Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Vabinxo

Lek Vabinxo (160 mg walsartanu + 1,5 mg indapamidu) wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności ze względu na swoje właściwości farmakologiczne oraz potencjalne interakcje. Poniżej przedstawiono kluczowe aspekty bezpiecznego stosowania tego produktu leczniczego.¹

Zaburzenia elektrolitowe i ich monitorowanie

Stężenie potasu w osoczu wymaga szczególnej uwagi podczas terapii produktem Vabinxo. Przeciwwskazane jest równoczesne stosowanie walsartanu z suplementami potasu, diuretykami oszczędzającymi potas, zamiennikami soli kuchennej zawierającymi potas lub innymi lekami zwiększającymi stężenie potasu (np. heparyną). W przypadku konieczności zastosowania takich preparatów należy regularnie kontrolować stężenie potasu w osoczu.²

Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hipokaliemii (<3,4 mmol/l) związane ze stosowaniem indapamidu. Grupy pacjentów szczególnie narażone na wystąpienie hipokaliemii to:

• Osoby w podeszłym wieku – wymaga częstszego monitorowania poziomu elektrolitów³
• Pacjenci niedożywieni i/lub leczeni wieloma lekami – zwiększone ryzyko wynika z interakcji lekowych⁴
• Pacjenci z marskością wątroby z obrzękami i wodobrzuszem – wymaga szczególnej kontroli⁵
• Osoby z chorobą naczyń wieńcowych i niewydolnością serca – hipokaliemia może zwiększać kardiotoksyczność glikozydów naparstnicy i ryzyko zaburzeń rytmu serca⁶
• Pacjenci z wydłużonym odstępem QT (wrodzonym lub jatrogennym) – hipokaliemia wraz z bradykardią stanowi czynnik predysponujący do wystąpienia ciężkich zaburzeń rytmu serca, w tym potencjalnie śmiertelnego częstoskurczu typu torsades de pointes⁷

Pierwsze oznaczenie stężenia potasu w osoczu należy wykonać w pierwszym tygodniu leczenia, a następnie regularnie monitorować jego poziom, szczególnie u pacjentów z grup ryzyka. W przypadku stwierdzenia hipokaliemii konieczne jest niezwłoczne jej wyrównanie.⁸

Warto zauważyć, że hipokaliemia występująca równocześnie z niskim stężeniem magnezu może być oporna na leczenie, dopóki nie zostanie skorygowane stężenie magnezu w surowicy.⁹

Stężenie sodu w osoczu powinno być oznaczone przed rozpoczęciem leczenia produktem Vabinxo, a następnie regularnie kontrolowane. Przed wdrożeniem terapii konieczne jest wyrównanie ewentualnego niedoboru sodu i/lub objętości krwi krążącej.¹⁰

Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że hiponatremia może początkowo przebiegać bezobjawowo, dlatego regularne monitorowanie jest kluczowe. U pacjentów w podeszłym wieku oraz u osób z marskością wątroby kontrola stężenia sodu powinna odbywać się częściej.¹¹

Leki moczopędne, w tym indapamid zawarty w produkcie Vabinxo, mogą powodować niedobór sodu we krwi, co może prowadzić do poważnych następstw. Hiponatremia z hipowolemią może skutkować odwodnieniem i niedociśnieniem ortostatycznym.¹²

Z powodu współistniejącej utraty jonów chlorkowych może wystąpić wtórna wyrównawcza zasadowica metaboliczna, jednak jej częstość i nasilenie jest na ogół niewielkie.¹³

Stężenie magnezu w osoczu również wymaga monitorowania, ponieważ indapamid, podobnie jak inne tiazydy i leki tiazydopodobne, zwiększa wydalanie magnezu z moczem, co może prowadzić do hipomagnezemii.¹⁴

Stężenie wapnia w osoczu może ulec niewielkiemu i przemijającemu zwiększeniu w trakcie leczenia indapamidem, ponieważ tiazydy i tiazydopodobne leki moczopędne mogą zmniejszać wydalanie wapnia. Znaczna hiperkalcemia może być objawem nierozpoznanej nadczynności przytarczyc. W takiej sytuacji należy przerwać stosowanie leku przed przeprowadzeniem badań oceniających czynność przytarczyc.¹⁵

Zaburzenia metaboliczne

Stężenie glukozy we krwi powinno być regularnie kontrolowane u pacjentów chorych na cukrzycę, szczególnie gdy występuje u nich hipokaliemia.¹⁶

Kwas moczowy – u pacjentów z hiperurykemią leczonych indapamidem może być zwiększona skłonność do napadów dny moczanowej.¹⁷

Zaburzenia czynności narządów

Zaburzenia czynności nerek – tiazydy i tiazydopodobne leki moczopędne są w pełni skuteczne u pacjentów z prawidłową lub tylko w niewielkim stopniu zaburzoną czynnością nerek (stężenie kreatyniny w osoczu poniżej 25 mg/l, tj. 220 µmol/l u osób dorosłych).¹⁸

U osób w podeszłym wieku podczas oceny czynności nerek na podstawie stężenia kreatyniny w osoczu należy uwzględnić takie czynniki jak wiek, płeć oraz masa ciała.¹⁹

Hipowolemia, wtórna do utraty wody i sodu spowodowanej działaniem leku moczopędnego, może na początku leczenia prowadzić do zmniejszenia przesączania kłębuszkowego, co z kolei może spowodować zwiększenie stężenia mocznika we krwi i kreatyniny w osoczu. Ta przemijająca czynnościowa niewydolność nerek nie powoduje zazwyczaj następstw u osób z prawidłową czynnością nerek, natomiast może nasilić już istniejącą niewydolność nerek.²⁰

Zwężenie tętnicy nerkowej – bezpieczeństwo stosowania walsartanu nie zostało ustalone u pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnicy nerkowej lub zwężeniem tętnicy zaopatrującej jedyną nerkę. Chociaż krótkotrwałe podawanie walsartanu pacjentom z nadciśnieniem nerkowo-naczyniowym wtórnym wywołanym jednostronnym zwężeniem tętnicy nerkowej nie wywołało znaczących zmian w czynności hemodynamicznej nerek, stężeniu kreatyniny czy azotu mocznikowego we krwi, to jednak leki wpływające na układ renina-angiotensyna-aldosteron mogą zwiększać stężenie mocznika we krwi i kreatyniny w surowicy u pacjentów z jednostronnym zwężeniem tętnicy nerkowej. Z tego powodu zaleca się kontrolę czynności nerek podczas leczenia produktem Vabinxo.²¹

Przeszczep nerki – brak jest doświadczeń dotyczących bezpieczeństwa stosowania walsartanu u pacjentów, którym niedawno przeszczepiono nerkę.²²

Zaburzenia czynności wątroby – produkt leczniczy Vabinxo jest przeciwwskazany u pacjentów z łagodnymi, umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, z żółciową marskością wątroby oraz u pacjentów z cholestazą.²³

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, tiazydopodobne leki moczopędne mogą powodować encefalopatię wątrobową, zwłaszcza w przypadku zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej. W takiej sytuacji należy natychmiast przerwać podawanie leku moczopędnego.²⁴

Specjalne grupy pacjentów i stany kliniczne

Hiperaldosteronizm pierwotny – pacjenci z hiperaldosteronizmem pierwotnym nie powinni być leczeni walsartanem, ponieważ ich układ renina-angiotensyna jest nieaktywny.²⁵

Zwężenie zastawki aorty i zastawki dwudzielnej, kardiomiopatia przerostowa z zawężeniem drogi odpływu z lewej komory – tak jak w przypadku innych leków rozszerzających naczynia, wskazana jest szczególna ostrożność u pacjentów, u których występuje zwężenie zastawki aorty lub zastawki dwudzielnej, lub kardiomiopatia przerostowa z zawężeniem drogi odpływu z lewej komory (ang. HOCM).²⁶

Ciąża – leczenia antagonistami receptora angiotensyny II (ARB) nie należy rozpoczynać w czasie ciąży. U pacjentek planujących ciążę należy zastosować leczenie innymi lekami przeciwnadciśnieniowymi o ustalonym profilu bezpieczeństwa stosowania w okresie ciąży. W przypadku stwierdzenia ciąży, ARB należy natychmiast odstawić i zastosować alternatywne leczenie, jeśli jest to właściwe.²⁷

Obrzęk naczynioruchowy w wywiadzie – u pacjentów leczonych walsartanem zaobserwowano obrzęk naczynioruchowy, w tym obrzęk krtani i głośni powodujący zwężenie dróg oddechowych i/lub obrzęk twarzy, warg, gardła i/lub języka. U niektórych z tych pacjentów już wcześniej występował obrzęk naczynioruchowy po zastosowaniu innych leków, w tym inhibitorów ACE. Należy natychmiast przerwać leczenie produktem Vabinxo u pacjentów, u których wystąpił obrzęk naczynioruchowy i nie należy ponownie stosować tego leku u tych pacjentów.²⁸

Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA)

Istnieją dowody na to, że jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II (ARB) lub aliskirenu zwiększa ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii oraz zaburzeń czynności nerek (w tym ostrej niewydolności nerek). Z tego powodu nie zaleca się podwójnego blokowania układu RAA poprzez jednoczesne zastosowanie inhibitorów ACE, ARB lub aliskirenu.²⁹

Jeśli zastosowanie podwójnej blokady układu RAA jest absolutnie konieczne, powinno być prowadzone wyłącznie pod nadzorem specjalisty, a parametry życiowe pacjenta, takie jak: czynność nerek, stężenie elektrolitów oraz ciśnienie krwi należy ściśle monitorować. U pacjentów z nefropatią cukrzycową nie należy stosować jednocześnie inhibitorów ACE oraz ARB.³⁰

Inne ostrzeżenia i środki ostrożności

Nadwrażliwość na światło – podczas stosowania tiazydów i tiazydopodobnych leków moczopędnych odnotowano przypadki reakcji nadwrażliwości na światło. Jeśli takie reakcje wystąpią w trakcie leczenia, zaleca się jego przerwanie. W przypadku konieczności ponownego zastosowania leku moczopędnego, zaleca się ochronę powierzchni skóry narażonej na działanie słońca lub sztucznego promieniowania UVA.³¹

Stosowanie u sportowców – należy mieć na uwadze, że produkt leczniczy Vabinxo zawiera substancję czynną (indapamid), która może powodować dodatni wynik testu antydopingowego.³²

Nadmierne nagromadzenie płynu między naczyniówką a twardówką, ostra krótkowzroczność i jaskra wtórna zamkniętego kąta – sulfonamidy i leki będące pochodnymi sulfonamidów mogą powodować reakcję idiosynkratyczną wywołującą nadmierne nagromadzenie płynu między naczyniówką a twardówką z ograniczeniem pola widzenia, przejściową krótkowzroczność i ostrą jaskrę zamkniętego kąta.³³

Objawy tej reakcji obejmują nagłe zmniejszenie ostrości widzenia lub ból oka, które zwykle występują w ciągu kilku godzin lub tygodni od rozpoczęcia stosowania leku. Nieleczona ostra jaskra z zamkniętym kątem przesączania może prowadzić do trwałej utraty widzenia.³⁴

W przypadku wystąpienia takich objawów leczenie w pierwszej kolejności polega na natychmiastowym przerwaniu stosowania leku. Jeśli ciśnienie wewnątrzgałkowe pozostaje niekontrolowane, należy rozważyć niezwłoczne podjęcie leczenia zachowawczego lub chirurgicznego. Do czynników ryzyka rozwoju ostrej jaskry z zamkniętym kątem przesączania może należeć uczulenie na sulfonamidy lub penicylinę w wywiadzie.³⁵