Wpływ fumaranu dimetylu na płodność, ciążę i laktację

Fumaran dimetylu (DMF) jest substancją czynną produktu leczniczego Dimethyl fumarate Teva, dostępnego w postaci kapsułek dojelitowych twardych o dawkach 120 mg i 240 mg. Lekarz powinien przekazać pacjentkom dokładne informacje dotyczące wpływu tego leku na płodność, ciążę oraz laktację, aby umożliwić podjęcie świadomej decyzji dotyczącej terapii.¹

Stosowanie w czasie ciąży

Dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania fumaranu dimetylu u kobiet w ciąży są ograniczone (od 300 do 1000 przypadków) i pochodzą głównie z rejestru ciąż oraz spontanicznych zgłoszeń po wprowadzeniu leku do obrotu. W rejestrze ciąż udokumentowano 289 przypadków kobiet ze stwardnieniem rozsianym, które były eksponowane na fumaran dimetylu w trakcie ciąży.²

Analiza danych z rejestru wykazała, że mediana czasu ekspozycji na fumaran dimetylu w trakcie ciąży wynosiła 4,6 tygodnia, przy czym dostępne są ograniczone dane dotyczące ekspozycji po szóstym tygodniu ciąży (44 przypadki). Dotychczasowe obserwacje wskazują, że narażenie na fumaran dimetylu we wczesnym okresie ciąży nie zwiększa ryzyka wad wrodzonych czy działania toksycznego na zarodek lub płód w porównaniu do populacji ogólnej.³

Należy jednak podkreślić, że ryzyko związane z dłuższym narażeniem na fumaran dimetylu lub narażeniem w późniejszych stadiach ciąży nie zostało dotychczas dokładnie określone, co wymaga szczególnej ostrożności przy podejmowaniu decyzji o kontynuacji terapii.⁴

Istotne jest, że badania przedkliniczne przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały szkodliwy wpływ fumaranu dimetylu na reprodukcję. W związku z tym, kierując się zasadą ostrożności, zaleca się unikanie stosowania fumaranu dimetylu w okresie ciąży.⁵

Wskazania do stosowania fumaranu dimetylu w ciąży

Fumaran dimetylu może być stosowany u kobiet w ciąży wyłącznie w sytuacjach, gdy jest to bezwzględnie konieczne, a spodziewane korzyści terapeutyczne dla kobiety ciężarnej wyraźnie przewyższają potencjalne ryzyko dla rozwijającego się płodu. Decyzja o kontynuacji lub rozpoczęciu leczenia fumaranem dimetylu w okresie ciąży powinna być każdorazowo podejmowana indywidualnie, po szczegółowej analizie stanu klinicznego pacjentki i aktywności choroby podstawowej.⁶

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Aktualnie brak jest danych dotyczących przenikania fumaranu dimetylu lub jego metabolitów do mleka kobiecego. Ze względu na brak tych informacji, nie można wykluczyć potencjalnego zagrożenia dla noworodków i niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące fumaran dimetylu.⁷

W przypadku konieczności stosowania fumaranu dimetylu u kobiet karmiących piersią, lekarz powinien rozważyć dwie możliwości:

• przerwanie karmienia piersią na czas terapii fumaranem dimetylu – opcja preferowana, gdy leczenie jest niezbędne, a korzyści z terapii dla matki przewyższają korzyści z karmienia naturalnego
• przerwanie podawania fumaranu dimetylu – opcja rozważana, gdy karmienie piersią jest szczególnie istotne dla dziecka i istnieją alternatywne metody leczenia dla matki

Decyzja w tej kwestii powinna uwzględniać zarówno korzyści wynikające z karmienia piersią dla dziecka, jak i korzyści z leczenia dla kobiety.⁸

Wpływ na płodność

W odniesieniu do wpływu fumaranu dimetylu na płodność u ludzi nie dysponujemy obecnie odpowiednimi danymi klinicznymi. Lekarz powinien jednak poinformować pacjentów, że dostępne dane pochodzące z badań przedklinicznych nie wskazują na zwiększone ryzyko obniżenia płodności związane ze stosowaniem fumaranu dimetylu.⁹

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Lekarz w rozmowie z pacjentką w wieku rozrodczym, u której planowane jest leczenie fumaranem dimetylu, powinien:

1. Omówić potencjalne ryzyko związane ze stosowaniem leku podczas ciąży i karmienia piersią
2. Zalecić stosowanie skutecznej antykoncepcji podczas leczenia
3. Poinformować o konieczności natychmiastowego zgłoszenia faktu zajścia w ciążę
4. Omówić plan postępowania w przypadku planowania ciąży, obejmujący ewentualną zmianę terapii
5. W przypadku pacjentek w ciąży – przeprowadzić szczegółową analizę ryzyka i korzyści kontynuacji leczenia
6. W przypadku pacjentek karmiących piersią – przedstawić opcje dotyczące kontynuacji/przerwania leczenia lub karmienia piersią

Należy podkreślić, że decyzje terapeutyczne powinny być zawsze podejmowane indywidualnie, w oparciu o aktualny stan kliniczny pacjentki, aktywność choroby podstawowej oraz najnowsze dostępne dane naukowe dotyczące bezpieczeństwa stosowania fumaranu dimetylu w populacji kobiet w ciąży i karmiących piersią.¹⁰