Interakcje
Lenalidomid

Interakcje substancji lenalidomid z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Lenalidomid wchodzi w istotne interakcje z wieloma grupami leków, co wymaga szczególnej ostrożności podczas terapii, zwłaszcza u pacjentów ze szpiczakiem mnogim. Znajomość tych interakcji ma kluczowe znaczenie dla bezpiecznego stosowania leku i minimalizacji ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.¹

Leki wpływające na erytropoezę i zwiększające ryzyko zakrzepicy

Szczególną ostrożność należy zachować stosując czynniki wpływające na erytropoezę lub inne leki mogące zwiększać ryzyko zakrzepicy, takie jak hormonalna terapia zastępcza, u pacjentów ze szpiczakiem mnogim otrzymujących lenalidomid w skojarzeniu z deksametazonem. Jest to spowodowane możliwością wystąpienia efektu addytywnego i zwiększenia ryzyka powikłań zakrzepowych.²

Doustne środki antykoncepcyjne

Dotychczas nie przeprowadzono formalnych badań interakcji lenalidomidu z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi. Z badań in vitro na ludzkich hepatocytach wynika, że lenalidomid w różnych badanych stężeniach nie indukuje cytochromów CYP1A2, CYP2B6, CYP2C9, CYP2C19 i CYP3A4/5. Oznacza to, że sam lenalidomid prawdopodobnie nie powoduje indukcji enzymatycznej, która mogłaby prowadzić do zmniejszenia skuteczności produktów leczniczych, w tym hormonalnych środków antykoncepcyjnych.³

Należy jednak pamiętać, że deksametazon, który często jest podawany w skojarzeniu z lenalidomidem, jest słabym lub umiarkowanym induktorem cytochromu CYP3A4 i prawdopodobnie wpływa również na inne enzymy i transportery. W związku z tym nie można wykluczyć, że podczas leczenia skojarzonego skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych może ulec osłabieniu. Z tego powodu konieczne jest podjęcie skutecznych środków, aby zapobiec ciąży podczas terapii lenalidomidem.⁴

Warfaryna i inne leki przeciwzakrzepowe

Badania farmakokinetyczne wykazały, że jednoczesne wielokrotne podawanie lenalidomidu w dawce 10 mg raz na dobę nie wpływa na farmakokinetykę pojedynczej dawki R- i S-warfaryny. Podobnie, jednoczesne podanie warfaryny w pojedynczej dawce 25 mg nie wpływa na farmakokinetykę lenalidomidu.⁵

Nie wiadomo jednak, czy interakcje mogą wystąpić w warunkach klinicznych, zwłaszcza przy jednoczesnym leczeniu deksametazonem. Deksametazon, jako słaby lub umiarkowany induktor enzymów, może wpływać na metabolizm warfaryny, ale dokładny efekt tej interakcji nie jest znany. Dlatego podczas terapii skojarzonej zaleca się ścisłe monitorowanie parametrów krzepnięcia i kontrolowanie stężenia warfaryny.⁶

Digoksyna

Wykazano, że jednoczesne podawanie lenalidomidu w dawce 10 mg raz na dobę zwiększa ekspozycję osoczową na digoksynę (0,5 mg, dawka pojedyncza) o 14% (przedział ufności 90% [0,52%-28,2%]). Nie jest pewne, czy efekt ten będzie bardziej nasilony w warunkach klinicznych, przy stosowaniu wyższych dawek lenalidomidu lub podczas jednoczesnego leczenia deksametazonem.⁷

Z tego powodu podczas terapii lenalidomidem zaleca się regularne kontrolowanie stężenia digoksyny w osoczu, aby uniknąć potencjalnego przedawkowania lub nieskuteczności leczenia.⁸

Statyny

Istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia rabdomiolizy w przypadku jednoczesnego podawania statyn i lenalidomidu. Efekt ten może mieć charakter addytywny, co oznacza, że ryzyko uszkodzenia mięśni może być wyższe niż przy stosowaniu każdego z tych leków osobno.⁹

U pacjentów przyjmujących jednocześnie lenalidomid i statyny wskazana jest wzmożona kontrola kliniczna i laboratoryjna, szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia. Należy monitorować parametry funkcji mięśni (np. poziom kinazy kreatynowej) oraz zwracać uwagę na objawy miopiatii, takie jak bóle i osłabienie mięśni.¹⁰

Deksametazon

Badania farmakokinetyczne wykazały, że równoczesne podawanie deksametazonu (40 mg raz na dobę) w dawce pojedynczej lub wielokrotnej nie ma istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę lenalidomidu podawanego w dawce wielokrotnej (25 mg raz na dobę).¹¹

Należy jednak pamiętać, że deksametazon może wpływać na profil działania innych leków poprzez indukcję enzymów, co zostało omówione wcześniej.¹²

Inhibitory glikoproteiny P (P-gp)

W badaniach in vitro wykazano, że lenalidomid jest substratem dla glikoproteiny P (P-gp), ale nie jest jej inhibitorem. Równoczesne podawanie silnego inhibitora P-gp, chinidyny (600 mg, dwa razy na dobę) lub umiarkowanie silnego inhibitora/substratu P-gp, temsyrolimusu (25 mg), nie miało istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę lenalidomidu (25 mg).¹³

Co więcej, równoczesne podawanie lenalidomidu nie zmieniało farmakokinetyki temsyrolimusu, co sugeruje brak istotnych interakcji między lekami transportowanymi przez P-gp a lenalidomidem.¹⁴

Interakcje z alkoholem

Chociaż w dostępnych charakterystykach produktu leczniczego brak jest bezpośrednich danych dotyczących interakcji lenalidomidu z alkoholem, należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego spożywania alkoholu w trakcie terapii lenalidomidem. Alkohol może potencjalnie nasilać działania niepożądane lenalidomidu, takie jak zmęczenie, zawroty głowy czy senność, a także zwiększać ryzyko krwawień u pacjentów z małopłytkowością indukowaną lenalidomidem.

Ponadto, biorąc pod uwagę, że zarówno lenalidomid, jak i alkohol mogą obciążać wątrobę, ich jednoczesne stosowanie może zwiększać ryzyko hepatotoksyczności. U pacjentów z istniejącymi wcześniej zaburzeniami czynności wątroby spożywanie alkoholu podczas terapii lenalidomidem jest szczególnie niewskazane.

Tabela interakcji lenalidomidu z innymi lekami

^15
16
17

Praktyczne wskazówki dotyczące zarządzania interakcjami

Mając na uwadze powyższe interakcje, należy uwzględnić następujące wskazówki praktyczne podczas prowadzenia terapii lenalidomidem:

• U pacjentów otrzymujących jednocześnie lenalidomid i leki wpływające na erytropoezę lub zwiększające ryzyko zakrzepicy należy rozważyć profilaktykę przeciwzakrzepową i szczególnie monitorować objawy zakrzepicy.¹⁸
• Kobiety w wieku rozrodczym stosujące doustne środki antykoncepcyjne podczas terapii lenalidomidem w skojarzeniu z deksametazonem powinny stosować dodatkowe metody antykoncepcji.¹⁹
• Pacjenci przyjmujący jednocześnie warfarynę i lenalidomid wymagają częstszego monitorowania INR, zwłaszcza na początku terapii oraz po każdej zmianie dawki lenalidomidu lub deksametazonu.²⁰
• Stężenie digoksyny należy monitorować regularnie, szczególnie na początku leczenia lenalidomidem oraz po zmianie dawkowania.²¹
• U pacjentów otrzymujących statyny w skojarzeniu z lenalidomidem należy regularnie oceniać parametry czynności mięśni i wątroby oraz zwracać uwagę na objawy miopatii.²²
• Zaleca się ograniczenie lub unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia lenalidomidem, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub małopłytkowością.