Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Azithromycin Teva

Zalecając leczenie azytromycyną, lekarz powinien uwzględnić szereg kluczowych informacji dotyczących bezpieczeństwa stosowania tego antybiotyku. Poniżej przedstawiono szczegółowe wytyczne dotyczące potencjalnych zagrożeń oraz środków ostrożności, jakie należy podjąć podczas terapii lekiem Azithromycin Teva.¹

Reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania azytromycyny, podobnie jak w przypadku erytromycyny i innych makrolidów, odnotowano rzadkie wystąpienia ciężkich reakcji alergicznych. Obejmują one obrzęk naczynioruchowy, anafilaksję (rzadko zakończoną zgonem), różnorodne reakcje skórne, w tym ostrą uogólnioną osutką krostkową (AGEP), zespół Stevensa-Johnsona (SJS), toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN) – mogące prowadzić do zgonu, oraz wysypkę polekową z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS).²

W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej należy natychmiast przerwać podawanie leku i wdrożyć odpowiednie leczenie. Istotne jest, aby pamiętać, że po zakończeniu leczenia objawowego, objawy alergiczne mogą powrócić, co wymaga przedłużonej obserwacji pacjenta.³

Zaburzenia czynności wątroby

Wątroba stanowi główny narząd uczestniczący w eliminacji azytromycyny, dlatego u pacjentów z ciężkimi chorobami wątroby lek należy stosować ze szczególną ostrożnością. W literaturze opisano przypadki piorunującego zapalenia wątroby wywołanego azytromycyną, mogące prowadzić do zagrażającej życiu niewydolności tego narządu.⁴

Należy pamiętać, że niektórzy pacjenci mogą wcześniej cierpieć na choroby wątroby lub stosować inne produkty lecznicze o działaniu hepatotoksycznym. Jeśli wystąpią objawy przedmiotowe i podmiotowe zaburzeń czynności wątroby, takie jak:

• szybki rozwój astenii (osłabienia) z jednoczesną żółtaczką
• ciemne zabarwienie moczu
• skłonność do krwawień
• encefalopatia wątrobowa

należy bezzwłocznie przeprowadzić badania czynności wątroby i przerwać podawanie azytromycyny w przypadku stwierdzenia zaburzeń.⁵

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek w stopniu lekkim do umiarkowanego (GFR 10-80 mL/min) modyfikacja dawki nie jest konieczna. Jednak u osób z ciężką niewydolnością nerek (GFR <10 mL/min) obserwowano zwiększenie całkowitego narażenia organizmu na azytromycynę o 33%, co należy uwzględnić podczas ustalania schematu dawkowania.⁶

Interakcje z alkaloidami sporyszu

Jednoczesne stosowanie alkaloidów sporyszu i antybiotyków makrolidowych może przyspieszyć wystąpienie objawów zatrucia sporyszem. Chociaż nie przeprowadzono badań interakcji między alkaloidami sporyszu a azytromycyną, należy unikać jednoczesnego stosowania tych leków ze względu na teoretyczne ryzyko wystąpienia zatrucia alkaloidami sporyszu (ergotyzmu).⁷

Nadkażenia

Podobnie jak w przypadku innych antybiotyków, podczas terapii azytromycyną zaleca się monitorowanie pacjenta pod kątem objawów nadkażenia organizmami opornymi, w tym nadkażeń grzybiczych.⁸

Biegunka związana z Clostridioides difficile

Po zastosowaniu niemal każdej substancji przeciwbakteryjnej, w tym azytromycyny, zgłaszano przypadki biegunki związanej z zakażeniem Clostridioides difficile (CDAD). Stan ten może przebiegać z różnym nasileniem, od lekkiej biegunki po zapalenie okrężnicy zakończone zgonem.⁹

Stosowanie antybiotyków zaburza prawidłową florę bakteryjną okrężnicy, co może sprzyjać nadmiernemu namnażaniu C. difficile. Bakterie te wytwarzają toksyny A i B, przyczyniające się do rozwoju CDAD. Szczepy C. difficile wytwarzające hipertoksyny powodują zwiększoną zachorowalność i śmiertelność, ponieważ zakażenia te często są oporne na terapię antybiotykową i mogą wymagać kolektomii (usunięcia okrężnicy).¹⁰

CDAD należy rozważyć u każdego pacjenta, u którego wystąpiła biegunka w trakcie lub po antybiotykoterapii. W diagnostyce kluczowe jest dokładne zebranie wywiadu, gdyż CDAD może wystąpić nawet ponad dwa miesiące po zakończeniu podawania antybiotyku. W przypadku podejrzenia lub potwierdzenia CDAD należy rozważyć przerwanie terapii azytromycyną i wdrożenie odpowiedniego leczenia zakażenia C. difficile.¹¹

Warto podkreślić, że w przypadku rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego wywołanego azytromycyną, przeciwwskazane jest stosowanie leków hamujących perystaltykę.¹²

Wydłużenie repolaryzacji serca i odstępu QT

Leczenie antybiotykami makrolidowymi, w tym azytromycyną, może prowadzić do wydłużenia repolaryzacji serca i odstępu QT, co wiąże się z ryzykiem rozwoju zaburzeń rytmu serca i częstoskurczu typu torsade de pointes.¹³

Szczególną ostrożność należy zachować stosując azytromycynę u pacjentów, u których występują stany sprzyjające powstawaniu arytmii (zwłaszcza u kobiet i osób w podeszłym wieku). Dotyczy to pacjentów:

• z wrodzonym lub potwierdzonym nabytym wydłużeniem odstępu QT
• leczonych innymi substancjami wpływającymi na wydłużenie odstępu QT, takimi jak:
  • leki przeciwarytmiczne klasy IA (chinidyna i prokainamid) i klasy III (dofetylid, amiodaron i sotalol)
  • hydroksychlorochina
  • cyzapryd i terfenadyna
  • leki przeciwpsychotyczne, np. fenotiazyny i pimozyd
  • leki przeciwdepresyjne, np. cytalopram
  • fluorochinolony, np. moksyfloksacyna i lewofloksacyna
• z zaburzeniami elektrolitowymi, szczególnie z hipokaliemią i hipomagnezemią
• z istotną klinicznie bradykardią, zaburzeniami rytmu serca lub ciężką niewydolnością serca

Powyższe sytuacje mogą zwiększać ryzyko rozwoju arytmii komorowych, w tym torsade de pointes, co może prowadzić do zatrzymania akcji serca.¹⁴

Miastenia

U pacjentów leczonych azytromycyną obserwowano zaostrzenie objawów miastenii lub wystąpienie zespołu miastenicznego.¹⁵

Zakażenia paciorkowcowe

W leczeniu zapalenia gardła i migdałków podniebiennych spowodowanych przez Streptococcus pyogenes oraz w zapobieganiu ostrej gorączce reumatycznej, lekiem z wyboru pozostaje penicylina. Chociaż azytromycyna jest skuteczna w leczeniu zakażeń gardła wywołanych przez paciorkowce, brak badań potwierdzających jej skuteczność w zapobieganiu ostrej gorączce reumatycznej.¹⁶

Stosowanie długotrwałe

Brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności azytromycyny stosowanej długotrwale we wskazaniach ujętych w charakterystyce produktu. W przypadku szybko nawracających zakażeń należy rozważyć zastosowanie alternatywnego leku przeciwbakteryjnego.¹⁷

Ciężkie reakcje skórne

Podczas stosowania azytromycyny zgłaszano poważne, zagrażające życiu reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. Pacjentów należy poinformować o konieczności obserwacji reakcji skórnych oraz objawów przedmiotowych i podmiotowych z nimi związanych, które pojawiają się zwykle w pierwszych tygodniach leczenia.¹⁸

W przypadku pojawienia się objawów związanych z reakcją skórną (np. postępująca wysypka, często z uszkodzeniami lub pęcherzami błony śluzowej), należy natychmiast przerwać stosowanie azytromycyny. Nie zaleca się wznawiania leczenia tym antybiotykiem po wystąpieniu takich reakcji.¹⁹

Oporność bakteryjna

Przepisując azytromycynę należy uwzględnić częstość występowania oporności bakterii na ten antybiotyk. Na obszarach o dużej częstości występowania oporności na erytromycynę A, szczególnie istotne jest monitorowanie aktualnych wzorców wrażliwości na azytromycynę i inne makrolidy.²⁰

W niektórych krajach europejskich raportowano dużą oporność na azytromycynę szczepów Streptococcus pneumoniae, co należy uwzględnić podczas leczenia zakażeń wywołanych przez te bakterie.²¹

Azytromycyna nie jest odpowiednia do leczenia ciężkich zakażeń, w których konieczne jest szybkie uzyskanie dużego stężenia antybiotyku we krwi.²²

Zakażenia skóry i tkanek miękkich

Staphylococcus aureus, główny czynnik wywołujący zakażenia tkanek miękkich, często wykazuje oporność na azytromycynę. Z tego powodu za warunek wstępny w leczeniu azytromycyną zakażeń tkanek miękkich uznaje się wykonanie badań wrażliwości bakterii.²³

Stosowanie azytromycyny nie jest wskazane w leczeniu zakażonych ran oparzeniowych.²⁴

Choroby przenoszone drogą płciową

W przypadku chorób przenoszonych drogą płciową należy wykluczyć jednoczesne zakażenie Treponema pallidum.²⁵

Zaburzenia neurologiczne i psychiczne

Azytromycynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami neurologicznymi lub psychicznymi.²⁶

Rumień wędrujący

Pacjentów z rumieniem wędrującym należy uważnie monitorować pod względem klinicznym, ponieważ leczenie azytromycyną może zakończyć się niepowodzeniem.²⁷

Zakażenia wywołane przez kompleks Mycobacterium avium (MAC) u dzieci

Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność azytromycyny w leczeniu lub zapobieganiu zakażeniom wywołanym przez kompleks Mycobacterium avium (MAC) u dzieci nie zostały ustalone.²⁸

Uwagi dotyczące substancji pomocniczych

Preparat Azithromycin Teva zawiera substancje pomocnicze, które mogą mieć znaczenie kliniczne u niektórych pacjentów:

1. Aspartam (E951):

   Po przyjęciu doustnym aspartam ulega hydrolizie w przewodzie pokarmowym, a jednym z głównych produktów tego procesu jest fenyloalanina. Może być ona szkodliwa dla pacjentów z fenyloketonurią, rzadką chorobą genetyczną, w której fenyloalanina gromadzi się w organizmie z powodu jej nieprawidłowego wydalania.²⁹

   Brak jest danych klinicznych i nieklinicznych dotyczących stosowania aspartamu u niemowląt poniżej 12. tygodnia życia.³⁰

2. Alkohol benzylowy:

   Produkt zawiera mniej niż 1 mg alkoholu benzylowego w każdej tabletce. Związek ten może powodować reakcje alergiczne. Istnieje zwiększone ryzyko działań niepożądanych u małych dzieci z powodu kumulacji alkoholu benzylowego.³¹

   Duże ilości alkoholu benzylowego mogą gromadzić się w organizmie i powodować działania niepożądane (kwasica metaboliczna). Należy zachować ostrożność podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią.³²

3. Glukoza (składnik maltodekstryny):

   Pacjenci z zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tego produktu leczniczego.³³

4. Sód:

   Produkt zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że lek uznaje się za „wolny od sodu”.³⁴

Zawartość substancji pomocniczych w tabletkach Azithromycin Teva