Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Azytromycyna, jako antybiotyk makrolidowy, wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla bezpiecznego i skutecznego leczenia pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę interakcji azytromycyny z różnymi grupami leków oraz substancjami, w oparciu o wyniki badań farmakokinetycznych i doświadczenia kliniczne.¹

Interakcje z lekami wpływającymi na absorbcję

Leki zobojętniające mogą wpływać na farmakokinetykę azytromycyny. Choć nie wpływają one na całkowitą biodostępność azytromycyny, to redukują jej najwyższe stężenia w surowicy o około 25%. Z tego powodu zaleca się, aby azytromycyna była przyjmowana co najmniej 1 godzinę przed lub 2 godziny po zastosowaniu leków zobojętniających.²

Interakcje z substratami glikoproteiny P

Azytromycyna, podobnie jak inne antybiotyki makrolidowe, może wchodzić w interakcje z substratami glikoproteiny P. Odnotowano, że jednoczesne podawanie azytromycyny z substratami glikoproteiny P takimi jak digoksyna i kolchicyna powoduje wzrost poziomów tych substratów w surowicy. Dlatego przy równoczesnym stosowaniu azytromycyny i substratów glikoproteiny P, konieczne jest uwzględnienie możliwości zwiększenia stężenia substratów w surowicy. W przypadku digoksyny, zaleca się monitorowanie jej stężenia w surowicy zarówno w trakcie leczenia azytromycyną, jak i po jego zakończeniu.³

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi

Zydowudyna: Jednorazowe dawki 1000 mg lub wielokrotne dawki 1200 mg lub 600 mg azytromycyny mają niewielki wpływ na farmakokinetykę zydowudyny w osoczu oraz jej wydalanie przez nerki. Należy jednak zauważyć, że azytromycyna zwiększa stężenie fosforylowanej zydowudyny (aktywnego metabolitu) w jednojądrzastych komórkach krwi obwodowej. Kliniczne znaczenie tego działania jest niejasne, choć może być korzystne dla pacjenta.⁴

Dydanozyna (dideoksyinozyna): Badania wykazały, że jednoczesne podawanie azytromycyny w dawce 1200 mg/dobę i dydanozyny w dawce 400 mg/dobę u pacjentów z rozpoznanym zakażeniem HIV nie wpływa na farmakokinetykę dydanozyny w stanie równowagi, w porównaniu z placebo.⁵

Efawirenz: Jednoczesne podawanie azytromycyny w pojedynczej dawce 600 mg i efawirenzu w dawce 400 mg/dobę przez 7 dni nie wywołuje klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych.⁶

Indynawir: Badania wykazały, że podanie pojedynczej dawki 1200 mg azytromycyny nie wpływa istotnie statystycznie na parametry farmakokinetyczne indynawiru podawanego w dawce 800 mg trzy razy na dobę przez 5 dni.⁷

Nelfinawir: Jednoczesne podawanie azytromycyny w dawce 1200 mg i nelfinawiru w stanie stacjonarnym (750 mg 3 razy na dobę) zwiększa stężenie azytromycyny. Nie obserwowano jednak istotnych klinicznie działań niepożądanych i nie jest konieczna modyfikacja dawkowania.⁸

Interakcje z układem cytochromu P450

Azytromycyna, w przeciwieństwie do erytromycyny i innych antybiotyków makrolidowych, nie wchodzi w istotne interakcje z układem wątrobowego cytochromu P450. Nie wywołuje indukcji ani inaktywacji wątrobowego cytochromu P450 poprzez kompleks metabolit-cytochrom.⁹

Pomimo tego, przeprowadzono badania farmakokinetyczne z lekami, które są w istotnym stopniu metabolizowane za pośrednictwem cytochromu P450:

Atorwastatyna: Jednoczesne podawanie atorwastatyny (10 mg/dobę) i azytromycyny (500 mg/dobę) nie prowadzi do zmiany stężenia atorwastatyny w osoczu. Jednakże odnotowano przypadki rabdomiolizy u pacjentów przyjmujących jednocześnie azytromycynę i statyny.¹⁰

Karbamazepina: W badaniach interakcji farmakokinetycznych u zdrowych ochotników nie zaobserwowano istotnego wpływu na stężenia karbamazepiny lub jej aktywnego metabolitu w osoczu przy jednoczesnym stosowaniu azytromycyny.¹¹

Cyzapryd: Lek ten jest metabolizowany w wątrobie przez enzym CYP 3A4. Makrolidy hamują ten enzym, co może prowadzić przy jednoczesnym stosowaniu cyzaprydu do wydłużenia odstępu QT, arytmii komorowych i torsade de pointes.¹²

Cymetydyna: W badaniu farmakokinetycznym oceniano wpływ pojedynczej dawki cymetydyny, podawanej 2 godziny przed podaniem azytromycyny, na farmakokinetykę azytromycyny. Nie zaobserwowano żadnych odchyleń parametrów farmakokinetycznych azytromycyny.¹³

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Doustne leki przeciwzakrzepowe z grupy kumaryny: W badaniu interakcji farmakokinetycznych podawanie azytromycyny nie zwiększało działania przeciwzakrzepowego warfaryny zastosowanej w pojedynczej dawce 15 mg u zdrowych ochotników. Obserwowano jednak nasilenie działania przeciwzakrzepowego po jednoczesnym stosowaniu azytromycyny i doustnych leków przeciwzakrzepowych z grupy pochodnych kumaryny. Chociaż nie ustalono związku przyczynowego, zaleca się częstsze kontrole czasu protrombinowego u pacjentów otrzymujących równocześnie azytromycynę i doustne leki przeciwzakrzepowe z grupy pochodnych kumaryny.¹⁴

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi

Cyklosporyna: Badania farmakokinetyczne u zdrowych ochotników, którym podawano doustnie azytromycynę w dawce 500 mg/dobę przez 3 dni, a następnie cyklosporynę w pojedynczej dawce doustnej 10 mg/kg mc., wykazały istotne zwiększenie Cmax i AUC0-5 cyklosporyny. Dlatego należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu tych leków. Jeśli jest to konieczne, należy monitorować stężenia cyklosporyny i odpowiednio modyfikować jej dawkę.¹⁵

Interakcje z lekami przeciwgrzybiczymi

Flukonazol: Jednoczesne podanie pojedynczej dawki 1200 mg azytromycyny nie wpływa na parametry farmakokinetyczne pojedynczej dawki 800 mg flukonazolu. Całkowite narażenie na działanie azytromycyny i jej okres półtrwania nie zmieniają się podczas jednoczesnego podawania flukonazolu. Obserwowano jedynie niemające znaczenia klinicznego zmniejszenie wartości Cmax (18%) azytromycyny.¹⁶

Interakcje z innymi antybiotykami

Ryfabutyna: Jednoczesne stosowanie ryfabutyny i azytromycyny nie wpływa na stężenie tych substancji w surowicy. U pacjentów otrzymujących jednocześnie azytromycynę i ryfabutynę obserwowano neutropenię. Chociaż neutropenia wiązała się ze stosowaniem ryfabutyny, nie ustalono związku przyczynowego z jednoczesnym leczeniem azytromycyną.¹⁷

Trimetoprim i sulfametoksazol: Jednoczesne stosowanie trimetoprimu i sulfametoksazolu DS (w dawce 160 mg i 800 mg) przez 7 dni wraz z azytromycyną w dawce 1200 mg w 7. dniu nie wpływa na maksymalne stężenia, całkowite narażenie na działanie leku i wydalanie nerkowe trimetoprimu ani sulfametoksazolu. Stężenia azytromycyny w osoczu są porównywalne z obserwowanymi w innych badaniach.¹⁸

Interakcje z lekami przeciwalergicznymi

Cetyryzyna: U zdrowych ochotników jednoczesne podawanie przez 5 dni azytromycyny z cetyryzyną w dawce 20 mg nie prowadzi w stanie równowagi do interakcji farmakokinetycznej ani do istotnych zmian odstępu QT.¹⁹

Terfenadyna: W badaniach farmakokinetycznych nie uzyskano dowodów na występowanie interakcji pomiędzy azytromycyną a terfenadyną. Rzadko opisywano przypadki, w których nie można było całkowicie wykluczyć możliwości interakcji obu produktów. Jednakże nie ma jednoznacznych dowodów na występowanie takich interakcji.²⁰

Astemizol, alfentanyl: Nie są znane dane dotyczące interakcji z astemizolem lub alfentanylem. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tych leków z azytromycyną, gdyż opisywano nasilenie działania podczas skojarzonego stosowania z antybiotykiem makrolidowym – erytromycyną.²¹

Interakcje z lekami psychotropowymi

Midazolam: U zdrowych ochotników jednoczesne podawanie azytromycyny w dawce 500 mg/dobę przez 3 dni nie wywiera istotnego wpływu na parametry farmakokinetyczne i farmakodynamiczne midazolamu podawanego w pojedynczej dawce 15 mg.²²

Triazolam: Badanie z udziałem 14 zdrowych ochotników wykazało, że jednoczesne podawanie azytromycyny w dawce 500 mg w 1. dniu i 250 mg w 2. dniu oraz triazolamu w dawce 0,125 mg w 2. dniu nie wywiera istotnego wpływu na żaden z parametrów farmakokinetycznych triazolamu, w porównaniu do triazolamu podawanego z placebo.²³

Interakcje z innymi lekami

Metyloprednizolon: W badaniach interakcji farmakokinetycznych u zdrowych ochotników azytromycyna nie wykazuje istotnego wpływu na parametry farmakokinetyczne metyloprednizolonu.²⁴

Syldenafil: U zdrowych ochotników płci męskiej nie stwierdzono wpływu azytromycyny (stosowanej w dawce 500 mg na dobę przez 3 dni) na AUC i Cmax syldenafilu lub jego głównego krążącego metabolitu.²⁵

Teofilina: Nie istnieją dowody na występowanie klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych podczas jednoczesnego podawania azytromycyny i teofiliny zdrowym ochotnikom. Ponieważ jednak notowano interakcje innych antybiotyków makrolidowych z teofiliną, należy zwracać uwagę na objawy wskazujące na zwiększenie stężenia teofiliny.²⁶

Hydroksychlorochina: Azytromycynę należy stosować ostrożnie u pacjentów przyjmujących produkty lecznicze, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT, ze względu na ryzyko wywołania zaburzeń rytmu serca, np. hydroksychlorochinę.²⁷

Alkaloidy sporyszu: Ze względu na teoretyczną możliwość zatrucia sporyszem, nie zaleca się jednoczesnego stosowania azytromycyny i pochodnych sporyszu.²⁸

Interakcje azytromycyny z alkoholem

Spożywanie alkoholu podczas terapii azytromycyną może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych antybiotyku, takich jak zawroty głowy, senność czy zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Alkohol może również zmniejszać skuteczność leczenia poprzez obniżenie odpowiedzi immunologicznej organizmu.

Chociaż nie wykazano bezpośrednich interakcji farmakokinetycznych pomiędzy azytromycyną a alkoholem, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii antybiotykiem z kilku powodów:

• Alkohol może nasilać działania niepożądane ze strony układu pokarmowego, które są częstymi działaniami niepożądanymi azytromycyny (nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha)
• Alkohol ma właściwości hepatotoksyczne, a azytromycyna jest metabolizowana w wątrobie, co może zwiększać obciążenie tego narządu
• Spożywanie alkoholu może osłabiać układ odpornościowy, co może zmniejszać skuteczność leczenia infekcji
• Alkohol może wpływać na zdolność pacjenta do przestrzegania zaleconego schematu leczenia

Należy poinformować pacjentów o konieczności unikania spożywania alkoholu podczas kuracji azytromycyną oraz przez kilka dni po jej zakończeniu.

Tabela interakcji azytromycyny z innymi produktami leczniczymi