Interakcje leku
Omeprazole Genoptim 20 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Omeprazol może wchodzić w liczne interakcje z innymi lekami, które mają istotne znaczenie kliniczne. Interakcje te są oparte na różnych mechanizmach, głównie związanych ze zmianą pH żołądkowego oraz wpływem na aktywność izoenzymów cytochromu P450, zwłaszcza CYP2C19 i CYP3A4.¹

Wpływ omeprazolu na farmakokinetykę innych substancji czynnych

Omeprazol, jako inhibitor pompy protonowej, znacząco zmniejsza kwaśność wewnątrzżołądkową, co może wpływać na wchłanianie leków, których absorpcja jest zależna od pH. Ponadto, jako inhibitor CYP2C19, może zaburzać metabolizm wielu substancji, co prowadzi do istotnych klinicznie interakcji.²

Interakcje z lekami antywirusowymi

Szczególnie istotne są interakcje omeprazolu z inhibitorami proteazy HIV. W przypadku równoczesnego stosowania omeprazolu z nelfinawirem obserwuje się znaczące zmniejszenie ekspozycji na nelfinawir (około 40%) oraz jego aktywny metabolit M8 (75-90%), co może prowadzić do utraty efektu przeciwwirusowego. Z tego powodu jednoczesne stosowanie omeprazolu z nelfinawirem jest przeciwwskazane.³

Podobnie, niezalecane jest jednoczesne stosowanie atazanawiru z omeprazolem, ponieważ omeprazol w dawce 40 mg na dobę zmniejsza ekspozycję na atazanawir o około 75%. Zwiększenie dawki atazanawiru do 400 mg nie kompensuje w pełni tego efektu. Nawet przy niższej dawce omeprazolu (20 mg) ekspozycja na atazanawir jest zmniejszona o około 30%.⁴

W przeciwieństwie do powyższych interakcji, omeprazol zwiększa stężenie sakwinawiru w osoczu o około 70% przy jednoczesnym podawaniu z rytonawirem, co jest dobrze tolerowane przez pacjentów z zakażeniem HIV.⁵

Interakcje z lekami przeciwgrzybiczymi i przeciwnowotworowymi

Omeprazol istotnie zmniejsza wchłanianie wielu leków przeciwgrzybiczych, takich jak pozakonazol, ketokonazol i itrakonazol, co może prowadzić do zmniejszenia ich skuteczności klinicznej. Podobnie, wchłanianie erlotynibu (stosowanego w leczeniu niektórych typów nowotworów) jest zmniejszone. Z tego powodu należy unikać jednoczesnego stosowania omeprazolu z pozakonazolem i erlotynibem.⁶

Interakcje z digoksyną

Jednoczesne stosowanie omeprazolu z digoksyną powoduje około 10% zwiększenie biodostępności digoksyny. Chociaż objawy toksyczności digoksyny obserwowano rzadko, należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania omeprazolu w dużych dawkach u osób w podeszłym wieku. W takich przypadkach zaleca się monitorowanie stężenia terapeutycznego digoksyny.⁷

Interakcje z klopidogrelem

Szczególnie istotna klinicznie jest interakcja omeprazolu z klopidogrelem. W badaniach wykazano, że omeprazol w dawce 80 mg podawany jednocześnie z klopidogrelem zmniejsza ekspozycję na aktywny metabolit klopidogrelu o 46% (w pierwszym dniu) i o 42% (w piątym dniu). Prowadzi to do zmniejszenia przeciwpłytkowego działania klopidogrelu, mierzonego jako hamowanie agregacji płytek (IPA), o 47% (po 24 godzinach) i o 30% (w piątym dniu). Interakcja ta wynika prawdopodobnie z hamującego wpływu omeprazolu na aktywność izoenzymu CYP2C19, który przekształca klopidogrel do jego aktywnego metabolitu.⁸

Co istotne, podawanie klopidogrelu i omeprazolu o różnych porach nie zapobiega tej interakcji. Dane z badań obserwacyjnych i klinicznych dotyczących następstw klinicznych tej interakcji w zakresie poważnych incydentów krążeniowych są niespójne, jednak należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu tych leków.⁹

Interakcje z substancjami metabolizowanymi przez CYP2C19

Omeprazol jest umiarkowanym inhibitorem izoenzymu CYP2C19, co może prowadzić do zwiększonej ekspozycji na leki metabolizowane przez ten enzym. Do substancji, na które omeprazol wywiera taki wpływ, należą m.in. R-warfaryna i inni antagoniści witaminy K, cylostazol, diazepam i fenytoina.¹⁰

W przypadku cylostazolu, omeprazol w dawce 40 mg zwiększa Cmax i AUC cylostazolu odpowiednio o 18% i 26%, a jednego z jego głównych metabolitów o 29% i 69%.¹¹

Szczególnej uwagi wymaga interakcja z fenytoiną. Zaleca się monitorowanie stężenia fenytoiny w osoczu podczas pierwszych dwóch tygodni leczenia omeprazolem oraz przy dostosowywaniu dawki fenytoiny. Dodatkowo kontrola i dalsze dostosowanie dawki powinny być przeprowadzone po zakończeniu leczenia omeprazolem.¹²

Interakcje z takrolimusem

Opisywano zwiększenie stężenia takrolimusa w surowicy podczas jego równoczesnego stosowania z omeprazolem. W takich przypadkach zaleca się dokładną kontrolę stężeń takrolimusa i czynności nerek (klirens kreatyniny), a dawkowanie takrolimusa powinno być dostosowywane w zależności od potrzeb.¹³

Interakcje z metotreksatem

Równoczesne stosowanie omeprazolu z metotreksatem może prowadzić do zwiększenia stężenia metotreksatu w surowicy. W przypadku podawania dużych dawek metotreksatu należy rozważyć czasowe odstawienie omeprazolu, aby uniknąć potencjalnego nasilenia toksyczności metotreksatu.¹⁴

Wpływ innych substancji czynnych na farmakokinetykę omeprazolu

Omeprazol jest metabolizowany głównie przez izoenzymy CYP2C19 i CYP3A4, dlatego substancje wpływające na aktywność tych enzymów mogą zmieniać stężenie omeprazolu w osoczu.¹⁵

Inhibitory CYP2C19 i/lub CYP3A4, takie jak klarytromycyna i worykonazol, mogą prowadzić do zwiększenia stężenia omeprazolu w surowicy poprzez zmniejszenie tempa jego metabolizmu. Jednoczesne stosowanie worykonazolu może więcej niż dwukrotnie zwiększyć ekspozycję na omeprazol. Chociaż wysokie dawki omeprazolu są zazwyczaj dobrze tolerowane, dostosowanie dawki należy rozważyć u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz w przypadkach długotrwałego leczenia.¹⁶

Z drugiej strony, substancje indukujące aktywność CYP2C19 i/lub CYP3A4, takie jak ryfampicyna i dziurawiec zwyczajny, mogą prowadzić do zmniejszenia stężenia omeprazolu w surowicy poprzez zwiększenie tempa jego metabolizmu, co może skutkować zmniejszeniem skuteczności leczenia.¹⁷

Interakcje omeprazolu z alkoholem

Chociaż w dostępnych danych klinicznych nie ma bezpośrednich informacji o interakcjach omeprazolu z alkoholem, należy zwrócić uwagę na kilka istotnych aspektów tego zagadnienia.

Spożywanie alkoholu może nasilać działanie drażniące na błonę śluzową przewodu pokarmowego, co może zmniejszać efektywność leczenia omeprazolem w takich schorzeniach jak choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy czy refluks żołądkowo-przełykowy. Alkohol stymuluje wydzielanie kwasu solnego w żołądku, co może częściowo przeciwdziałać efektowi terapeutycznemu omeprazolu.

Ponadto, zarówno omeprazol jak i alkohol są metabolizowane w wątrobie, co teoretycznie może prowadzić do konkurencji o enzymy metabolizujące. Omeprazol, jako inhibitor CYP2C19, może potencjalnie wpływać na metabolizm alkoholu, chociaż efekt ten ma prawdopodobnie niewielkie znaczenie kliniczne.

W związku z powyższym, zaleca się ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu omeprazolu i spożywaniu alkoholu, zwłaszcza u pacjentów z chorobami wątroby, gdzie metabolizm zarówno omeprazolu jak i alkoholu może być upośledzony.

Tabela interakcji omeprazolu z innymi lekami