Właściwości farmakodynamiczne
Omeprazole Genoptim 20 mg

Właściwości farmakodynamiczne

Omeprazol należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej, oznaczonej kodem ATC: A 02 BC 01. Lek wykazuje złożony mechanizm działania, wpływając na wydzielanie kwasu solnego w żołądku oraz oddziaływując na procesy patofizjologiczne związane z zakażeniem Helicobacter pylori.¹

Mechanizm działania

Omeprazol stanowi racemiczną mieszaninę dwóch enancjomerów, która zmniejsza wydzielanie kwasu solnego w żołądku poprzez wysoce specyficzny mechanizm działania. Jest swoistym inhibitorem pompy protonowej w komórkach okładzinowych żołądka. Działanie leku cechuje się szybkim początkiem i zapewnia skuteczną kontrolę objawów poprzez odwracalne hamowanie wydzielania kwasu solnego, mimo stosowania zaledwie raz na dobę.²

Jako słaba zasada, omeprazol osiąga wysokie stężenie w silnie kwaśnym środowisku kanalików wydzielniczych komórek okładzinowych błony śluzowej żołądka. W tym miejscu ulega przekształceniu do postaci czynnej i hamuje aktywność pompy protonowej – H+/K+-ATP-azy. Wpływ omeprazolu na ostatni etap procesu wytwarzania kwasu solnego jest zależny od dawki, co zapewnia wysoce skuteczne hamowanie zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania kwasu, niezależnie od czynnika wywołującego to wydzielanie.³

Działania farmakodynamiczne

Wszystkie obserwowane efekty farmakodynamiczne omeprazolu można wyjaśnić jego bezpośrednim wpływem na proces wydzielania kwasu solnego w żołądku.⁴

Wpływ na wydzielanie kwasu solnego w żołądku

Doustne podawanie omeprazolu raz na dobę zapewnia szybkie i skuteczne hamowanie wydzielania kwasu solnego w żołądku, utrzymujące się przez całą dobę (zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy). Maksymalny efekt terapeutyczny osiągany jest po 4 dniach systematycznego stosowania leku. U pacjentów z wrzodem dwunastnicy, po zastosowaniu omeprazolu w dawce 20 mg na dobę, obserwuje się zmniejszenie 24-godzinnej kwaśności soku żołądkowego średnio o około 80%. Ponadto, średnie zmniejszenie maksymalnego wydzielania kwasu solnego po stymulacji pentagastryną wynosi około 70% po 24 godzinach od przyjęcia omeprazolu.⁵

Doustne stosowanie omeprazolu w dawce 20 mg u pacjentów z chorobą wrzodową dwunastnicy powoduje utrzymanie wartości pH w żołądku powyżej 3 przez średnio 17 godzin w ciągu doby. Wskutek zmniejszonego wydzielania kwasu solnego i zmniejszonej kwaśności soku żołądkowego, omeprazol w sposób zależny od dawki zmniejsza lub normalizuje ekspozycję przełyku na działanie kwaśnej treści żołądkowej u pacjentów z chorobą refluksową przełyku.^{3 przez średnio 17 godzin w ciągu doby. W następstwie zmniejszonego wydzielania kwasu solnego i zmniejszonej kwaśności soku żołądkowego omeprazol, w sposób zależny od dawki, zmniejsza/normalizuje ekspozycję przełyku na wpływ kwaśnej treści żołądkowej u pacjentów z chorobą refluksową przełyku.”>6}

Istotną obserwacją kliniczną jest fakt, że stopień zahamowania wydzielania kwasu solnego jest związany z wielkością pola pod krzywą stężenia omeprazolu w osoczu w czasie (AUC), a nie z chwilowym stężeniem leku w osoczu. Podczas leczenia omeprazolem nie obserwowano zjawiska tachyfilaksji.⁷

Wpływ na Helicobacter pylori

Zakażenie Helicobacter pylori jest ściśle związane z chorobą wrzodową, obejmującą wrzody dwunastnicy i żołądka. H. pylori stanowi kluczowy czynnik w rozwoju zapalenia błony śluzowej żołądka. Bakteria ta, wraz z kwasem solnym wydzielanym w żołądku, tworzy główne czynniki etiologiczne prowadzące do rozwoju choroby wrzodowej. Ponadto, H. pylori jest istotnym czynnikiem przyczyniającym się do rozwoju zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka, które zwiększa ryzyko wystąpienia raka żołądka.⁸

Terapia eradykacyjna zakażenia Helicobacter pylori przeprowadzana przy użyciu omeprazolu w połączeniu z odpowiednimi lekami przeciwbakteryjnymi wykazuje wysoki odsetek wygojenia zmian zapalnych błony śluzowej żołądka oraz zapewnia długotrwałą remisję wrzodów trawiennych.⁹

Badania kliniczne wykazały, że dwulekowe schematy terapii eradykacyjnej charakteryzują się mniejszą skutecznością niż schematy trójlekowe. Jednak ich zastosowanie może być rozważane w przypadkach, gdy stwierdzona nadwrażliwość na określony lek wyklucza zastosowanie któregokolwiek z rekomendowanych schematów trójlekowych.¹⁰

Wpływ na inne procesy związane ze zmniejszeniem wydzielania kwasu solnego

Podczas długotrwałej terapii omeprazolem odnotowano nieco zwiększoną częstość występowania torbieli gruczołowych żołądka. Zjawisko to stanowi fizjologiczne następstwo znacznego hamowania wydzielania kwasu solnego. Torbiele mają charakter łagodny i prawdopodobnie ustępują samoistnie po zakończeniu leczenia.¹¹

Redukcja kwaśności soku żołądkowego z jakiejkolwiek przyczyny, w tym na skutek stosowania inhibitorów pompy protonowej, prowadzi do zwiększenia liczby bakterii normalnie występujących w przewodzie pokarmowym. Leczenie preparatami zmniejszającymi wydzielanie kwasu może nieznacznie zwiększać ryzyko wystąpienia zakażeń przewodu pokarmowego bakteriami takimi jak Salmonella oraz Campylobacter.¹²

Stosowanie leków przeciwwydzielniczych powoduje zwiększenie stężenia gastryny w surowicy, będące odpowiedzią organizmu na zmniejszenie wydzielania kwasu solnego. Równolegle zwiększa się również stężenie chromograniny A (CgA) na skutek zmniejszonej kwaśności wewnątrzżołądkowej. Podwyższone stężenie CgA może zakłócać diagnostykę guzów neuroendokrynnych.¹³

Dostępne opublikowane dane wskazują, że leczenie inhibitorami pompy protonowej należy przerwać w okresie od 5 dni do 2 tygodni przed pomiarem stężenia CgA. Ma to na celu umożliwienie normalizacji stężenia CgA, które może być mylnie podwyższone w wyniku terapii inhibitorami pompy protonowej, do zakresu referencyjnego.¹⁴

Zastosowanie u dzieci

W badaniu bez komparatora przeprowadzonym u dzieci w wieku od 1 do 16 lat z ciężkim refluksowym zapaleniem przełyku, omeprazol w dawkach od 0,7 do 1,4 mg/kg masy ciała spowodował poprawę stanu zapalnego przełyku w 90% przypadków i znacząco zmniejszył nasilenie objawów refluksu.¹⁵

W badaniu z zastosowaniem pojedynczo zaślepionej próby, dzieci w wieku od 0 do 24 miesięcy z klinicznie zdiagnozowaną chorobą refluksową przełyku otrzymywały omeprazol w dawce 0,5, 1,0 lub 1,5 mg/kg masy ciała. Częstość występowania epizodów wymiotów i zarzucania treści żołądkowej uległa zmniejszeniu o 50% po 8 tygodniach leczenia, niezależnie od zastosowanej dawki leku.¹⁶

Eradykacja zakażenia H. pylori u dzieci

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym (badanie Héliot) wykazano, że omeprazol stosowany w skojarzeniu z dwoma antybiotykami (amoksycyliną oraz klarytromycyną) był bezpieczny i skuteczny w leczeniu zakażenia H. pylori u dzieci w wieku 4 lat i starszych z zapaleniem błony śluzowej żołądka. Odsetek eradykacji H. pylori wyniósł 74,2% (23/31 pacjentów) przy zastosowaniu omeprazolu w połączeniu z amoksycyliną i klarytromycyną, w porównaniu do zaledwie 9,4% (3/32 pacjentów) leczonych samą amoksycyliną i klarytromycyną.¹⁷

Należy jednak zaznaczyć, że w badaniu nie odnotowano dowodów na jakiekolwiek korzyści kliniczne w zakresie objawów dyspeptycznych. Badanie to nie dostarczyło również informacji dotyczących stosowania omeprazolu u dzieci w wieku poniżej 4 lat.¹⁸