Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Przeciwwskazania stanowią istotny element decyzji terapeutycznej, określając sytuacje, w których stosowanie leku Atazanavir Accord jest zabronione ze względu na potencjalne zagrożenie dla zdrowia lub życia pacjenta. Właściwa identyfikacja przeciwwskazań jest niezbędna w procesie kwalifikacji pacjenta do terapii antyretrowirusowej.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Atazanavir Accord nie może być stosowany u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na atazanawir (substancję czynną) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w kapsułkach. Warto zwrócić uwagę, że produkt zawiera laktozę w różnych ilościach w zależności od dawki (81,45 mg w kapsułce 150 mg, 109 mg w kapsułce 200 mg i 163 mg w kapsułce 300 mg), a także żółcień pomarańczową (E 110) w kapsułkach 200 mg (0,0007 mg) i 300 mg (0,41 mg), co może stanowić dodatkowe źródło reakcji alergicznych.²

Niewydolność wątroby

Ze względu na metabolizm wątrobowy atazanawiru, wyróżnia się dwie kluczowe sytuacje kliniczne, w których lek jest przeciwwskazany:³

• Stosowanie Atazanavir Accord (zarówno w monoterapii, jak i w schematach złożonych) jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby.
• Stosowanie Atazanavir Accord w skojarzeniu z rytonawirem jest przeciwwskazane u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością wątroby.

Przeciwwskazane interakcje lekowe

Atazanavir Accord wchodzi w liczne, klinicznie istotne interakcje z wieloma lekami, co związane jest głównie z wpływem na izoenzym CYP3A4 cytochromu P450. Poniżej przedstawiono grupy leków, których jednoczesne stosowanie z atazanawirem jest przeciwwskazane:⁴

Leki hipolipemizujące

Jednoczesne stosowanie atazanawiru z symwastatyną lub lowastatyną jest przeciwwskazane. Statyny te są w znacznym stopniu metabolizowane przez CYP3A4, a ich stężenie może ulec znacznemu zwiększeniu w przypadku jednoczesnego podawania z atazanawirem, co zwiększa ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy.⁵

Leki przeciwgruźlicze

Stosowanie atazanawiru w połączeniu z ryfampicyną jest przeciwwskazane. Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A4, co może prowadzić do znacznego zmniejszenia stężenia atazanawiru w osoczu i utraty efektu terapeutycznego.⁶

Inhibitory PDE5

Występują istotne ograniczenia dotyczące stosowania inhibitorów fosfodiesterazy typu 5 (PDE5) u pacjentów przyjmujących atazanawir:⁷

• Stosowanie syldenafilu w leczeniu płucnego nadciśnienia tętniczego jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów leczonych atazanawirem.
• Stosowanie syldenafilu w leczeniu zaburzeń erekcji wymaga szczególnej ostrożności i modyfikacji dawkowania (patrz charakterystyka produktu leczniczego).

Substraty CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym

Atazanavir Accord nie może być stosowany jednocześnie z lekami, które są substratami izoenzymu CYP3A4 cytochromu P450 i charakteryzują się wąskim indeksem terapeutycznym. Przeciwwskazane jest podawanie następujących leków:⁸

W przypadku midazolamu należy zaznaczyć, że przeciwwskazanie dotyczy podania doustnego, natomiast przy podaniu pozajelitowym wymagane są szczególne środki ostrożności i dostosowanie dawkowania.⁹

Przeciwwskazania w leczeniu wzmacniającym (booster therapy)

W przypadku stosowania Atazanavir Accord w schematach leczenia zakażeń HCV należy uwzględnić przeciwwskazania dotyczące jednoczesnego stosowania z:¹⁰

• Produktami zawierającymi grazoprewir, w tym produktami złożonymi zawierającymi elbaswir i grazoprewir w ustalonej dawce
• Produktami zawierającymi glekaprewir i pibrentaswir w ustalonej dawce

Powyższe przeciwwskazania wynikają z ryzyka znaczącego zwiększenia stężenia inhibitorów proteazy HCV w surowicy pod wpływem atazanawiru, co może prowadzić do wzrostu ryzyka działań niepożądanych.¹¹

Preparaty ziołowe

Skojarzone stosowanie atazanawiru z preparatami zawierającymi ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) jest przeciwwskazane. Dziurawiec zwyczajny indukuje CYP3A4, co może prowadzić do istotnego zmniejszenia stężenia atazanawiru w osoczu i utraty skuteczności terapeutycznej, potencjalnie prowadząc do rozwoju oporności na lek.¹²

Szczególne sytuacje kliniczne

W procesie decyzyjnym dotyczącym stosowania Atazanavir Accord należy uwzględnić również inne czynniki, takie jak:¹³

• Obecność nietolerancji laktozy – produkt zawiera znaczne ilości laktozy (od 81,45 mg do 163 mg w zależności od dawki)
• Uczulenie na żółcień pomarańczową (E110) – obecną w kapsułkach 200 mg i 300 mg
• Potencjalne interakcje z innymi stosowanymi jednocześnie lekami