zespół hiperkalcemiczny

Zespół hiperkalcemiczny (hiperkalcemia) to stan patologiczny charakteryzujący się podwyższonym stężeniem wapnia we krwi, przekraczającym wartość 2,6 mmol/l (10,5 mg/dl). Jest to stosunkowo częste zaburzenie elektrolitowe, wymagające wnikliwej diagnostyki i odpowiedniego postępowania terapeutycznego.

Najczęstszymi przyczynami zespołu hiperkalcemicznego są pierwotna nadczynność przytarczyc (około 50% przypadków) oraz choroby nowotworowe (około 30% przypadków), w tym szczególnie szpiczak mnogi, raki piersi, płuc i nerki. Inne przyczyny obejmują sarkoidozę, nadczynność tarczycy, przedawkowanie witaminy D, przedłużone unieruchomienie, zespół mleczno-alkaliczny oraz leki (np. tiazydy).

Objawy kliniczne hiperkalcemii są niespecyficzne i zależą od nasilenia oraz tempa narastania hiperkalcemii. Przy łagodnym wzroście stężenia wapnia (do 3,0 mmol/l) pacjenci mogą pozostawać bezobjawowi lub zgłaszać zmęczenie, osłabienie mięśniowe, zaparcia i wielomocz. Przy wyższych stężeniach pojawiają się nudności, wymioty, odwodnienie, zaburzenia świadomości, zaburzenia rytmu serca i skrócenie odstępu QT w EKG.

Diagnostyka zespołu hiperkalcemicznego obejmuje oznaczenie stężenia wapnia całkowitego i zjonizowanego, PTH, witaminy D, badania obrazowe oraz poszukiwanie pierwotnej przyczyny. Leczenie zależy od nasilenia hiperkalcemii i jej etiologii. W ciężkiej hiperkalcemii konieczne jest intensywne nawadnianie, podawanie bisfosfonianów, kalcytoniny, a w wybranych przypadkach również glikokortykosteroidów lub leczenie nerkozastępcze.