zespół niespokojnych nóg
Zespół niespokojnych nóg (Restless Legs Syndrome, RLS) to zaburzenie neurologiczne charakteryzujące się silną, trudną do opanowania potrzebą poruszania kończynami dolnymi, najczęściej występującą w godzinach wieczornych i nocnych. Pacjenci opisują dolegliwości jako nieprzyjemne odczucia pełzania, mrowienia, ciągnięcia czy swędzenia wewnątrz nóg, które ustępują podczas ruchu.
Etiologia RLS może być pierwotna (idiopatyczna) lub wtórna. Postać pierwotna ma często podłoże genetyczne, podczas gdy wtórna może być związana z niedoborem żelaza, ciążą, przewlekłą niewydolnością nerek, neuropatią obwodową czy stosowaniem niektórych leków. Patofizjologia obejmuje zaburzenia metabolizmu dopaminy oraz gospodarki żelazem w ośrodkowym układzie nerwowym.
Diagnostyka RLS opiera się głównie na kryteriach klinicznych opracowanych przez International Restless Legs Syndrome Study Group. Obejmują one: przymus poruszania kończynami z powodu dyskomfortu, nasilenie objawów w spoczynku, złagodzenie przez aktywność ruchową oraz pogorszenie w godzinach wieczornych i nocnych. Badania laboratoryjne (ferrytyna, żelazo) oraz polisomnografia mogą być pomocne w diagnozie i ocenie ciężkości schorzenia.
Leczenie zespołu niespokojnych nóg powinno być dostosowane do nasilenia objawów. W przypadkach łagodnych zaleca się modyfikację stylu życia (regularna aktywność fizyczna, higiena snu) oraz suplementację żelaza przy jego niedoborze. W cięższych postaciach stosuje się farmakoterapię: agoniści dopaminy (ropinirol, pramipeksol), leki przeciwpadaczkowe (gabapentyna, pregabalina) oraz opioidy w przypadkach opornych na standardowe leczenie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Aropilo 0,5 mg
Ropinirol, agonista receptorów dopaminowych D2/D3, stosowany w postaci tabletek powlekanych (0,5 mg chlorowodorku ropinirolu) w leczeniu umiarkowanego do ciężkiego idiopatycznego zespołu niespokojnych nóg (ZNN), wykazuje selektywne działanie na receptory dopaminowe w prążkowiu, co prowadzi do zmniejszenia niedoboru dopaminy charakterystycznego dla tego schorzenia. W badaniach farmakodynamicznych u zdrowych ochotników dawki od 0,5 mg do 4 mg nie wykazały istotnego wydłużenia odstępu QT, maksymalny wzrost wyniósł 3,46 ms przy dawce 1 mg, z górną granicą 95% CI poniżej 7,5 ms. Brak jest jednak danych dotyczących wpływu dawek powyżej 4 mg, sięgających do 24 mg/dobę, co nie pozwala całkowicie wykluczyć ryzyka kardiologicznego przy wyższych dawkach.
agonista dopaminy, agonista nieergolinowy, bezsenność, chlorowodorek ropinirolu, choroba Parkinsona, ciągłość snu, lek dopaminergiczny, odstęp QT, okresowe ruchy nóg, polisomnografia, prolaktyna, receptor dopaminowy D2/D3, repolaryzacja serca, ropinirol, senność dzienna, skala IRLS, skala Medical Outcome Study Sleep, zaburzenia snu, zespół niespokojnych nóg - Leksykon chorób i schorzeń
Lęki nocne (parasomnia) – Leczenie
Lęki nocne to parasomnia charakteryzująca się nagłym wybudzeniem w fazie snu głębokiego NREM (faza 3-4), z objawami silnego lęku i pobudzenia autonomicznego (przyspieszone tętno, oddech, pocenie się). Epizody trwają od kilku do 30 minut i rzadko są pamiętane przez pacjenta. Leczenie jest zwykle niekonieczne, zwłaszcza u dzieci, u których zaburzenie ustępuje samoistnie do 10-12 roku życia. Wskazania do terapii obejmują częstotliwość >2 razy/tydzień, znaczne zakłócenie snu, ryzyko urazów, przewlekłość oraz istotne zaburzenia funkcjonowania. Podstawą postępowania jest zapewnienie bezpieczeństwa (usunięcie niebezpiecznych przedmiotów, zabezpieczenie pomieszczenia, unikanie budzenia) oraz poprawa higieny snu (regularny rytm, odpowiednia długość snu, unikanie kofeiny i alkoholu, relaksacja). Metoda planowanego budzenia 15-30 minut przed epizodem może zmniejszyć ich częstość.
5-hydroksytryptofan, atak paniki, benzodiazepina, bezdech senny, diazepam, EMDR, higiena snu, imipramina, klonazepam, koszmar senny, lęk nocny, melatonina, mirtazapina, ośrodkowy układ nerwowy, parasomnia, paroksetyna, planowane budzenie, pobudzenie autonomiczne, prazosyna, PTSD, receptor melatoninowy, refluks żołądkowo-przełykowy, sen NREM, SSRI, terapia poznawczo-behawioralna, TLPD, zaburzenie lękowe, zespół niespokojnych nóg - Leksykon leków
Działania niepożądane – Arketis tabletki 20 mg 20 mg
Arketis Tabletki 20 mg zawierają paroksetynę chlorowodorku bezwodnego w dawce 20 mg i wykazują szerokie spektrum działań niepożądanych, które mogą występować z różną częstością. Do najczęstszych należą nudności (bardzo często), zaburzenia czynności płciowych, senność, bezsenność, pobudzenie, nietypowe sny, zawroty głowy, bóle głowy, zaburzenia koncentracji, suchość błony śluzowej jamy ustnej, zaparcia, biegunka, wymioty oraz nadmierne pocenie się. Niezbyt często obserwuje się leukopenię, nieprawidłowe krwawienia, zaburzenia kontroli glikemii u pacjentów z cukrzycą, rozszerzenie źrenic, tachykardię zatokową, zmiany ciśnienia tętniczego, wysypkę, świąd, zatrzymanie lub nietrzymanie moczu. Rzadko występują trombocytopenia, hiponatremia, drgawki, zespół niespokojnych nóg, bradykardia, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, bóle mięśni i stawów, hiperprolaktynemia, zaburzenia miesiączkowania oraz zaburzenia psychiczne takie jak mania, lęk, napady paniki i akatyzja. Bardzo rzadko mogą pojawić się ciężkie reakcje alergiczne, zespół SIADH, zespół serotoninowy, ostra jaskra, ciężkie skórne reakcje (np. zespół Stevensa-Johnsona), zapalenie wątroby, priapizm oraz obrzęki obwodowe.
akatyzja, bradykardia, bruksizm, chwiejność emocjonalna, depersonalizacja, drgawka, dystonia ustno-twarzowa, hiperkineza, hiperprolaktynemia, hiperrefleksja, hiponatremia, hipotonia ortostatyczna, krwotoczna miesiączka, krwotok poporodowy, leukopenia, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, mioklonia, mlekotok, napad paniki, nieprawidłowe krwawienie, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, objaw pozapiramidowy, obrzęk naczynioruchowy, omam, ostra jaskra, pokrzywka, priapizm, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, SIADH, stan splątania, szum uszny, tachykardia, tachykardia zatokowa, toksyczna martwica naskórka, trombocytopenia, zaburzenie kontroli glikemii, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zawrót głowy, zespół niespokojnych nóg, zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Nadmierna senność dzienna (hipersomnia) – Leczenie
Nadmierna senność dzienna (hipersomnia) dotyka 10-20% populacji i charakteryzuje się epizodami zasypiania w ciągu dnia pomimo odpowiedniej ilości snu nocnego. Leczenie farmakologiczne obejmuje leki promujące czuwanie, takie jak modafinil i armodafinil, metylofenidat, pochodne amfetaminy, pitolisant oraz solriamfetol, a także oksybat sodu i jego niskosodową formę (Xywav) stosowane w celu poprawy jakości snu nocnego. Dawkowanie i wybór leku zależą od etiologii hipersomnii, a działania niepożądane obejmują m.in. bóle głowy, nudności, zawroty głowy oraz ryzyko uzależnienia. W terapii wspomagającej stosuje się również klarytromycynę, flumazenil oraz leki przeciwdepresyjne, zwłaszcza przy współistniejących zaburzeniach psychicznych. Skuteczność leczenia jest zmienna, a około 64% pacjentów nadal doświadcza objawów senności mimo terapii.
armodafinil, dopamina, flumazenil, głęboka stymulacja mózgu, higiena snu, hipersomnia, inhibitor wychwytu dopaminy, klarytromycyna, leczenie farmakologiczne, leczenie niefarmakologiczne, leki dopaminergiczne, leki promujące czuwanie, leki przeciwdepresyjne, metylofenidat, modafinil, niedoczynność tarczycy, obturacyjny bezdech senny, okresowe ruchy kończyn, oksybat sodu, pitolisant, pochodne amfetaminy, POChP, receptor histaminowy H3, solriamfetol, terapia CPAP, terapia poznawczo-behawioralna, terapia światłem, zespół niespokojnych nóg