Właściwości farmakokinetyczne
Glunektik 1 GBq/ml

Wprowadzenie do farmakokinetyki fludeoksyglukozy (18F)

Fludeoksyglukoza (18F) stanowi analog glukozy wykorzystywany w diagnostyce komórek wykazujących wzmożony metabolizm glukozy. Substancja ta jest znakowana radioaktywnym izotopem fluoru (18F), który ulega rozpadowi do stabilnego tlenu (18O) z okresem półtrwania wynoszącym 110 minut. Podczas rozpadu emitowane jest promieniowanie pozytonowe o maksymalnej energii 634 keV, a następnie promieniowanie fotonowe o energii 511 keV powstałe w procesie anihilacji. Produkt leczniczy GLUNEKTIK jest dostępny w postaci klarownego, bezbarwnego lub lekko żółtawego roztworu do wstrzykiwań o aktywności 1 GBq/ml w chwili kalibracji, z zakresem aktywności w fiolce od 0,2 do 20,0 GBq.¹

Model farmakokinetyczny i dystrybucja

Po dożylnym podaniu fludeoksyglukozy (18F), jej farmakokinetyka w przestrzeni naczyniowej charakteryzuje się modelem dwueksponencjalnym z wyraźnie zaznaczonymi fazami dystrybucji i eliminacji. Faza dystrybucji trwa około 1 minuty, natomiast faza eliminacji około 12 minut.²

Fludeoksyglukoza (18F) po wstrzyknięciu ulega dystrybucji w całym organizmie, przy czym największą akumulację obserwuje się w:³

• Mózgu – około 7% dawki kumuluje się w tym narządzie po 80-100 minutach od wstrzyknięcia⁴
• Sercu – około 3% całkowitej aktywności akumuluje się w mięśniu sercowym po 40 minutach od wstrzyknięcia⁵
• Trzustce i płucach – od 0,3% do 2,4% aktywności⁶

Niższe poziomy akumulacji fludeoksyglukozy (18F) obserwuje się w strukturach mięśniowych gałki ocznej, gardła i jelit. Warto zaznaczyć, że akumulacja w tkance mięśniowej może być zwiększona w następstwie niedawnego wysiłku fizycznego lub aktywności pacjenta podczas badania.⁷

Mechanizm wychwytu komórkowego

Wychwyt komórkowy fludeoksyglukozy (18F) zachodzi za pośrednictwem swoistych tkankowych systemów nośnikowych, które częściowo zależą od insuliny. Z tego powodu akumulacja radioznacznika jest determinowana przez szereg czynników, w tym:⁸

• Dietę pacjenta
• Stan odżywienia
• Występowanie cukrzycy

U pacjentów z cukrzycą obserwuje się zmniejszony wychwyt komórkowy fludeoksyglukozy (18F), co wynika ze zmienionej dystrybucji tkankowej i zaburzeń metabolizmu glukozy.⁹

Metabolizm wewnątrzkomórkowy

Transport fludeoksyglukozy (18F) przez błonę komórkową odbywa się w sposób analogiczny do transportu glukozy. Po dostaniu się do wnętrza komórki, fludeoksyglukoza (18F) przechodzi jedynie pierwszy etap glikolizy, ulegając fosforylacji do 6-fosforanu-fludeoksyglukozy (18F). W tej zfosforylowanej postaci związek pozostaje wewnątrz komórek nowotworowych, nie ulegając dalszym przemianom metabolicznym. Defosforylacja za pośrednictwem fosfataz wewnątrzkomórkowych przebiega powoli, co powoduje, że 6-fosforan-fludeoksyglukozy (18F) pozostaje w tkankach przez kilka godzin – zjawisko to określa się jako mechanizm pułapkowy.¹⁰

Specyfika dystrybucji w poszczególnych narządach

Dystrybucja w mózgu

Fludeoksyglukoza (18F) skutecznie przenika przez barierę krew-mózg, co umożliwia obrazowanie metabolizmu mózgowego. Około 7% podanej dawki gromadzi się w mózgu po 80-100 minutach od wstrzyknięcia. Interesującym zjawiskiem jest zmniejszony metabolizm glukozy w obszarach epileptogennych mózgu w okresach międzynapadowych.¹¹

Dystrybucja w sercu

W mięśniu sercowym po 40 minutach od wstrzyknięcia kumuluje się około 3% całkowitej aktywności fludeoksyglukozy (18F). Dystrybucja radioznacznika w komórkach zdrowego serca ma zazwyczaj charakter jednorodny, jednak obserwowano przypadki segmentalnej heterogenności sięgającej 15% w obrębie przegrody międzykomorowej. W stanach odwracalnego niedokrwienia mięśnia sercowego oraz po jego ustąpieniu następuje zwiększenie wychwytu glukozy przez kardiomiocyty.¹²

Dystrybucja w nerkach i układzie moczowym

Wychwyt fludeoksyglukozy (18F) w komórkach miąższu nerki jest stosunkowo niewielki. Jednakże ze względu na wydalanie nerkowe, cały układ moczowy, a w szczególności pęcherz moczowy, wykazuje znaczną aktywność radioizotopu.¹³

Eliminacja

Fludeoksyglukoza (18F) jest eliminowana z organizmu głównie drogą nerkową. W ciągu 2 godzin po wstrzyknięciu około 20% aktywności radioizotopu zostaje wydalone z moczem.¹⁴ Dodatkowo, zachodzi naturalny rozpad radioizotopu fluoru (18F) zgodnie z jego okresem półtrwania wynoszącym 110 minut.¹⁵

Czynniki wpływające na farmakokinetykę

Farmakokinetyka fludeoksyglukozy (18F) może być modyfikowana przez różne czynniki fizjologiczne i patologiczne:

• Cukrzyca – prowadzi do zmniejszonego wychwytu komórkowego radioznacznika z powodu zmienionych mechanizmów transportu i metabolizmu glukozy¹⁶
• Stan odżywienia – wpływa na poziom insuliny i glukozy we krwi, co bezpośrednio przekłada się na wychwyt fludeoksyglukozy (18F)¹⁷
• Aktywność fizyczna – niedawny wysiłek lub aktywność podczas badania mogą zwiększać akumulację radioznacznika w tkankach mięśniowych¹⁸
• Niedokrwienie mięśnia sercowego – powoduje zwiększenie wychwytu glukozy przez kardiomiocyty¹⁹