Działania niepożądane rywaroksabanu

Bezpieczeństwo stosowania rywaroksabanu zostało kompleksowo ocenione w trzynastu kluczowych badaniach fazy III, obejmujących łącznie 69 608 dorosłych pacjentów oraz 488 pacjentów pediatrycznych w badaniach fazy II i III. Profil bezpieczeństwa leku Rivaroxaban Medreg wymaga szczegółowej analizy, ponieważ ze względu na mechanizm działania wiąże się z ryzykiem krwawień, które mogą prowadzić do poważnych powikłań.¹

Podsumowanie profilu bezpieczeństwa

Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi podczas terapii rywaroksabanem są krwawienia. Wśród nich dominują krwawienia z nosa (4,5%) oraz krwotoki z przewodu pokarmowego (3,8%). Profil krwawień różni się w zależności od wskazania terapeutycznego i dawkowania leku. Stopień nasilenia i rodzaje krwawień zostały szczegółowo przeanalizowane w poszczególnych badaniach klinicznych.²

Częstotliwość krwawień i anemii

Częstość występowania krwawień i anemii zależy od wskazania klinicznego. W badaniach u dorosłych pacjentów poddawanych planowej alloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego odnotowano krwawienia u 6,8% pacjentów i anemię u 5,9% pacjentów. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) krwawienia wystąpiły u 23% pacjentów, a anemia u 1,6%. Znacznie wyższą częstość krwawień obserwowano u dzieci – 39,5% pacjentów pediatrycznych doświadczyło jakiegokolwiek krwawienia.³

Szczegółowe działania niepożądane

Działania niepożądane rywaroksabanu sklasyfikowano według układów i narządów oraz częstości występowania. Podział częstości opiera się na następujących kryteriach: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).⁴

Charakterystyka krwawień

Krwawienia stanowią najistotniejsze działanie niepożądane związane ze stosowaniem rywaroksabanu. Ze względu na farmakologiczny mechanizm działania, lek może powodować zwiększone ryzyko utajonego lub jawnego krwawienia z dowolnej tkanki lub narządu, co może prowadzić do niedokrwistości pokrwotocznej. Objawy, nasilenie i konsekwencje kliniczne krwawienia zależą od lokalizacji oraz rozległości krwawienia i/lub stopnia niedokrwistości.⁵

W badaniach klinicznych zaobserwowano, że w porównaniu z antagonistami witaminy K (VKA), podczas długotrwałego leczenia rywaroksabanem częściej występowały krwawienia z błon śluzowych (np. krwawienie z nosa, dziąseł, przewodu pokarmowego, układu moczowo-płciowego) oraz niedokrwistość. W celu monitorowania pacjentów, oprócz obserwacji klinicznej, pomocne może być laboratoryjne badanie hemoglobiny/hematokrytu, pozwalające na wykrycie utajonego krwawienia i określenie znaczenia klinicznego jawnego krwawienia.⁶

Grupy ryzyka

Ryzyko krwawienia jest zwiększone w określonych grupach pacjentów, takich jak:

• Pacjenci z niekontrolowanym ciężkim nadciśnieniem tętniczym
• Pacjenci stosujący jednocześnie leki wpływające na hemostazę

U kobiet krwawienie menstruacyjne może mieć większe nasilenie i/lub być wydłużone. Co ważne, u młodych kobiet w wieku poniżej 55 lat, krwawienia miesiączkowe opisywano jako bardzo częste działanie niepożądane.⁷

Objawy powikłań krwotocznych

Objawy kliniczne, które mogą sugerować wystąpienie powikłań krwotocznych, obejmują:

• Osłabienie
• Bladość
• Zawroty głowy
• Ból głowy
• Obrzęk niewiadomego pochodzenia
• Duszność
• Wstrząs niewiadomego pochodzenia

W następstwie niedokrwistości mogą również wystąpić objawy niedokrwienia mięśnia sercowego, takie jak ból w klatce piersiowej lub dławica piersiowa.⁸

Powikłania ciężkiego krwawienia

Wśród znanych wtórnych powikłań ciężkiego krwawienia podczas terapii rywaroksabanem zgłaszano:

• Zespół ciasnoty przedziałów powięziowych – stan nagłego wzrostu ciśnienia w zamkniętej przestrzeni, który może prowadzić do uszkodzenia nerwów i naczyń
• Niewydolność nerek z powodu obniżonej perfuzji – zmniejszenie przepływu krwi przez nerki na skutek krwawienia
• Nefropatia związana z antykoagulantami – specyficzne uszkodzenie nerek związane z leczeniem przeciwzakrzepowym

Te powikłania należy uwzględnić w ocenie każdego pacjenta otrzymującego leki przeciwzakrzepowe.⁹

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Profil bezpieczeństwa rywaroksabanu u 412 dzieci i młodzieży był ogólnie podobny do obserwowanego u dorosłych, jednak występowały pewne istotne różnice w częstości występowania niektórych działań niepożądanych. U dzieci i młodzieży bardzo często (≥1/10) obserwowano:

• Ból głowy (16,7%)
• Gorączkę (11,7%)
• Krwawienie z nosa (11,2%)
• Wymioty (10,7%)

Często występowały: tachykardia (1,5%) oraz zwiększenie stężenia bilirubiny (1,5%). U 6,6% nastolatek po pierwszej miesiączce obserwowano krwotoki miesiączkowe. Małopłytkowość, obserwowana po wprowadzeniu produktu do obrotu u dorosłych, występowała często (4,6%) w populacji pediatrycznej. Większość działań niepożądanych miała nasilenie łagodne do umiarkowanego.¹⁰

Tabela działań niepożądanych

Powyższa tabela przedstawia działania niepożądane zgłaszane u dorosłych pacjentów w badaniach fazy III lub po wprowadzeniu leku do obrotu, a także w badaniach fazy II i III z udziałem dzieci i młodzieży.¹¹

Monitorowanie bezpieczeństwa

W celu ciągłej oceny stosunku korzyści do ryzyka stosowania rywaroksabanu, istotne jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych. U pacjentów stosujących rywaroksaban zaleca się szczególną czujność pod kątem objawów krwawienia i niedokrwistości. W przypadku długotrwałego leczenia warto rozważyć regularne monitorowanie parametrów laboratoryjnych, takich jak hemoglobina i hematokryt, zwłaszcza u pacjentów ze zwiększonym ryzykiem krwawienia.¹²

Wszystkie podejrzewane działania niepożądane należy zgłaszać za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.¹³