Działania niepożądane leku Sevredol (siarczan morfiny)

Sevredol (siarczan morfiny) w dawce 20 mg w postaci tabletek powlekanych może powodować szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Niniejszy artykuł przedstawia szczegółowy przegląd potencjalnych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem tego leku opioidowego, ich charakterystykę oraz częstotliwość występowania w poszczególnych układach i narządach organizmu.¹

Zaburzenia układu immunologicznego

W zakresie układu immunologicznego Sevredol może wywoływać różne reakcje nadwrażliwości, które obserwuje się niezbyt często. Poważniejsze reakcje, takie jak reakcje anafilaktyczne i anafilaktoidalne, występują z częstością, której nie można precyzyjnie określić na podstawie dostępnych danych.²

Zaburzenia endokrynologiczne

W bardzo rzadkich przypadkach morfina może prowadzić do rozwoju zespołu nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (zespół SIADH). Głównym objawem tego zaburzenia jest hiponatremia, czyli obniżone stężenie sodu w surowicy krwi.³

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Często występującym działaniem niepożądanym morfiny jest zmniejszenie apetytu, które w skrajnych przypadkach może prowadzić do całkowitej utraty łaknienia.⁴

Zaburzenia psychiczne

Morfina może wywoływać różnorodne psychiczne działania niepożądane, których ciężkość i charakter zmieniają się indywidualnie, w zależności od osobowości pacjenta i czasu trwania leczenia.⁵

Do bardzo często występujących zaburzeń psychicznych należy zmienność nastroju, manifestująca się głównie euforią, ale też obniżeniem nastroju. Często obserwuje się również zmiany poziomu aktywności (zazwyczaj obniżenie, choć możliwe jest również podwyższenie poziomu aktywności lub stany pobudzenia), bezsenność oraz zaburzenia funkcji poznawczych i sensorycznych, takie jak zaburzenia myślenia, percepcji czy halucynacje, a także stany splątania.⁶

Bardzo rzadko może dojść do uzależnienia od leku, a z nieznaną częstością występuje dysforia (stan dyskomfortu psychicznego).⁷

Zaburzenia układu nerwowego

W obrębie układu nerwowego często obserwowanymi działaniami niepożądanymi są: bóle głowy, zawroty głowy, senność, niekontrolowane skurcze mięśni i nadmierna potliwość.⁸

Niezbyt często występują: napady drgawkowe, wzmożone napięcie mięśniowe, parestezje (nieprawidłowe odczucia czuciowe) oraz omdlenia. Bardzo rzadko może pojawić się drżenie.⁹

Z nieznaną częstotliwością może wystąpić przeczulica bólowa (hiperalgezja) lub allodynia – zwiększona wrażliwość na bodźce, które normalnie nie wywołują bólu.¹⁰

Zaburzenia narządów zmysłów

W zakresie narządu wzroku niezbyt często obserwuje się osłabienie widzenia. Z bardzo małą częstotliwością mogą wystąpić niewyraźne widzenie, podwójne widzenie i oczopląs. Z nieznaną częstością występuje zwężenie źrenic.¹¹

W obrębie narządu słuchu i układu równowagi niezbyt często mogą pojawić się zawroty głowy pochodzenia błędnikowego.¹²

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Niezbyt często obserwuje się tachykardię (przyspieszenie rytmu serca) lub bradykardię (zwolnienie rytmu serca). Z nieznaną częstością mogą wystąpić kołatanie serca i niewydolność serca.¹³

W zakresie naczyń krwionośnych niezbyt często występują: klinicznie istotne obniżenie lub podwyższenie ciśnienia tętniczego oraz zaczerwienienie twarzy.¹⁴

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

Niezbyt często występują: obrzęk płuc pochodzenia niesercowego (również w wyniku pośpiesznego zwiększania dawki), skurcz mięśni oskrzeli oraz depresja oddechowa – jedno z najbardziej niebezpiecznych działań niepożądanych opioidów. Bardzo rzadko może wystąpić duszność.¹⁵

Z nieznaną częstością obserwuje się zmniejszony odruch kaszlu oraz centralny bezdech senny.¹⁶

Zaburzenia żołądka i jelit

Bardzo często podczas długotrwałego leczenia występują zaparcia oraz nudności. Często obserwuje się wymioty (szczególnie na początku leczenia), bóle brzucha, jadłowstręt (anoreksja) i suchość w ustach.¹⁷

Niezbyt często mogą wystąpić: niedrożność jelit, niestrawność i zaburzenia smaku. Rzadko obserwuje się zwiększenie aktywności enzymów trzustkowych lub zapalenie trzustki.¹⁸

Z nieznaną częstością występują zmiany w uzębieniu (chociaż dokładny związek z leczeniem morfiną nie został ustalony) oraz zapalenie trzustki.¹⁹

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Niezbyt często dochodzi do zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych. Z nieznaną częstością obserwuje się kolkę żółciową oraz skurcz zwieracza Oddiego.²⁰

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Często występują: nadmierne pocenie się i wysypka. Niezbyt często pojawia się pokrzywka. Bardzo rzadko obserwuje się inne wysypki, takie jak osutka. Z nieznaną częstością może wystąpić ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP).²¹

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Bardzo rzadko występują skurcze mięśni i sztywność mięśni.²²

Zaburzenia układu moczowo-płciowego

W zakresie układu moczowego często obserwuje się zaburzenia w oddawaniu moczu. Niezbyt często występuje zatrzymanie moczu. Rzadko może dojść do kolki nerkowej.²³

Z nieznaną częstością występują zaburzenia dotyczące układu rozrodczego, takie jak: brak miesiączki, obniżone libido oraz zaburzenia erekcji.²⁴

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Często występują: stany osłabienia, astenia, zmęczenie, złe samopoczucie i świąd. Niezbyt często obserwuje się obrzęk obwodowy. Bardzo rzadko mogą wystąpić dreszcze.²⁵

Z nieznaną częstością mogą wystąpić: tolerancja na lek, uzależnienie fizyczne objawiające się zespołem odstawiennym (abstynencyjnym) oraz noworodkowy zespół odstawienia leku.²⁶

Uzależnienie od leku i zespół odstawienny

Wielokrotne stosowanie produktu Sevredol może prowadzić do uzależnienia od leku, nawet przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Ryzyko uzależnienia może być różne w zależności od indywidualnych czynników ryzyka, dawkowania i czasu trwania leczenia opioidami u danego pacjenta.²⁷

Podczas długotrwałego stosowania u pacjenta może rozwinąć się tolerancja na lek, co może skutkować koniecznością stosowania większych dawek w celu utrzymania kontroli bólu. Długotrwałe podawanie tego produktu może prowadzić do uzależnienia fizycznego, co wiąże się z ryzykiem wystąpienia zespołu odstawiennego po nagłym przerwaniu leczenia. W przypadku, gdy pacjent nie wymaga już leczenia morfiną, zalecane jest stopniowe zmniejszanie dawki, aby zapobiec objawom odstawiennym.²⁸

Fizjologiczne objawy odstawienia obejmują: bóle ciała, drgawki, zespół niespokojnych nóg, biegunkę, kolkę brzuszną, nudności, objawy grypopodobne, tachykardię i rozszerzenie źrenic. Do objawów psychicznych należą: nastrój dysforyczny, niepokój i drażliwość. U osób uzależnionych od leków często występuje „głód lekowy”.²⁹

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych leku Sevredol

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: +48 22 49 21 301, Faks: +48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl).³⁰