Leki w grupie
„leki roślinne”

Leki roślinne (fitoterapeutyki) to preparaty farmaceutyczne zawierające jako substancje czynne wyciągi z roślin leczniczych lub ich części (liście, korzenie, kwiaty, owoce). Ich działanie opiera się na naturalnych związkach bioaktywnych, takich jak flawonoidy, glikozydy, alkaloidy, garbniki czy olejki eteryczne, które wykazują różnorodne efekty terapeutyczne, od działania przeciwzapalnego i przeciwbakteryjnego po wspomaganie funkcji układów pokarmowego, krążenia, nerwowego i immunologicznego.

Do najważniejszych grup leków roślinnych należą: preparaty nasercowe (np. naparstnicy – Digoxin), uspokajające i nasenne (melisa, waleriana – Nervosol, Validol), przeciwzapalne (arnika, rumianek – Artemisol), hepatoprotekcyjne (ostropest plamisty – Sylimarol, Syliverin), wykrztuśne (tymianek, pierwiosnek – Bronchicum, Amolowe), przeciwbiegunkowe (szałwia, dziurawiec – Salvia, Deprim) oraz immunostymulujące (jeżówka purpurowa – Echinapur, Echinerba).

Wśród najpopularniejszych substancji czynnych pochodzenia roślinnego wymienić można: sylimarynę (z ostropestu plamistego), senezydy (z senesu), aloes (z aloesu zwyczajnego), mentol (z mięty pieprzowej), ginkgolidów (z miłorzębu japońskiego – Tanakan, Bilobil), rutynę (z gryki – Rutinoscorbin), hyperycynę (z dziurawca – Hypericum, Deprim) czy kwas rozmarynowy (z melisy i rozmarynu).

Największą zaletą leków roślinnych jest ich względne bezpieczeństwo stosowania, zwłaszcza w terapii długoterminowej. Często charakteryzują się łagodniejszym profilem działań niepożądanych w porównaniu do leków syntetycznych, a także mogą być stosowane wspomagająco w wielu schorzeniach przewlekłych. Ponadto, niektóre z nich wykazują działanie plejotropowe, co oznacza, że jedna substancja może wpływać korzystnie na różne mechanizmy patofizjologiczne.

Należy jednak pamiętać o potencjalnych niebezpieczeństwach. Leki roślinne mogą wchodzić w interakcje z lekami syntetycznymi (np. dziurawiec zmniejsza skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych i niektórych leków przeciwnowotworowych). Ponadto, istnieje ryzyko reakcji alergicznych, a w przypadku samodzielnego zbierania roślin – możliwość pomyłki i zatrucia. Wiele preparatów roślinnych nie ma wystarczającej dokumentacji klinicznej potwierdzającej ich skuteczność, a ich skład może różnić się w zależności od warunków uprawy roślin.

Leki roślinne można podzielić na kilka podgrup: adaptogeny (żeń-szeń, różeniec górski – pomagające organizmowi przystosować się do stresu), leki stosowane w zaburzeniach układu pokarmowego (mięta, rumianek), leki stosowane w schorzeniach układu oddechowego (tymianek, podbiał), leki stosowane w zaburzeniach układu sercowo-naczyniowego (głóg, miłorząb), leki stosowane w zaburzeniach układu moczowego (pokrzywa, skrzyp) oraz leki stosowane w zaburzeniach układu nerwowego (kozłek lekarski, melisa).

Lista leków w tej grupie

  1. 18.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl