Wpływ teriflunomidu na płodność, ciążę i laktację

Teriflunomid jest substancją czynną stosowaną w leczeniu pacjentów ze stwardnieniem rozsianym, dla której istnieją szczególne zalecenia i ograniczenia dotyczące stosowania u pacjentów planujących powiększenie rodziny, będących w ciąży lub karmiących piersią. Poniższe informacje stanowią kompleksowy przewodnik dla lekarzy dotyczący właściwego postępowania z pacjentkami w wieku reprodukcyjnym oraz mężczyznami stosującymi teriflunomid.¹

Stosowanie u mężczyzn

Ryzyko przenoszenia teriflunomidu przez męski układ rozrodczy, który mógłby wywierać toksyczny wpływ na zarodek lub płód, jest uznawane za niewielkie. Nie są wymagane specjalne środki ostrożności u mężczyzn przyjmujących teriflunomid, którzy planują poczęcie dziecka.²

Ciąża i teriflunomid

Istnieją ograniczone dane kliniczne dotyczące stosowania teriflunomidu u kobiet w okresie ciąży. Należy jednak podkreślić, że badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ tej substancji na reprodukcję. Teriflunomid może powodować występowanie ciężkich wad wrodzonych, jeśli jest podawany w okresie ciąży, dlatego jest bezwzględnie przeciwwskazany do stosowania u kobiet ciężarnych.³

Zalecenia dla kobiet w wieku rozrodczym

Kobiety w wieku rozrodczym muszą być poinformowane o konieczności stosowania skutecznej metody antykoncepcji podczas leczenia teriflunomidem oraz po jego zakończeniu, dopóki stężenie leku w osoczu przekracza 0,02 mg/L. W trakcie tego okresu kobiety powinny skonsultować z lekarzem wszelkie plany dotyczące zaprzestania stosowania antykoncepcji lub zmiany metody antykoncepcyjnej.⁴

Szczególna uwaga powinna być poświęcona dziewczynkom przyjmującym teriflunomid. Zarówno dziewczynki, jak i ich rodzice lub opiekunowie muszą zostać poinformowani o konieczności skontaktowania się z lekarzem w przypadku wystąpienia pierwszej miesiączki podczas terapii. Nowym pacjentkom w wieku rozrodczym należy udzielić szczegółowych porad dotyczących skutecznych metod antykoncepcji oraz poinformować je o potencjalnym ryzyku dla płodu. W takich przypadkach warto rozważyć skierowanie pacjentki do ginekologa.⁵

Postępowanie w przypadku podejrzenia ciąży

Pacjentka musi być poinstruowana, że w przypadku jakiegokolwiek opóźnienia miesiączki lub innego powodu podejrzewania ciąży, należy:

• Natychmiast przerwać stosowanie teriflunomidu⁶
• Niezwłocznie powiadomić o tym lekarza⁷
• Wykonać test ciążowy⁸

W przypadku potwierdzenia ciąży, lekarz wraz z pacjentką muszą omówić ryzyko dla płodu oraz natychmiast wdrożyć procedurę przyspieszonej eliminacji teriflunomidu. Szybkie zmniejszenie stężenia teriflunomidu we krwi, poprzez zastosowanie procedury przyspieszonej eliminacji przy pierwszym opóźnieniu miesiączki może znacząco zmniejszyć ryzyko dla płodu.⁹

Planowanie ciąży

W przypadku kobiet otrzymujących teriflunomid, które planują ciążę, należy zastosować następujące postępowanie:

1. Przerwać podawanie produktu leczniczego¹⁰
2. Przeprowadzić procedurę przyspieszonej eliminacji teriflunomidu (opisaną poniżej)¹¹
3. Monitorować stężenie leku w osoczu aż do osiągnięcia wartości poniżej 0,02 mg/L¹²

Należy pamiętać, że bez zastosowania procedury przyspieszonej eliminacji, stężenie teriflunomidu w osoczu może przekraczać 0,02 mg/L średnio przez 8 miesięcy, a u niektórych pacjentek może być potrzebne nawet do 2 lat, aby stężenie zmniejszyło się poniżej tej wartości. Dlatego przed próbą zajścia w ciążę zaleca się oznaczenie stężenia teriflunomidu w osoczu.¹³

Po uzyskaniu stężenia teriflunomidu w osoczu poniżej 0,02 mg/L, konieczne jest ponowne oznaczenie tego parametru po upływie minimum 14 dni. Jeżeli w obu przypadkach wyniki potwierdzą stężenie poniżej 0,02 mg/L, nie podejrzewa się ryzyka dla płodu.¹⁴

Procedura przyspieszonej eliminacji teriflunomidu

Po przerwaniu leczenia teriflunomidem można zastosować jedną z dwóch metod przyspieszonej eliminacji:

Po zastosowaniu którejkolwiek z powyższych procedur przyspieszonej eliminacji należy:

1. Zweryfikować stężenie leku za pomocą dwóch osobnych badań przeprowadzonych w odstępie minimum 14 dni¹⁵
2. Odczekać przed zapłodnieniem okres półtora miesiąca po pierwszym oznaczeniu stężenia teriflunomidu w osoczu poniżej 0,02 mg/L¹⁶

Istotne ostrzeżenie: Zarówno cholestyramina, jak i węgiel aktywowany w proszku mogą wpływać na wchłanianie estrogenów i progestagenów, co może obniżać skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych podczas procedury przyspieszonej eliminacji. Dlatego zalecane jest stosowanie alternatywnych metod antykoncepcji w tym okresie.¹⁷

Karmienie piersią

Badania na zwierzętach wykazały, że teriflunomid przenika do mleka. Z uwagi na potencjalne ryzyko dla dziecka, stosowanie teriflunomidu jest bezwzględnie przeciwwskazane u kobiet karmiących piersią. Pacjentki muszą być poinformowane o konieczności wyboru między przerwaniem karmienia piersią a przerwaniem leczenia teriflunomidem.¹⁸

Wpływ na płodność

Wyniki badań przeprowadzonych na zwierzętach nie wykazały wpływu teriflunomidu na płodność. Mimo braku analogicznych danych klinicznych dotyczących ludzi, obecnie nie przewiduje się żadnego negatywnego wpływu teriflunomidu na płodność kobiet i mężczyzn.¹⁹