Właściwości farmakokinetyczne
balance 4,25% z 4,25% glukozą i wapniem 1,75 mmol/l 4,25% glukozy + 1,75 mmol/l wapnia
Dializa otrzewnowa z użyciem płynu dializacyjnego balance opiera się na mechanizmach dyfuzji i konwekcji, które umożliwiają efektywne usuwanie produktów przemiany materii (mocznik, kreatynina, kwas moczowy), nieorganicznych fosforanów oraz elektrolitów (Na, K, Ca, Mg) z organizmu pacjenta. Glukoza, jako środek osmotyczny, odpowiada za ultrafiltrację, której efektywność jest największa w pierwszych 2-3 godzinach dializy, a następnie maleje wraz z wchłanianiem glukozy do krwi. Objętość ultrafiltratu po 4 godzinach zależy od stężenia glukozy w płynie: 1,5% – 100 ml, 2,3% – 400 ml, 4,25% – 800 ml. W ciągu 6 godzin dializy wchłaniane jest 60-80% glukozy z roztworu. Mleczan, pełniący funkcję buforującą, jest niemal całkowicie wchłaniany po 6 godzinach i ulega szybkiemu metabolizmowi u pacjentów z prawidłową funkcją wątroby.
- Właściwości farmakokinetyczne leku balance do dializy otrzewnowej
- Mechanizmy usuwania metabolitów i elektrolitów
- Glukoza jako czynnik osmotyczny – kinetyka wchłaniania
- Profil ultrafiltracji w czasie
- Metabolizm mleczanu jako środka buforującego
- Transport wapnia – czynniki wpływające na bilans wapniowy
- Bilans wapniowy w ciągłej ambulatoryjnej dializie otrzewnowej (CADO)
- Kolejne rozdziały
Właściwości farmakokinetyczne leku balance do dializy otrzewnowej
Dializa otrzewnowa stanowi metodę terapii nerkozastępczej, w której kluczową rolę odgrywa wymiana substancji między krwią pacjenta a płynem dializacyjnym. Właściwości farmakokinetyczne płynu do dializy otrzewnowej balance określają dynamikę transportu substancji oraz efektywność procesu dializy.1
Mechanizmy usuwania metabolitów i elektrolitów
W procesie dializy otrzewnowej z zastosowaniem płynu balance dochodzi do usuwania z organizmu produktów przemiany materii gromadzących się podczas mocznicy. Eliminacja tych substancji zachodzi poprzez dwa główne mechanizmy transportu:2
- Dyfuzja – transport cząsteczek zgodnie z gradientem stężeń, od wyższego do niższego stężenia
- Konwekcja – transport substancji rozpuszczonych wraz z przepływem rozpuszczalnika (wody) pod wpływem gradientu ciśnienia hydrostatycznego lub osmotycznego
Dzięki tym mechanizmom z organizmu pacjenta usuwane są:3
- Produkty przemiany materii: mocznik, kreatynina, kwas moczowy
- Nieorganiczne fosforany
- Elektrolity: sód, potas, wapń, magnez
Glukoza jako czynnik osmotyczny – kinetyka wchłaniania
W płynie dializacyjnym balance zastosowano glukozę jako środek osmotyczny, który odpowiada za ultrafiltrację (usuwanie nadmiaru płynu z organizmu). Proces wchłaniania glukozy z płynu dializacyjnego charakteryzuje się określoną dynamiką czasową.4
Glukoza podlega powolnemu wchłanianiu z płynu dializacyjnego do krwiobiegu pacjenta. W miarę wchłaniania glukozy zmniejsza się gradient stężeń między roztworem dializacyjnym a płynem zewnątrzkomórkowym, co wpływa na efektywność ultrafiltracji.5
Profil ultrafiltracji w czasie
Skuteczność ultrafiltracji zmienia się w trakcie czasu zalegania płynu dializacyjnego w jamie otrzewnej:6
- Ultrafiltracja jest największa na początku czasu zalegania
- Maksimum ultrafiltracji osiągane jest po około 2-3 godzinach od wlewu
- Po osiągnięciu maksimum następuje postępujący spadek ultrafiltracji związany z wchłanianiem glukozy
Objętość uzyskanego ultrafiltratu zależy od stężenia glukozy w płynie dializacyjnym. Po 4 godzinach dializy objętość ultrafiltratu wynosi średnio:7
| Stężenie glukozy w płynie | Średnia objętość ultrafiltratu po 4 godzinach |
|---|---|
| 1,5% | 100 ml |
| 2,3% | 400 ml |
| 4,25% | 800 ml |
W trakcie 6-godzinnego okresu dializy wchłonięte zostaje 60-80% glukozy zawartej w roztworze dializacyjnym.8
Metabolizm mleczanu jako środka buforującego
Mleczan pełni funkcję środka buforującego w płynie dializacyjnym balance. Jego farmakokinetyka charakteryzuje się niemal całkowitym wchłanianiem po 6 godzinach zalegania płynu w jamie otrzewnowej.9
U pacjentów z prawidłową funkcją wątroby wchłonięty mleczan podlega szybkiemu metabolizmowi. Potwierdzeniem prawidłowego metabolizmu mleczanu są prawidłowe poziomy pośrednich metabolitów w organizmie.10
Transport wapnia – czynniki wpływające na bilans wapniowy
Transport wapnia między organizmem pacjenta a płynem dializacyjnym balance stanowi istotny element całościowego bilansu wapniowego. Na transport wapnia wpływają następujące czynniki:11
- Stężenie glukozy w roztworze dializacyjnym
- Objętość wlewu płynu dializacyjnego
- Stężenie wapnia zjonizowanego w surowicy pacjenta
- Stężenie wapnia w roztworze dializacyjnym
Przenikanie wapnia od pacjenta do dializatu (usuwanie wapnia) jest największe w następujących warunkach:12
- Wyższe stężenie glukozy w płynie dializacyjnym
- Większa objętość wlewu
- Wyższe stężenie wapnia w surowicy pacjenta
- Niższe stężenie wapnia w roztworze dializacyjnym
Bilans wapniowy w ciągłej ambulatoryjnej dializie otrzewnowej (CADO)
W przypadku stosowania roztworu balance z wapniem 1,25 mmol/l w typowym schemacie ciągłej ambulatoryjnej dializy otrzewnowej (CADO), obejmującym trzy worki z 1,5% glukozy i jeden worek z 4,25% glukozy, obserwuje się usuwanie około 160 mg wapnia na dobę.13
Taki bilans wapniowy umożliwia bezpieczne stosowanie doustnych suplementów wapnia oraz witaminy D bez istotnego ryzyka rozwoju hiperkalcemii. Jest to korzystne w kontekście profilaktyki i leczenia osteoporozy oraz powikłań sercowo-naczyniowych.14
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania