zaburzenie czynności fosforybozylotransferazy hipoksantynowo-guaninowej
Wskazanie

Zaburzenia czynności fosforybozylotransferazy hipoksantynowo-guaninowej (HPRT) to grupa rzadkich chorób metabolicznych dziedziczonych w sposób recesywny sprzężony z chromosomem X. Najcięższą postacią jest zespół Lescha-Nyhana, charakteryzujący się nadprodukcją kwasu moczowego oraz poważnymi objawami neurologicznymi, takimi jak dystonia, spastyczność, samookaleczanie i opóźnienie rozwoju.

Mniej nasilone deficyty HPRT mogą manifestować się jako dna moczanowa o wczesnym początku, kamica nerkowa lub nefropatia moczanowa bez znaczących objawów neurologicznych. Diagnostyka obejmuje badania biochemiczne (podwyższony poziom kwasu moczowego w surowicy i moczu), analizę aktywności enzymu HPRT w erytrocytach lub fibroblastach oraz badania genetyczne w kierunku mutacji genu HPRT1.

W leczeniu stosuje się inhibitory oksydazy ksantynowej, które hamują produkcję kwasu moczowego. W Polsce dostępne są preparaty zawierające allopurynol (Allupol, Milurit, Argadopin) oraz febuksostat (Adenuric, Febuxostat Zentiva). W ciężkich przypadkach zespołu Lescha-Nyhana stosuje się również leki hamujące syntezę puryn, jak azatiopryna. W leczeniu objawów neurologicznych stosuje się benzodiazepiny (np. Relanium, Clonazepamum TZF), baklofen (Baclofen Polpharma) oraz leki przeciwpsychotyczne.

Największe wyzwania w leczeniu pacjentów z zaburzeniami HPRT to skuteczne kontrolowanie poziomu kwasu moczowego przy jednoczesnym minimalizowaniu działań niepożądanych farmakoterapii. W zespole Lescha-Nyhana szczególnie trudne jest opanowanie zachowań samookaleczających, które wymagają kompleksowego podejścia farmakologicznego i behawioralnego. Dodatkowym problemem jest zapobieganie powikłaniom nerkowym, takim jak kamica czy niewydolność nerek, które wymagają regularnego monitorowania funkcji nerek i odpowiedniego nawodnienia pacjenta.