Leki w grupie
„inhibitory oksydazy ksantynowej”

Inhibitory oksydazy ksantynowej to grupa leków stosowanych głównie w leczeniu dny moczanowej. Działają one poprzez hamowanie aktywności enzymu oksydazy ksantynowej, który odpowiada za przekształcanie hipoksantyny w ksantynę, a następnie ksantyny w kwas moczowy. Dzięki temu mechanizmowi zmniejszają one produkcję kwasu moczowego w organizmie, co prowadzi do obniżenia jego stężenia w surowicy krwi i zapobiega odkładaniu się kryształów moczanu sodu w stawach i tkankach.

Do najważniejszych inhibitorów oksydazy ksantynowej należą: allopurynol i febuksostat. Allopurynol (dostępny w Polsce pod nazwami handlowymi: Milurit, Allupol) jest najdłużej stosowanym lekiem z tej grupy. Febuksostat (nazwy handlowe: Adenuric, Druniler) jest nowszym, selektywnym inhibitorem oksydazy ksantynowej, który wykazuje większą skuteczność w obniżaniu stężenia kwasu moczowego niż allopurynol, szczególnie u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek.

Główną zaletą stosowania inhibitorów oksydazy ksantynowej jest ich skuteczność w długoterminowym obniżaniu stężenia kwasu moczowego, co zapobiega nawrotom ataków dny moczanowej oraz rozwojowi przewlekłej artropatii dnawej. Leki te mogą również zmniejszać ryzyko powstawania kamieni nerkowych zawierających kwas moczowy. W przeciwieństwie do leków stosowanych w ostrym ataku dny (takich jak kolchicyna czy niesteroidowe leki przeciwzapalne), inhibitory oksydazy ksantynowej działają przyczynowo, eliminując główny czynnik patogenetyczny choroby.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem inhibitorów oksydazy ksantynowej obejmują możliwość wystąpienia reakcji nadwrażliwości, które w przypadku allopurynolu mogą przybierać postać ciężkiego zespołu nadwrażliwości (DRESS), potencjalnie zagrażającego życiu. Inne działania niepożądane to zaburzenia żołądkowo-jelitowe, wysypki skórne oraz ryzyko interakcji z innymi lekami (szczególnie w przypadku allopurynolu). Ponadto, paradoksalnie, na początku terapii mogą nasilać ostre ataki dny, dlatego zaleca się jednoczesne stosowanie profilaktyki (kolchicyna, NLPZ) przez pierwsze miesiące leczenia.

Ze względu na różnice w mechanizmie działania i profilu bezpieczeństwa, inhibitory oksydazy ksantynowej można podzielić na dwie podgrupy: pochodne puryn (allopurynol) oraz niepurynowe inhibitory selektywne (febuksostat). Allopurynol jest analogiem strukturalnym puryn i działa jako substrat dla oksydazy ksantynowej, hamując jej działanie. Febuksostat natomiast nie ma struktury purynowej i selektywnie hamuje oksydazę ksantynową, nie wpływając na inne enzymy uczestniczące w metabolizmie puryn, co może przekładać się na lepszy profil bezpieczeństwa u niektórych pacjentów.

Lista leków w tej grupie

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl