Właściwości farmakokinetyczne leku Ciprinol

Właściwości farmakokinetyczne cyprofloksacyny (substancji czynnej zawartej w produkcie leczniczym Ciprinol, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji 10 mg/ml) zostały dokładnie zbadane w różnych populacjach pacjentów i przy różnych schematach dawkowania. Poniżej przedstawiono szczegółowe dane dotyczące wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji tego antybiotyku.¹

Wchłanianie

W przypadku podania dożylnego cyprofloksacyny, najwyższe stężenie w surowicy krwi (Cmax) obserwuje się pod koniec infuzji. Istotną cechą farmakokinetyki tego leku jest jej liniowość w zakresie dawek dożylnych do 400 mg. Oznacza to, że wzrost stężenia w surowicy jest proporcjonalny do podanej dawki leku.²

Badania porównawcze schematów dawkowania dożylnego (dwa razy na dobę vs. trzy razy na dobę) nie wykazały zjawiska kumulacji cyprofloksacyny ani jej metabolitów w organizmie, co ma istotne znaczenie kliniczne przy długotrwałym stosowaniu leku.³

Przeprowadzono również badania porównawcze biodostępności między formą dożylną a doustną cyprofloksacyny. Stwierdzono, że:

• 60-minutowa infuzja 200 mg cyprofloksacyny jest porównywalna pod względem pola pod krzywą stężenia w surowicy (AUC) z dawką doustną 250 mg podawaną co 12 godzin⁴
• 60-minutowa infuzja 400 mg cyprofloksacyny podawana co 12 godzin daje AUC równoważne dawce doustnej 500 mg podawanej co 12 godzin⁵
• 60-minutowa infuzja 400 mg cyprofloksacyny co 12 godzin pozwala osiągnąć wartości Cmax zbliżone do dawki doustnej 750 mg⁶
• 60-minutowa infuzja 400 mg cyprofloksacyny co 8 godzin daje AUC równoważne dawce doustnej 750 mg podawanej co 12 godzin⁷

Dystrybucja

Cyprofloksacyna charakteryzuje się stosunkowo niskim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym 20-30%. Ten antybiotyk występuje w osoczu głównie w postaci niezjonizowanej. Jedną z kluczowych właściwości farmakokinetycznych cyprofloksacyny jest duża objętość dystrybucji w stanie równowagi, która wynosi 2-3 l/kg masy ciała.⁸

Na szczególną uwagę zasługuje zdolność cyprofloksacyny do osiągania wysokich stężeń w różnych tkankach i płynach ustrojowych, co ma kluczowe znaczenie w zwalczaniu zakażeń w różnych lokalizacjach anatomicznych. Wysokie stężenia leku stwierdzono w:

• Płucach – w płynie nabłonkowym, makrofagach pęcherzykowych oraz tkance biopsyjnej
• Zatokach
• Zmianach zapalnych – w płynie w pęcherzach indukowanych kantarydyną
• Układzie moczowo-płciowym – w moczu, gruczole krokowym i endometrium

W wymienionych tkankach i płynach ustrojowych całkowite stężenia cyprofloksacyny przekraczają stężenia osiągane w osoczu, co ma istotne znaczenie terapeutyczne.⁹

Metabolizm

Cyprofloksacyna podlega ograniczonemu metabolizmowi w organizmie. Zidentyfikowano cztery główne metabolity:

1. Deetylenocyprofloksacyna (M1)
2. Sulfocyprofloksacyna (M2)
3. Oksocyprofloksacyna (M3)
4. Formylocyprofloksacyna (M4)

Wszystkie wymienione metabolity wykazują działanie przeciwbakteryjne in vitro, jednak jest ono słabsze niż działanie związku macierzystego. Warto zaznaczyć, że cyprofloksacyna jest umiarkowanym inhibitorem izoenzymów CYP450 1A2, co może mieć znaczenie w kontekście interakcji lekowych.¹⁰

Eliminacja

Cyprofloksacyna jest wydalana z organizmu głównie w postaci niezmienionej, zarówno przez nerki, jak i w mniejszym stopniu z kałem. U pacjentów z prawidłową czynnością nerek okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 4-7 godzin.¹¹

Szczegółowe dane dotyczące wydalania cyprofloksacyny po podaniu dożylnym przedstawiają się następująco:

Parametry klirensu cyprofloksacyny są następujące:

• Klirens nerkowy: 180-300 ml/kg/h
• Klirens całkowity: 480-600 ml/kg/h

Cyprofloksacyna podlega zarówno przesączaniu kłębuszkowemu, jak i wydzielaniu kanalikowemu. W przypadku ciężkiego zaburzenia czynności nerek okres półtrwania leku wydłuża się do około 12 godzin, co może wymagać dostosowania dawkowania.¹²

Klirens pozanerkowy cyprofloksacyny wynika głównie z aktywnego wydzielania jelitowego oraz przemian metabolicznych. Około 1% dawki jest wydzielane drogą żółciową. Należy podkreślić, że cyprofloksacyna osiąga wysokie stężenia w żółci.¹³

Farmakokinetyka w populacji dzieci i młodzieży

Dane farmakokinetyczne dotyczące stosowania cyprofloksacyny u dzieci i młodzieży są ograniczone. Na podstawie dostępnych badań stwierdzono, że wartości parametrów farmakokinetycznych Cmax i AUC nie zależą od wieku u pacjentów powyżej 1 roku życia. Ponadto nie obserwowano istotnego zwiększenia tych wartości po podaniu wielokrotnym w dawce 10 mg/kg masy ciała trzy razy na dobę.¹⁴

U dzieci z ciężką posocznicą przeprowadzono badania farmakokinetyczne po podaniu cyprofloksacyny w dawce 10 mg/kg masy ciała w 1-godzinnej infuzji dożylnej. Uzyskano następujące wyniki:

• U dzieci poniżej 1 roku życia wartość Cmax wynosiła 6,1 mg/l (przedział 4,6-8,3 mg/l)
• U dzieci w wieku 1-5 lat wartość Cmax wynosiła 7,2 mg/l (przedział 4,7-11,8 mg/l)
• Wartości AUC w tych grupach wiekowych wynosiły odpowiednio 17,4 mg·h/l (przedział 11,8-32,0 mg·h/l) i 16,5 mg·h/l (przedział 11,0-23,8 mg·h/l)

Co istotne, wartości te mieszczą się w zakresie parametrów opisywanych dla osób dorosłych otrzymujących cyprofloksacynę w dawkach terapeutycznych.¹⁵

Na podstawie populacyjnej analizy farmakokinetycznej u pacjentów pediatrycznych z różnymi zakażeniami, przewidywany średni okres półtrwania cyprofloksacyny u dzieci wynosi około 4-5 godzin. W przypadku podania doustnego, dostępność biologiczna zawiesiny mieści się w zakresie od 50 do 80%.¹⁶