Wpływ darunawiru na płodność, ciążę i laktację

Darunawir (Darunavir Accord) jest lekiem przeciwretrowirusowym, którego stosowanie u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz podczas karmienia piersią wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarza prowadzącego. Poniżej przedstawione są kliniczne aspekty dotyczące wpływu darunawiru na płodność, przebieg ciąży oraz laktację w oparciu o dostępne dane.¹

Stosowanie darunawiru podczas ciąży

Przy rozważaniu zastosowania darunawiru u kobiety ciężarnej należy brać pod uwagę zarówno potencjalne korzyści terapeutyczne, jak i możliwe ryzyko. Istotne jest, że brak jest wystarczających i dobrze kontrolowanych badań oceniających wpływ darunawiru na przebieg ciąży u kobiet.²

Wyniki badań przeprowadzonych na modelach zwierzęcych nie wykazały bezpośredniego szkodliwego wpływu leku na:

• Przebieg ciąży
• Rozwój zarodka i płodu
• Przebieg porodu
• Rozwój pourodzeniowy potomstwa³

Darunawir w różnych schematach dawkowania podczas ciąży

Istotne jest rozróżnienie między dwoma schematami dawkowania darunawiru u kobiet ciężarnych:

1. Darunawir z rytonawirem w małej dawce – może być stosowany w ciąży wyłącznie gdy potencjalne korzyści przeważają nad potencjalnym ryzykiem.⁴
2. Darunawir z kobicystatem – badania farmakokinetyczne wykazały, że leczenie darunawirem (800 mg) z kobicystatem (150 mg) podczas ciąży skutkuje znacząco obniżoną ekspozycją na darunawir. Jest to szczególnie istotne, ponieważ niższa ekspozycja na lek może prowadzić do:⁵
   • Zwiększonego ryzyka niepowodzenia wirusologicznego – brak skuteczności terapii przeciwwirusowej
   • Zwiększonego ryzyka przeniesienia zakażenia HIV z matki na dziecko

Z uwagi na powyższe, nie należy rozpoczynać terapii produktem Darunavir Accord z kobicystatem w czasie ciąży. Natomiast u kobiet, które zaszły w ciążę w trakcie terapii darunawirem z kobicystatem, należy bezwzględnie dokonać zmiany na inny schemat leczenia.⁶

Darunawir a karmienie piersią

Aktualnie nie ma jednoznacznych danych określających czy darunawir przenika do mleka kobiecego.⁷ Badania przeprowadzone na szczurach wykazały, że:

• Darunawir przenika do mleka samic
• W dużych stężeniach (1000 mg/kg mc./na dobę) wykazuje toksyczność dla karmionego potomstwa⁸

Z uwagi na możliwość wystąpienia działań niepożądanych u dzieci karmionych piersią oraz ryzyko transmisji wirusa HIV, lekarz ma obowiązek poinformować pacjentki, aby:

1. Nie karmiły piersią podczas stosowania darunawiru
2. Nie karmiły piersią w celu uniknięcia przeniesienia wirusa HIV na niemowlę⁹

Lekarz powinien przeprowadzić z pacjentką szczegółową rozmowę dotyczącą zarówno ryzyka związanego z karmieniem piersią podczas terapii darunawirem, jak i dostępnych alternatyw żywieniowych dla niemowlęcia.

Wpływ darunawiru na płodność

Obecnie brak jest wystarczających danych dotyczących wpływu darunawiru na płodność u ludzi.¹⁰ W badaniach przedklinicznych prowadzonych na szczurach nie zaobserwowano:

• Wpływu na zdolność do krycia
• Zaburzeń płodności¹¹

W przypadku pacjentów wyrażających obawy dotyczące wpływu leku na płodność, należy przeprowadzić dokładną konsultację uwzględniającą stosunek potencjalnych korzyści terapeutycznych do możliwego (choć nieudokumentowanego) ryzyka.

Zalecenia dla lekarzy prowadzących pacjentki w ciąży i karmiących piersią

Lekarz powinien przekazać pacjentce następujące informacje dotyczące stosowania darunawiru (Darunavir Accord):

• W przypadku ciąży:
  • Darunawir z rytonawirem może być stosowany u kobiet ciężarnych po dokładnej analizie korzyści i ryzyka
  • Darunawir z kobicystatem nie powinien być rozpoczynany w ciąży, a u kobiet, które zaszły w ciążę podczas tej terapii należy zmienić schemat leczenia
  • Konieczne jest monitorowanie skuteczności terapii i bezpieczeństwa matki i płodu podczas całej ciąży
• W przypadku karmienia piersią:
  • Konieczność całkowitego powstrzymania się od karmienia piersią podczas terapii darunawirem
  • Informacje na temat alternatywnych metod żywienia niemowląt
  • Znaczenie unikania karmienia piersią dla zapobiegania transmisji HIV na dziecko
• W przypadku pytań o płodność:
  • Brak jednoznacznych danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi
  • Badania na zwierzętach nie wykazały niekorzystnego wpływu na płodność