziny, w zależności od zastosowanego stężenia ⁶.

Znieczulenie zewnątrzoponowe ogonowe realizuje się przy użyciu roztworu 2,5 mg/ml w objętości 20-30 ml (dawka 50-75 mg) lub roztworu 5,0 mg/ml w objętości 20-30 ml (dawka 100-150 mg). Znieczulenie rozpoczyna się po 15-30 minutach i trwa 1-3 godziny, w zależności od stężenia ⁷.

Dawkowanie przy znieczuleniu nerwów i regionalnym

Przy znieczuleniu większych nerwów (takich jak splot ramienny, nerw udowy czy kulszowy) stosuje się roztwór 5,0 mg/ml w objętości 10-35 ml (dawka 50-175 mg). Znieczulenie rozpoczyna się po 15-30 minutach i może trwać 4-8 godzin ⁸. Znieczulenie splotu ramiennego może wiązać się z większą częstością działań niepożądanych związanych z niezamierzonym podaniem dotętniczym, co wymaga szczególnej ostrożności ⁹.

Przy znieczuleniu regionalnym (mniejszych nerwów, znieczulenie nasiękowe) wykorzystuje się roztwór 2,5 mg/ml w objętości do 60 ml (dawka do 150 mg) lub roztwór 5,0 mg/ml w objętości do 30 ml (dawka do 150 mg). Znieczulenie następuje szybko, po 1-10 minutach i utrzymuje się przez 3-8 godzin ¹⁰.

Dawkowanie przy uśmierzaniu bólu ostrego

Dawkowanie przy znieczuleniu zewnątrzoponowym przeciwbólowym

Przy znieczuleniu zewnątrzoponowym lędźwiowym poprzez powtarzane wstrzyknięcia w celu uśmierzenia bólu pooperacyjnego, stosuje się roztwór 2,5 mg/ml w objętości 6-15 ml (dawka 15-37,5 mg) w odstępach 30-minutowych. Początek działania po 2-5 minutach, czas trwania 1-2 godziny ¹¹.

Przy ciągłym wlewie zewnątrzoponowym lędźwiowym stosuje się roztwór 2,5 mg/ml w tempie 5-7,5 ml/h (dawka 12,5-18,8 mg/h) ¹².

Do znieczulenia ciągłego podczas porodu stosuje się roztwór 1,25 mg/ml w tempie 5-10 ml/h (dawka 6,25-12,5 mg/h) ¹³.

Przy znieczuleniu zewnątrzoponowym piersiowym z zastosowaniem ciągłego wlewu wykorzystuje się roztwór 2,5 mg/ml w tempie 4-7,5 ml/h (dawka 10-18,8 mg/h) ¹⁴.

Dawkowanie przy innych technikach przeciwbólowych

Przy znieczuleniu wewnątrzstawowym (np. po artroskopii kolana) stosuje się roztwór 2,5 mg/ml w objętości do 40 ml (dawka do 100 mg). Początek działania po 5-10 minutach, a czas trwania znieczulenia wynosi 2-4 godziny po okresie wypłukania ¹⁵.

Bupiwakaina w połączeniu z opioidami: Roztwór bupiwakainy jest często stosowany w znieczuleniu zewnątrzoponowym w połączeniu z odpowiednimi opioidami podawanymi w celu uśmierzenia bólu, w tym podczas porodu. Całkowita dobowa dawka bupiwakainy nie powinna przekraczać 400 mg ¹⁶.

Dawkowanie u dzieci

Dawkowanie bupiwakainy u dzieci w wieku od 1 do 12 lat wymaga szczególnej uwagi i dostosowania do masy ciała dziecka ¹⁷.

Schemat dawkowania u dzieci

W uśmierzaniu bólu ostrego (przed- i pooperacyjnego) u dzieci stosuje się roztwór 2,5 mg/ml przy wszystkich rodzajach znieczulenia zewnątrzoponowego (ogonowego, lędźwiowego i piersiowego) w objętości 0,6-0,8 ml/kg masy ciała, co daje dawkę 1,5-2 mg/kg masy ciała. Początek działania po 20-30 minutach, czas trwania znieczulenia 2-6 godzin ¹⁸.

Ważna uwaga dotycząca dawkowania u dzieci: Jeżeli objętość produktu, którą należy podać dziecku (z wyliczenia), jest większa niż 20 ml, należy zastosować roztwór o stężeniu 0,20% zamiast 0,25% w wyliczonej objętości ¹⁹.

Powyższe dawki są dawkami podstawowymi do stosowania w praktyce pediatrycznej, ale w indywidualnych przypadkach możliwe są modyfikacje dawkowania ²⁰.

Istotne zalecenia dotyczące podawania leku

Podczas podawania bupiwakainy należy przestrzegać następujących zasad bezpieczeństwa:

• W celu uniknięcia przypadkowego donaczyniowego podania produktu, przed i w trakcie wstrzyknięcia zaleca się uważną aspirację ²¹.
• Główną dawkę należy wstrzykiwać powoli, z szybkością od 25 do 50 mg/min ²².
• Podczas zwiększania dawki należy uważnie monitorować funkcje życiowe pacjenta i utrzymywać kontakt słowny ²³.
• Przy znieczuleniu zewnątrzoponowym zalecane jest podanie dawki próbnej w objętości 3-5 ml roztworu bupiwakainy z adrenaliną ²⁴.
• Niezamierzone podanie donaczyniowe może spowodować krótkotrwałe przyspieszenie akcji serca, a przypadkowe podanie dooponowe – objawy znieczulenia rdzeniowego ²⁵.
• W przypadku wystąpienia objawów toksyczności, należy natychmiast przerwać podawanie produktu ²⁶.

Tabela dawkowania bupiwakainy

Uwaga: Ilości podane w powyższej tabeli uwzględniają dawkę próbną. W praktyce klinicznej mogą wystąpić niewielkie różnice w początkowym okresie działania znieczulenia i czasie jego trwania w zależności od indywidualnych czynników pacjenta ²⁷.

Specjalne uwagi dotyczące dawkowania

Należy zawsze dostosować stężenie i objętość bupiwakainy do specyfiki znieczulanego obszaru:

• Do pełniejszego znieczulenia wszystkich włókien nerwowych w większych nerwach zazwyczaj potrzebne jest zwiększone stężenie środka znieczulającego ²⁸.
• Do znieczulenia mniejszych nerwów lub uśmierzenia bólu (np. przy bólach porodowych) wystarczające jest mniejsze stężenie ²⁹.
• Objętość roztworu dobiera się ze względu na obszar znieczulenia ³⁰.
• Jeśli pacjent stosuje jednocześnie dodatkowe dawki bupiwakainy w innym celu, nie należy przekraczać limitu 150 mg pojedynczej dawki ³¹.

Sposób podawania

Bupivacaine Grindeks, 5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań podaje się drogą nadtwardówkową (zewnątrzoponowo) lub okołonerwową ³². Precyzyjne podanie wymaga odpowiedniego doświadczenia i kwalifikacji personelu medycznego oraz przestrzegania szczegółowych procedur bezpieczeństwa opisanych powyżej.