Właściwości farmakokinetyczne
Allospes 300 mg

Właściwości farmakokinetyczne leku Allospes (allopurynol)

Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych allopurynolu zawartego w preparacie Allospes (tabletki 100 mg i 300 mg), obejmujący procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji substancji czynnej z organizmu. Uwzględniono również specyficzne aspekty farmakokinetyki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek oraz w podeszłym wieku.¹

Wchłanianie

Allopurynol wykazuje aktywność farmakologiczną po podaniu doustnym i charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z górnego odcinka przewodu pokarmowego. W badaniach klinicznych obecność allopurynolu we krwi wykrywano już po 30-60 minutach od momentu podania. Biodostępność substancji czynnej szacuje się na poziomie 67-90%. Maksymalne stężenie allopurynolu w osoczu (Cmax) jest osiągane stosunkowo szybko, bo już po około 1,5 godziny od doustnego podania, jednak następnie szybko spada i po upływie 6 godzin staje się praktycznie niewykrywalne. Z kolei maksymalne stężenie oksypurynolu (głównego metabolitu) jest osiągane później, zwykle po 3-5 godzinach od podania allopurynolu, ale utrzymuje się znacznie dłużej w krążeniu.²

Dystrybucja

Charakterystyczną cechą allopurynolu jest minimalny stopień wiązania z białkami osocza. Z tego powodu uważa się, że ewentualne zmiany w wiązaniu z białkami nie wpływają znacząco na klirens leku. Pozorna objętość dystrybucji allopurynolu wynosi około 1,6 l/kg, co wskazuje na relatywnie intensywny wychwyt substancji przez tkanki organizmu. Mimo że nie oznaczano precyzyjnie stężeń allopurynolu w tkankach u ludzi, najwyższe stężenia allopurynolu i oksypurynolu są prawdopodobnie osiągane w wątrobie oraz błonie śluzowej jelit, co wynika z dużej aktywności oksydazy ksantynowej w tych narządach.³

Metabolizm

Podstawowym metabolitem allopurynolu jest oksypurynol, który również wykazuje działanie farmakologiczne. Oprócz oksypurynolu, w procesie przemian metabolicznych powstają również inne metabolity, do których należą rybozyd allopurynolu oraz 7-rybozyd oksypurynolu.⁴

Eliminacja

Procesy eliminacji allopurynolu przebiegają dwoma drogami. Około 20% przyjętej dawki leku jest wydalane z kałem. Główna droga eliminacji obejmuje jednak przemianę metaboliczną do oksypurynolu, katalizowaną przez enzymy oksydazę ksantynową oraz oksydazę aldehydową. W moczu w postaci niezmienionej wydalane jest mniej niż 10% allopurynolu. Okres półtrwania allopurynolu w osoczu jest stosunkowo krótki i wynosi od 0,5 do 1,5 godziny.⁵

Oksypurynol, chociaż jest słabszym inhibitorem oksydazy ksantynowej niż allopurynol, charakteryzuje się znacznie dłuższym okresem półtrwania w osoczu, szacowanym u człowieka na 13-30 godzin. Ten wydłużony okres półtrwania pozwala na efektywne hamowanie aktywności oksydazy ksantynowej przez ponad 24 godziny po podaniu pojedynczej dobowej dawki allopurynolu. U pacjentów z prawidłową funkcją nerek, stężenie oksypurynolu w osoczu stopniowo wzrasta aż do osiągnięcia stanu stacjonarnego. U osób przyjmujących allopurynol w standardowej dawce 300 mg na dobę, stężenie oksypurynolu w osoczu w stanie stacjonarnym wynosi zwykle 5-10 mg/l.⁶

Oksypurynol jest wydalany w moczu w postaci niezmienionej, jednak jego długi okres półtrwania wynika z procesu wchłaniania zwrotnego w kanalikach nerkowych. Wartości okresu półtrwania w fazie eliminacji dla oksypurynolu mieszczą się w zakresie od 13,6 do 29 godzin. Duże rozbieżności w tych wartościach mogą wynikać z różnych metod badawczych stosowanych w pomiarach oraz z indywidualnych różnic w wartościach klirensu kreatyniny u badanych pacjentów.⁷

Farmakokinetyka u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzoną czynnością nerek występuje znaczące zmniejszenie klirensu zarówno allopurynolu, jak i oksypurynolu, co prowadzi do zwiększenia stężenia leku w osoczu, zwłaszcza podczas długotrwałej terapii. W badaniach u pacjentów z klirensem kreatyniny w zakresie 10-20 ml/min, po długotrwałym stosowaniu allopurynolu w dobowej dawce 300 mg, stężenie oksypurynolu w osoczu osiągało wartości około 30 mg/l. Dla porównania, u pacjentów z prawidłową funkcją nerek takie stężenie oksypurynolu mogłoby wystąpić dopiero przy stosowaniu allopurynolu w dawce 600 mg na dobę. Z tego powodu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek konieczne jest odpowiednie dostosowanie (zmniejszenie) dawki allopurynolu.⁸

Farmakokinetyka u pacjentów w podeszłym wieku

W przypadku pacjentów w podeszłym wieku nie zaobserwowano, aby czynniki inne niż pogorszenie czynności nerek (które często towarzyszy procesowi starzenia) wpływały istotnie na farmakokinetykę allopurynolu. Oznacza to, że modyfikacje dawkowania u osób starszych powinny być oparte głównie na ocenie funkcji nerek, a nie na kryterium wieku per se.⁹

Zestawienie najważniejszych parametrów farmakokinetycznych