maść lecznicza
Maść lecznicza to półstała postać leku do stosowania zewnętrznego, składająca się z substancji czynnej (leku) rozpuszczonej lub zawieszonej w odpowiednim podłożu. Podłoża maściowe mogą mieć charakter lipofilowy (np. wazelina, lanolina), hydrofilowy (np. makrogole) lub emulsyjny (typ w/o lub o/w).
Maści lecznicze stosuje się w terapii różnych schorzeń dermatologicznych, takich jak: infekcje skórne, stany zapalne, alergie, łuszczyca czy egzema. W zależności od składu aktywnego, maści mogą wykazywać działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwświądowe, keratolityczne lub nawilżające.
Mechanizm działania maści polega na stopniowym uwalnianiu substancji leczniczej do skóry i penetracji przez jej warstwy. Wybór odpowiedniego podłoża maściowego determinuje głębokość penetracji leku oraz intensywność działania. Maści na podłożach lipofilowych działają powierzchniowo i okluzyjnie, natomiast emulsje typu o/w (olej w wodzie) penetrują głębiej i są lepiej tolerowane na sączących się zmianach.
Przy przepisywaniu maści leczniczych istotne jest uwzględnienie stanu skóry pacjenta, lokalizacji zmian oraz potencjalnych działań niepożądanych. Maści stosowane na duże powierzchnie skóry lub pod opatrunkiem okluzyjnym mogą zwiększać wchłanianie substancji czynnej i ryzyko działań ogólnoustrojowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Alantan-Plus (20 mg + 50 mg)/g
Produkt leczniczy Alantan-Plus w formie maści zawiera alantoinę (20 mg/g) oraz deksopantenol (50 mg/g) w postaci 50% roztworu pantenolu w glikolu propylenowym. Aktualnie brak jest danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tego preparatu u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. W związku z tym, przed zastosowaniem u tych grup pacjentek, konieczne jest indywidualne rozważenie stosunku korzyści terapeutycznych do potencjalnego, choć nieznanego ryzyka. Nie przeprowadzono badań dotyczących przenikania składników aktywnych do mleka ludzkiego ani wpływu na płodność, co wymaga zachowania szczególnej ostrożności i rozważenia alternatywnych terapii o lepszym profilu bezpieczeństwa.
- Leksykon substancji czynnych
Lidokaina – Dawkowanie i sposób podawania
Lidokaina jest szeroko stosowanym środkiem miejscowo znieczulającym o działaniu przeciwbólowym i przeciwarytmicznym, dostępnym w różnych postaciach farmaceutycznych i drogach podania. Maksymalna dawka jednorazowa u dorosłych wynosi zwykle 200-300 mg (4,5 mg/kg mc.), natomiast u dzieci poniżej 12 lat nie powinna przekraczać 3 mg/kg mc. W znieczuleniu podpajęczynówkowym dawka nie powinna przekraczać 100 mg, a w znieczuleniu nadtwardówkowym i krzyżowym podania maksymalnej dawki należy powtarzać w odstępach co najmniej 1,5 godziny. Dawkowanie zależy od postaci leku (roztwory 1% lub 2%, kremy, żele, aerozole), miejsca aplikacji oraz wskazań klinicznych, np. blokady nerwów, znieczulenia nasiękowego czy miejscowego leczenia bólu. Preparaty takie jak krem EMLA (25 mg/g lidokainy + 25 mg/g prylokainy) stosuje się w dawkach do 60 g na 600 cm² skóry przez 1-5 godzin, natomiast aerozol 10% na skórę w ilości do 40 rozpyleń na 70 kg masy ciała. W przypadku żelu do cewki moczowej Instillido dawki u dorosłych wynoszą 20 ml (400 mg) u mężczyzn i 5-10 ml (100-200 mg) u kobiet, z ograniczeniem u dzieci do 2,9 mg/kg mc.
blokada krzyżowa, blokada nerwów międzyżebrowych, blokada nerwu sromowego, blokada okołoszyjkowa, blokada przykręgowa, błona śluzowa jamy ustnej, dewitalizacja miazgi, działanie przeciwarytmiczne, efekt pierwszego przejścia, hemoroidy, interakcja lekowa, lidokaina, lidokaina chlorowodorek, maść lecznicza, ostry stan chorobowy, posocznica, preparat doodbytniczy, roztwór do wstrzykiwań, środek miejscowo znieczulający, stomatologia, tabletka do ssania, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowe, zapalenie pęcherza moczowego, znieczulenie nadtwardówkowe, znieczulenie nasiękowe, znieczulenie odcinkowe dożylne, znieczulenie podpajęczynówkowe - Leksykon substancji czynnych
Jeżówka purpurowa – Dawkowanie i sposób podawania
Jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea) jest stosowana głównie w terapii infekcji górnych dróg oddechowych, a dawkowanie zależy od postaci farmaceutycznej, wieku pacjenta oraz specyfiki preparatu. Dla dorosłych zaleca się: Alchinal (0,056 g suchego wyciągu/10 ml zawiesiny) w dawce 45 ml/dobę, podawanej jednorazowo lub w dawkach podzielonych; Succus Echinaceae Phytopharm (2,425 g/2,5 ml) w dawce 2,5 ml 3-4 razy na dobę; oraz preparaty zewnętrzne typu Traumeel S (0,15 g TM/100 g) nanoszone na zmienione miejsca skóry rano i wieczorem. U młodzieży powyżej 12 lat dawkowanie jest zbliżone, z wyjątkiem Succus Echinaceae Phytopharm, gdzie zaleca się 1 ml 3 razy na dobę. Preparaty doustne nie są zalecane u dzieci poniżej 12 lat bez konsultacji lekarskiej, a Traumeel S nie ma potwierdzonego bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej. Czas stosowania preparatów doustnych nie powinien przekraczać 10 dni, a preparatów zewnętrznych 7 dni na duże powierzchnie skóry.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Cutivate 0,05 mg/g
Cutivate w postaci maści zawierającej 0,05 mg/g flutykazonu propionianu może powodować działania niepożądane zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu lub aplikacji na duże powierzchnie skóry. Do najczęściej obserwowanych należą świąd (często, ≥1/100 do <1/10) oraz miejscowe pieczenie skóry (niezbyt często, ≥1/1 000 do <1/100). Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić wtórne zakażenia, reakcje nadwrażliwości, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza z objawami zespołu Cushinga (m.in. otyłość centralna, opóźnienie wzrostu kostnego u dzieci, hiperglikemia, osteoporoza), rozszerzenie powierzchownych naczyń krwionośnych oraz zmiany skórne takie jak ścieńczenie skóry, atrofia, rozstępy, teleangiektazje, hipopigmentacja i hipertrichoza. Szczególne ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych dotyczy dzieci, niemowląt oraz stosowania pod opatrunkiem okluzyjnym, w tym pieluchą.
alergiczne zapalenie skóry, atrofia skóry, dermatoza, flutykazonu propionian, glikozuria, hiperglikemia, hiperkortyzolizm, hipertrichoza, hipopigmentacja skóry, jaskra, kortykosteroid, kortyzol endogenny, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, maść lecznicza, nadciśnienie tętnicze, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, pokrzywka, rozstępy skórne, rozszerzenie naczyń krwionośnych, ścieńczenie skóry, teleangiektazja, twarz księżycowata, zaćma, zespół Cushinga - Leksykon substancji czynnych
Pokrzyk wilcza jagoda – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Pokrzyk wilcza jagoda (Atropa belladonna) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych dostępnych na rynku, jednak analiza dostępnych danych przedklinicznych wykazuje istotne braki w zakresie szczegółowych informacji dotyczących bezpieczeństwa stosowania tej substancji. Charakterystyki produktów leczniczych (ChPL) takich preparatów jak Drosetux, Homeovox, Malia Kaszel, Paragrippe, Sedatif PC oraz Traumeel S jednoznacznie wskazują na brak kompleksowych danych przedklinicznych. Wyjątkiem jest preparat Cholitol, który zawiera 7 g nalewki z pokrzyku wilczej jagody (Belladonnae tinctura) na 100 g płynu doustnego i opiera się na wieloletnim doświadczeniu klinicznym, co może stanowić pośredni wskaźnik względnego bezpieczeństwa w dawkach terapeutycznych, choć nie zastępuje formalnych badań toksykologicznych. Pozostałe preparaty, głównie homeopatyczne, zawierają substancję w rozcieńczeniach od 3CH do 6CH oraz D1 i D6, co znacząco obniża stężenie aktywnych alkaloidów i wpływa na profil bezpieczeństwa tych leków.
badanie przedkliniczne, Belladonna, charakterystyka produktu leczniczego, dawka terapeutyczna, farmakologia i toksykologia, farmakopea, forma farmaceutyczna, maść lecznicza, nalewka z pokrzyku wilczej jagody, płyn doustny, pokrzyk wilcza jagoda, preparat do stosowania miejscowego, preparat homeopatyczny, profil bezpieczeństwa leku, rozcieńczenie homeopatyczne, substancja czynna, syrop leczniczy, żel leczniczy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Nitrocard 20 mg/g
Nitrocard w formie maści zawiera 20 mg/g glicerolu triazotanu (nitrogliceryny) i jest wskazany do zapobiegania dławicy piersiowej. Zalecana jednorazowa dawka wynosi 2,6 mg (około 0,5 cm maści), aplikowana na skórę w okolicy przedsercowej na powierzchni 2-5 cm średnicy. Maksymalna dawka jednorazowa to 10 mg (około 2 cm maści), której nie należy przekraczać ze względu na ryzyko działań niepożądanych. Lek stosuje się 3-4 razy na dobę, z działaniem rozpoczynającym się po 10-30 minutach i utrzymującym przez 4-6 godzin. Wcieranie maści powinno odbywać się w gumowych rękawiczkach lub po aplikacji należy dokładnie umyć ręce, aby uniknąć kontaktu nitrogliceryny z oczami lub błonami śluzowymi, co może powodować silne podrażnienia.