Przeciwwskazania stosowania itrakonazolu. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Itrakonazol to substancja czynna o działaniu przeciwgrzybiczym stosowana w leczeniu różnych zakażeń grzybiczych. Jednak istnieje szereg sytuacji klinicznych, w których stosowanie tego leku jest przeciwwskazane ze względu na potencjalne zagrożenia dla zdrowia i życia pacjenta. Znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania itrakonazolu jest nadwrażliwość na substancję czynną (itrakonazol) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Należy pamiętać, że produkt Itragen w postaci kapsułek twardych 100 mg zawiera również sacharozę (do 179,4 mg w każdej kapsułce), co może mieć znaczenie u pacjentów z nietolerancją niektórych cukrów.²

Interakcje lekowe wydłużające odstęp QT

Szczególnie istotną grupą przeciwwskazań są interakcje lekowe z itrakonazolem. Lek ten jest silnym inhibitorem cytochromu P450 3A4 (CYP3A4), co prowadzi do licznych, potencjalnie niebezpiecznych interakcji. Przeciwwskazane jest jednoczesne podawanie itrakonazolu z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4, które mogą wydłużać odstęp QT, takimi jak:³

• Astemizol – lek przeciwhistaminowy
• Beprydyl – lek stosowany w chorobie wieńcowej
• Cyzapryd – lek prokinetyczny
• Chinidyna – lek przeciwarytmiczny
• Pimozyd – lek przeciwpsychotyczny
• Mizolastyna – lek przeciwhistaminowy
• Dofetylid – lek przeciwarytmiczny
• Lewacetylmetadol (lewometadyl) – stosowany w leczeniu uzależnienia od opioidów
• Sertindol – lek przeciwpsychotyczny
• Terfenadyna – lek przeciwhistaminowy

Jednoczesne stosowanie itrakonazolu z powyższymi lekami może powodować zwiększenie ich stężenia w osoczu, co prowadzi do wydłużenia odstępu QTc w zapisie EKG i rzadko, ale potencjalnie śmiertelnie, do wystąpienia torsade de pointes.⁴

Przeciwwskazania związane z inhibitorami reduktazy HMG-CoA

Itrakonazol nie powinien być stosowany jednocześnie z inhibitorami reduktazy HMG-CoA (statynami) metabolizowanymi przez CYP3A4, takimi jak:⁵

• Symwastatyna – ryzyko miopatii i rabdomiolizy wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu
• Atorwastatyna – podobnie jak w przypadku symwastatyny zwiększa się ryzyko działań niepożądanych
• Lowastatyna – znacząco zwiększa się stężenie leku, co może prowadzić do poważnych działań niepożądanych

Przeciwwskazania związane z benzodiazepinami

Doustne stosowanie niektórych benzodiazepin jednocześnie z itrakonazolem jest przeciwwskazane:⁶

• Midazolam (podawany doustnie) – możliwe znaczące zwiększenie stężenia leku w osoczu, nasilenie i przedłużenie działania sedatywnego
• Triazolam (podawany doustnie) – ryzyko nasilonej i przedłużonej sedacji

Przeciwwskazania związane z alkaloidami sporyszu

Itrakonazol nie powinien być stosowany jednocześnie z alkaloidami sporyszu, takimi jak:⁷

• Dihydroergotamina – stosowana w leczeniu migreny
• Ergometryna (ergonowina) – stosowana w położnictwie
• Ergotamina – stosowana w leczeniu migreny
• Metyloergometryna (metyloergonowina) – stosowana w położnictwie

Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko ergotyzmu – zespołu toksycznego objawiającego się skurczem naczyń obwodowych, niedokrwieniem tkanek i potencjalną martwicą.

Inne leki przeciwwskazane podczas terapii itrakonazolem

Dodatkowo przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie itrakonazolu z:⁸

• Eletryptanem – lek stosowany w leczeniu migreny, jednoczesne stosowanie może prowadzić do wzrostu stężenia eletryptanu i nasilenia jego działań niepożądanych
• Nizoldypiną – lek z grupy antagonistów kanału wapniowego, wzrost stężenia może prowadzić do nasilonego działania hipotensyjnego

Przeciwwskazania związane z chorobami serca

Itrakonazolu nie należy stosować u pacjentów z rozpoznanymi zaburzeniami czynności komór serca, takimi jak:

• Zastoinowa niewydolność serca (CHF)
• Zastoinowa niewydolność serca w wywiadzie

Wyjątkiem od powyższej reguły są sytuacje, gdy itrakonazol jest niezbędny w leczeniu zakażeń zagrażających życiu lub innych ciężkich zakażeń.⁹

Przeciwwskazania związane z ciążą

Itrakonazolu nie należy stosować w okresie ciąży, z wyjątkiem przypadków zagrożenia życia. Lek ma potencjalne działanie teratogenne.¹⁰

Kobiety w wieku rozrodczym przyjmujące itrakonazol powinny stosować skuteczną metodę antykoncepcji. Antykoncepcję należy kontynuować aż do wystąpienia krwawienia miesiączkowego po zakończeniu leczenia itrakonazolem.¹¹