Wskazania terapeutyczne allopurynolu

Allopurinol Medreg w postaci tabletek 300 mg jest lekiem stosowanym głównie w celu zmniejszenia tworzenia się moczanów i kwasu moczowego w organizmie pacjenta. Jest zalecany w stanach klinicznych, w których doszło już do odkładania moczanów lub kwasu moczowego, a także w sytuacjach, gdy istnieje przewidywalne ryzyko kliniczne takich zdarzeń ¹.

Stany kliniczne związane z odkładaniem moczanów

Allopurinol należy zalecać pacjentom z następującymi stanami klinicznymi, w których może wystąpić odkładanie moczanów/kwasu moczowego:

• Idiopatyczna dna moczanowa – przewlekła choroba metaboliczna charakteryzująca się nawracającymi atakami zapalenia stawów spowodowanymi odkładaniem kryształów kwasu moczowego ²
• Kamica moczanowa – stan, w którym w drogach moczowych tworzą się złogi zawierające kwas moczowy ³
• Ostra nefropatia moczanowa – ostre uszkodzenie nerek spowodowane wytrącaniem się kryształów kwasu moczowego w kanalikach nerkowych ⁴
• Choroby nowotworowe i mieloproliferacyjne z szybkim obrotem komórkowym, w których obserwuje się wysokie stężenie moczanów – może to występować samoistnie lub jako skutek zastosowanej terapii cytotoksycznej ⁵

Zaburzenia enzymatyczne powodujące nadprodukcję moczanów

Allopurinol Medreg znajduje zastosowanie w leczeniu pacjentów z zaburzeniami enzymatycznymi prowadzącymi do nadprodukcji moczanów, takimi jak:

• Niedobór fosforybozylotransferazy hipoksantynowo-guaninowej, w tym zespół Lescha-Nyhana – rzadkie zaburzenie genetyczne objawiające się hiperurykemią, encefalopatią, samookaleczeniami i upośledzeniem umysłowym ⁶
• Niedobór glukozo-6-fosfatazy, występujący w chorobie spichrzeniowej glikogenu – metaboliczne zaburzenie prowadzące do nadmiernego nagromadzenia glikogenu ⁷
• Zaburzenia syntetazy fosforybozylopirofosforanowej ⁸
• Zaburzenia amidotransferazy fosforybozylopirofosforanowej ⁹
• Nieprawidłowości w aktywności fosforybozylotransferazy adeninowej ¹⁰

Specjalne wskazania dotyczące kamicy nerkowej

Lek Allopurinol Medreg jest również wskazany w dwóch specyficznych przypadkach kamicy nerkowej:

• Kamica nerkowa 2,8-dihydroksyadeninowa (2,8-DHA) związana z niedoborem aktywności fosforybozylotransferazy adeninowej – rzadkie schorzenie genetyczne powodujące tworzenie się specyficznych kamieni w drogach moczowych ¹¹
• Nawracająca kamica nerkowa o mieszanym składzie wapniowo-szczawianowym z towarzyszącą hiperurykemią – w przypadkach, gdy leczenie płynami, odpowiednią dietą i innymi metodami okazało się nieskuteczne ¹²

Warunki zalecania allopurinolu pacjentom

Wskazania do rozpoczęcia terapii

Terapię allopurynolem należy rozpoczynać u pacjentów z potwierdzoną klinicznie i laboratoryjnie hiperurykemią, która prowadzi do wystąpienia objawów klinicznych lub stwarza ryzyko ich pojawienia się. Przed rozpoczęciem leczenia należy potwierdzić podwyższone stężenie kwasu moczowego w surowicy krwi i/lub w moczu oraz ocenić wydolność nerek pacjenta ¹³.

Sytuacje kliniczne wymagające szczególnej uwagi

Pacjentom z chorobami nowotworowymi i zaburzeniami mieloproliferacyjnymi należy przepisać allopurynol przed rozpoczęciem terapii cytotoksycznej, aby zapobiec rozwojowi ostrej nefropatii moczanowej. W takich przypadkach leczenie allopurynolem powinno się rozpocząć przed chemioterapią, a nie po jej wdrożeniu ¹⁴.

W przypadku kamicy nerkowej zalecenie allopurynolu jest uzasadnione, gdy inne metody leczenia (zwiększona podaż płynów, modyfikacja diety) nie przyniosły efektu, szczególnie w kamicy o mieszanym składzie wapniowo-szczawianowym z towarzyszącą hiperurykemią ¹⁵.

W przypadku zaburzeń enzymatycznych prowadzących do nadprodukcji moczanów, allopurynol powinien być zalecany po potwierdzeniu rozpoznania odpowiednich defektów enzymatycznych. Dotyczy to szczególnie rzadkich chorób genetycznych, jak zespół Lescha-Nyhana czy innych wymienionych wcześniej zaburzeń enzymatycznych ¹⁶.

Monitorowanie terapii

Podczas stosowania Allopurinolu Medreg konieczne jest regularnie monitorowanie stężenia kwasu moczowego w surowicy krwi i/lub w moczu, aby ocenić skuteczność leczenia i dostosować dawkę. Szczególnie istotne jest to u pacjentów z chorobami nerek, u których dawkowanie leku musi być odpowiednio zmodyfikowane ¹⁷.

Wskazania do kontynuacji leczenia

U pacjentów z dną moczanową allopurynol zazwyczaj stosuje się długoterminowo w celu utrzymania stężenia kwasu moczowego poniżej poziomu wysycenia i zapobiegania kolejnym atakom dny. Leczenie powinno być kontynuowane tak długo, jak utrzymują się wskazania, z okresową oceną stężenia kwasu moczowego ¹⁸.

W przypadku kamicy nerkowej, po uzyskaniu normalizacji stężenia kwasu moczowego i ustąpieniu objawów, należy rozważyć kontynuację leczenia, szczególnie w przypadkach nawracającej kamicy ¹⁹.