Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Voltaren SR 75 75 mg

Wpływ leku na płodność, ciążę i laktację

Diklofenak sodowy, główny składnik aktywny tabletek o przedłużonym uwalnianiu Voltaren SR 75, należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), których stosowanie w okresie ciąży, podczas karmienia piersią oraz u osób planujących ciążę wymaga szczególnej ostrożności. Kluczowym mechanizmem odpowiedzialnym za potencjalne działania niepożądane jest hamowanie syntezy prostaglandyn, co może mieć różnorodne konsekwencje kliniczne w zależności od okresu stosowania leku.¹

Wpływ na ciążę

Stosowanie diklofenaku w okresie ciąży wiąże się z określonymi ryzykami, które lekarz powinien szczegółowo omówić z pacjentką. Dane epidemiologiczne wskazują na podwyższone ryzyko niepowodzeń ciążowych oraz wad rozwojowych u płodu, gdy inhibitory syntezy prostaglandyn są stosowane we wczesnym okresie ciąży.²

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Badania wskazują na istotny wzrost ryzyka wystąpienia wad rozwojowych, szczególnie dotyczących układu sercowo-naczyniowego. Wartość bezwzględnego ryzyka wystąpienia tych wad wzrasta z poziomu poniżej 1% do około 1,5% i może dalej rosnąć przy zwiększaniu dawki oraz wydłużaniu czasu terapii.³

Szczególnie istotne jest, że od 20. tygodnia ciąży stosowanie diklofenaku może prowadzić do małowodzia w wyniku zaburzenia funkcji nerek płodu. To powikłanie pojawia się zazwyczaj krótko po rozpoczęciu leczenia, ale jest często odwracalne po jego przerwaniu.⁴

W drugim trymestrze ciąży raportowano przypadki zwężenia przewodu tętniczego u płodu, przy czym większość tych przypadków ulegała normalizacji po zaprzestaniu terapii diklofenakiem.⁵

Z uwagi na powyższe ryzyka, w pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy stosować diklofenaku, chyba że jest to bezwzględnie konieczne z medycznego punktu widzenia. Jeśli lek musi być zastosowany u kobiety planującej ciążę lub będącej w pierwszym czy drugim trymestrze, należy przyjąć zasadę minimalnej skutecznej dawki oraz najkrótszego możliwego czasu terapii.⁶

Monitorowanie pacjentki w ciąży

W przypadku ekspozycji na diklofenak przez kilka dni u kobiety w ciąży, zaleca się rozważenie przedporodowego monitorowania pod kątem dwóch głównych powikłań:⁷

• Małowodzia – poprzez regularne badania ultrasonograficzne oceniające objętość płynu owodniowego
• Zwężenia przewodu tętniczego – poprzez echokardiografię płodową

Dane z badań na zwierzętach

Istotnych informacji dostarczają również badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych. Wykazały one, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn, do których należy diklofenak, zwiększało:⁸

• Liczbę strat przedimplantacyjnych (przed zagnieżdżeniem zarodka w macicy)
• Liczbę strat poimplantacyjnych (po zagnieżdżeniu zarodka)
• Ogólną śmiertelność zarodków i płodów

Dodatkowo, u zwierząt otrzymujących inhibitory syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy (formowania się narządów) zaobserwowano większą częstość występowania różnych wad wrodzonych, szczególnie dotyczących układu sercowo-naczyniowego.⁹

Zalecenia dla lekarzy

Lekarz przepisujący diklofenak (Voltaren SR 75) pacjentkom w wieku rozrodczym powinien:

1. Przeprowadzić szczegółowy wywiad dotyczący planowania ciąży lub jej ewentualnego występowania
2. Poinformować pacjentkę o wszystkich potencjalnych ryzykach związanych ze stosowaniem leku w okresie ciąży
3. W przypadku konieczności zastosowania leku u kobiety w ciąży:
   • Stosować najniższą skuteczną dawkę
   • Ograniczyć czas terapii do niezbędnego minimum
   • Wdrożyć odpowiednie monitorowanie stanu płodu
4. Rozważyć alternatywne, bezpieczniejsze metody leczenia, szczególnie w przypadku pacjentek w pierwszym i drugim trymestrze ciąży