zaburzenia smaku
Zaburzenia smaku (dysgeusia) to nieprawidłowości w odczuwaniu smaków, które mogą objawiać się jako całkowita utrata zdolności odczuwania smaku (ageusia), zmniejszona wrażliwość na bodźce smakowe (hipogeusia) lub zniekształcone odczuwanie smaku (parageusia). Pacjenci często zgłaszają metaliczny, gorzki lub nieprzyjemny posmak, nawet przy spożywaniu normalnych pokarmów.
Etiologia zaburzeń smaku jest złożona i obejmuje choroby ogólnoustrojowe (cukrzyca, niewydolność nerek, choroby tarczycy), infekcje (COVID-19, grypa, zapalenie zatok), urazy mechaniczne nerwów smakowych, działania niepożądane leków (antybiotyki, leki przeciwnowotworowe, leki przeciwdepresyjne), niedobory witamin (szczególnie cynku i witamin z grupy B) oraz starzenie się organizmu.
Diagnostyka zaburzeń smaku opiera się na dokładnym wywiadzie, badaniu przedmiotowym jamy ustnej, testach smakowych (elektryczny test smaku, testy chemiczne) oraz badaniach dodatkowych w celu wykrycia choroby podstawowej. Leczenie powinno być ukierunkowane na przyczynę – od modyfikacji farmakoterapii, przez suplementację niedoborów, aż po leczenie chorób podstawowych. W niektórych przypadkach stosuje się również terapię sensoryczną i treningi smakowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – GlimeHexal 6 6 mg
GlimeHexal 6 mg, zawierający glimepiryd, może powodować szereg działań niepożądanych, w tym rzadkie, ale poważne zaburzenia hematologiczne takie jak małopłytkowość, leukopenia, granulocytopenia, agranulocytoza, erytropenia, niedokrwistość hemolityczna oraz pancytopenia. Ciężka małopłytkowość z liczbą płytek poniżej 10 000/µl oraz plamica małopłytkowa występują z nieznaną częstością. Reakcje nadwrażliwości, w tym leukoklastyczne zapalenie naczyń, mogą prowadzić do duszności, spadku ciśnienia tętniczego i wstrząsu. Hipoglikemia, choć rzadka, może mieć ciężki przebieg i zależy od indywidualnych czynników pacjenta. Przemijające zaburzenia widzenia związane ze zmianami stężenia glukozy oraz zaburzenia smaku również zostały odnotowane.
agranulocytoza, biegunka, ciężka małopłytkowość, działanie niepożądane, erytropenia, glimepiryd, granulocytopenia, hemoliza, hipoglikemia, hiponatremia, leukoklastyczne zapalenie naczyń, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, nadwrażliwość na światło, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, nudności, pancytopenia, plamica małopłytkowa, pokrzywka, przemijające zaburzenia widzenia, reakcja krzyżowa, sulfonylomocznik, świąd, wymioty, wysypka, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia smaku, zapalenie wątroby, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Elmex 12,5 mg fluoru/g
Żel Elmex zawiera 12,5 mg fluoru na gram, w postaci aminofluorków (Olaflur i Dectaflur) oraz fluorku sodu, co wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych głównie miejscowych, dotyczących błony śluzowej jamy ustnej. Działania te obejmują bardzo rzadkie przypadki (<1/10 000) złuszczania nabłonka, powierzchownych nadżerek oraz owrzodzeń jamy ustnej. Częstość występowania podrażnień błony śluzowej, takich jak zapalenie, zaczerwienienie, pieczenie, zdrętwienie, obrzęk, świąd, zmiany smaku czy suchość, jest nieznana. Ponadto, mogą wystąpić nudności i wymioty, najczęściej po przypadkowym połknięciu preparatu. Bardzo rzadko (<1/10 000) obserwuje się reakcje nadwrażliwości o charakterze alergicznym, które mogą mieć przebieg miejscowy lub ogólnoustrojowy.
aminofluorek, działanie niepożądane, fluorek sodu, nadwrażliwość, nadżerka błony śluzowej, nudności i wymioty, obrzęk jamy ustnej, owrzodzenie jamy ustnej, pieczenie w jamie ustnej, podrażnienie błony śluzowej, profil bezpieczeństwa, reakcja alergiczna, stan zapalny, suchość jamy ustnej, świąd jamy ustnej, zaburzenia smaku, zaburzenie odżywiania, zaczerwienienie błony śluzowej, zakażenie miejscowe, zapalenie błony śluzowej, zapalenie dziąseł, zdrętwienie jamy ustnej, złuszczanie błony śluzowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sunitinib Krka 25 mg
Sunitynib (Sunitinib Krka) jest stosowany w leczeniu nowotworów takich jak GIST, MRCC oraz pNET, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym niewydolności nerek, niewydolności serca, zatorowości płucnej, perforacji przewodu pokarmowego oraz krwotoków. W badaniach klinicznych odnotowano często występujące zaburzenia hematologiczne, takie jak neutropenia (3. i 4. stopnia u 10% i 1,7% pacjentów z GIST, 16% i 1,6% z MRCC, 13% i 2,4% z pNET), małopłytkowość oraz niedokrwistość. Często obserwuje się także nadciśnienie tętnicze, które u 4,7% pacjentów z guzami litymi osiągało wartości skurczowe >200 mm Hg lub rozkurczowe >110 mm Hg. Niedoczynność tarczycy rozwija się u 4-16% pacjentów z MRCC, 6,2% z GIST oraz 7,2% z pNET, co wymaga regularnego monitorowania funkcji tarczycy podczas terapii. Ponadto, u pacjentów leczonych sunitynibem obserwowano zmniejszenie frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF) u 2-27% chorych, a także ryzyko wydłużenia odstępu QTc (>500 ms u 0,5% pacjentów).
białkomocz, dysfagia, encefalopatia hiperamonemiczna, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, kardiomiopatia, krwioplucie, krwotok z przewodu pokarmowego, małopłytkowość, martwica kości szczęki, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mikroangiopatia zakrzepowa, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nekrotyczne zapalenie powięzi, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, perforacja przewodu pokarmowego, piodermia zgorzelinowa, rabdomioliza, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, rumień wielopostaciowy, sunitynib, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, wysięk osierdziowy, zaburzenia smaku, zakrzepica żył głębokich, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatorowość płucna, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół ręka-stopa, zespół Stevensa-Johnsona, zmniejszenie frakcji wyrzutowej lewej komory, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Pemetreksed – Działania niepożądane
Pemetreksed, stosowany w terapii onkologicznej, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które wymagają ścisłego monitorowania i odpowiedniego postępowania. Najczęściej obserwowane efekty uboczne obejmują mielosupresję manifestującą się niedokrwistością, neutropenią, leukopenią oraz trombocytopenią, co może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zakażenia oportunistyczne i sepsa. Toksyczność żołądkowo-jelitowa objawia się jadłowstrętem, nudnościami, wymiotami, biegunką, zaparciami oraz zapaleniem błon śluzowych, co może znacząco obniżać jakość życia pacjentów. Nefrotoksyczność, manifestująca się wzrostem poziomu kreatyniny i obniżeniem GFR, wymaga regularnej oceny funkcji nerek oraz odpowiedniego nawodnienia. Ponadto, pemetreksed może powodować wzrost aktywności aminotransferaz, łysienie, zmęczenie, wysypki skórne, w tym rzadkie, ale zagrażające życiu zespoły Stevensa-Johnsona i martwicę rozpływną naskórka, a także neuropatię obwodową i zaburzenia neurologiczne.
aminotransferaza, aminotransferazy, białe krwinki, biegunka, bilirubina, czynnik krzepnięcia, czynnik wzrostu, dyspepsja, erytropoetyna, filtracja kłębuszkowa, G-CSF, gorączka neutropeniczna, hemoglobina, jadłowstręt, klirens kreatyniny, kreatynina, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas foliowy, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, łysienie, martwica rozpływna naskórka, mielosupresja, nefrotoksyczność, neuropatia, neuropatia czuciowa, neuropatia obwodowa, neuropatia ruchowa, neutrofil, neutropenia, niedokrwistość, niedożywienie, niewydolność nerek, nudności, odwodnienie, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, parestezja, pemetreksed, płytki krwi, pokrzywka, profil bezpieczeństwa, rumień, sepsa, świąd, system MedDRA, szpik kostny, toksyczność żołądkowo-jelitowa, trombocytopenia, uszkodzenie wątroby, witamina B12, wymioty, wysypka, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia smaku, zakażenie oportunistyczne, zapalenie błon śluzowych, zapalenie gardła, zapalenie jamy ustnej, zapalenie jelita grubego, zapalenie przełyku, zapalenie wątroby, zaparcie, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczanie skóry, zmęczenie