Leki w grupie
„leki przeciwspastyczne”
Leki przeciwspastyczne (miorelaksanty) to grupa preparatów stosowanych w leczeniu zwiększonego napięcia mięśniowego (spastyczności), które występuje w różnych schorzeniach neurologicznych, takich jak stwardnienie rozsiane, stwardnienie zanikowe boczne, urazy rdzenia kręgowego, mózgowe porażenie dziecięce czy udary mózgu. Działają one poprzez zmniejszenie nadmiernej aktywności nerwowo-mięśniowej, hamując odruchy rdzeniowe lub bezpośrednio wpływając na mięśnie szkieletowe.
Leki przeciwspastyczne można podzielić na kilka podgrup w zależności od mechanizmu działania. Pierwszą stanowią agoniści receptorów GABA-B (baklofen), które hamują przekaźnictwo synaptyczne na poziomie rdzenia kręgowego. Drugą grupą są pochodne benzodiazepiny (diazepam, klonazepam), które nasilają działanie GABA w ośrodkowym układzie nerwowym. Trzecią grupę tworzą leki działające bezpośrednio na mięśnie (dantrolen), a czwartą – α2-adrenomimetyki (tyzanidyna), hamujące uwalnianie pobudzających neuroprzekaźników.
Do najważniejszych leków przeciwspastycznych należą: baklofen (Baclofen, Lioresal), tyzanidyna (Sirdalud, Tizanor), tolperyzon (Mydocalm), dantrolen (Dantrium), diazepam (Relanium, Neorelium) oraz metokarbamol (Robaxin). W cięższych przypadkach spastyczności stosuje się również toksynę botulinową (Botox, Dysport, Xeomin), którą podaje się miejscowo we wstrzyknięciach domięśniowych.
Największą zaletą stosowania leków przeciwspastycznych jest znacząca poprawa jakości życia pacjentów poprzez zmniejszenie bolesnych skurczów mięśni, poprawę zakresu ruchomości, ułatwienie rehabilitacji oraz zmniejszenie bólu związanego ze spastycznością. Leki te mogą również zapobiegać powstawaniu przykurczów i deformacji stawowych będących konsekwencją długotrwałej spastyczności, a także poprawiać funkcje motoryczne i samoobsługowe pacjentów.
Stosowanie leków przeciwspastycznych wiąże się jednak z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. Najczęstsze z nich to senność, zawroty głowy, osłabienie siły mięśniowej, które mogą pogarszać funkcje ruchowe u niektórych pacjentów. Ponadto mogą wystąpić zaburzenia funkcji wątroby (szczególnie przy dantrolenie), niedociśnienie, zaburzenia funkcji poznawczych czy uzależnienie (w przypadku benzodiazepin). Nagłe odstawienie niektórych leków przeciwspastycznych (np. baklofenu) może prowadzić do groźnego zespołu odstawiennego, dlatego zawsze należy zmniejszać dawkę stopniowo.
W leczeniu spastyczności coraz częściej stosuje się również metody inwazyjne, takie jak pompy baklofenowe (dokanałowe podawanie baklofenu bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego) czy selektywne rizotomie grzbietowe, które są alternatywą dla pacjentów nieodpowiadających na standardową farmakoterapię doustną lub doświadczających nasilonych działań niepożądanych.
Lista leków w tej grupie
-
Baclofen Polpharma – Tabletki – 25 mg
Produkt leczniczy zawiera baklofen w dawkach 10 mg lub 25 mg oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosuje się go w leczeniu stanów spastycznych mięśni powstałych w wyniku różnych schorzeń, takich jak stwardnienie rozsiane, uszkodzenia rdzenia kręgowego, udary mózgu, porażenie mózgowe czy urazy głowy. Jest również wskazany do terapii objawowej u dzieci i młodzieży do 18 lat z podobnymi schorzeniami. Preparat łagodzi napięcie mięśniowe i poprawia komfort życia pacjentów z zaburzeniami neurologicznymi.
Wskazania do stosowania- choroba rdzenia kręgowego
- choroba zwyrodnieniowa mózgu
- incydent naczyniowo-mózgowy
- infekcja rdzenia kręgowego
- jamistość rdzenia
- kompresja rdzenia kręgowego
- mózgowe porażenie dziecięce
- poprzeczne zapalenie rdzenia
- porażenie mózgowe
- stan spastyczny
- stwardnienie rozsiane
- stwardnienie zanikowe boczne
- udar naczyniowy mózgu
- uraz głowy
- uraz rdzenia kręgowego
- urazowe porażenie kończyny dolnej
- urazowy niedowład kończyny dolnej
- uszkodzenie rdzenia kręgowego
- zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
- zmiana nowotworowa mózgu
- zmiana nowotworowa rdzenia kręgowego
- zmiana zwyrodnieniowa rdzenia kręgowego
Substancja czynna -
Sativex – Aerozol do stosowania w jamie ustnej – (27 mg + 25 mg)/ml
Produkt leczniczy zawiera wyciągi z Cannabis sativa, dostarczające delta-9-tetrahydrokannabinol (THC) oraz kannabidiol (CBD), rozpuszczone w płynnym dwutlenku węgla wraz z etanolem i glikolem propylenowym jako substancjami pomocniczymi. Preparat jest dostępny w formie żółto-brązowego aerozolu do stosowania w jamie ustnej. Stosuje się go w łagodzeniu umiarkowanej do ciężkiej spastyczności u dorosłych pacjentów ze stwardnieniem rozsianym, którzy nie reagują na inne leki. Wykazuje skuteczność u tych, którzy wykazują klinicznie znamienną poprawę objawów na początku terapii.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Tizanor – Tabletki – 2 mg
Tabletki zawierają substancję czynną tyzanidynę w dawkach 2 mg lub 4 mg, pochodzącą z tyzanidyny chlorowodorku. Preparat stosuje się w leczeniu bolesnych skurczów mięśni związanych z problemami kręgosłupa oraz w zwiększonym napięciu mięśni przy chorobach neurologicznych. Wskazany jest również po zabiegach chirurgicznych takich jak operacje przepukliny jądra miażdżystego czy zapalenia stawu biodrowego. Może być stosowany u dorosłych pacjentów z porażeniem mózgowym oraz w innych schorzeniach wpływających na mięśnie i układ nerwowy.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Tizanor – Tabletki – 4 mg
Produkt leczniczy zawiera tyzanidynę w postaci chlorowodorku, dostępny w dawkach 2 mg oraz 4 mg, wraz z laktozą jako substancją pomocniczą. Stosuje się go w celu łagodzenia bolesnych skurczów mięśni związanych z różnymi schorzeniami kręgosłupa oraz po zabiegach chirurgicznych dotyczących kręgosłupa lub stawów. Preparat znajduje także zastosowanie w terapii zwiększonego napięcia mięśniowego w przebiegu chorób neurologicznych, takich jak stwardnienie rozsiane czy porażenie mózgowe u dorosłych. Tabletki mają postać owalną i są podzielone linią, ułatwiającą ich połknięcie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Dysport – Proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań – 500 jednostek kompleksu neurotoksyny Clostridium botulinum typu A/fiolkę
Produkt zawiera kompleks neurotoksyny Clostridium botulinum typu A, dostępny w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Stosowany jest w leczeniu spastyczności ogniskowej kończyn u dzieci i dorosłych, kurczu szyi oraz twarzy, a także nadmiernej potliwości pach. Wskazany także w terapii nietrzymania moczu u osób z neurogenną nadreaktywnością wypieracza. Preparat przeznaczony jest do użytku pod nadzorem lekarza specjalisty.
Wskazania do stosowania- kurcz powiek u osoby dorosłej
- kurczowy kręcz szyi u osoby dorosłej
- nadmierna potliwość pach
- nietrzymanie moczu u osoby dorosłej z neurogenną nadreaktywnością wypieracza
- połowiczy kurcz twarzy u osoby dorosłej
- spastyczność ogniskowa kończyny dolnej u dziecka z mózgowym porażeniem dziecięcym
- spastyczność ogniskowa kończyny dolnej u osoby dorosłej
- spastyczność ogniskowa kończyny górnej u dziecka z mózgowym porażeniem dziecięcym
- spastyczność ogniskowa kończyny górnej u osoby dorosłej
Substancja czynna -
Sirdalud – Tabletki – 4 mg
Tabletki zawierają 4 mg tyzanidyny w postaci chlorowodorku tyzanidyny oraz laktozę jako substancję pomocniczą. Są stosowane doustnie w celu łagodzenia bolesnych skurczów mięśni związanych z chorobami kręgosłupa, powikłaniami po zabiegach chirurgicznych oraz zwiększonym napięciem mięśni w chorobach neurologicznych takich jak stwardnienie rozsiane, udar mózgu czy mózgowe porażenie dziecięce. Preparat jest szczególnie polecany na zespoły bólowe w obrębie szyi i lędźwi oraz w przypadku przewlekłych schorzeń rdzenia kręgowego. Tabletkę można podzielić na dwie równe części, co ułatwia dostosowanie dawki.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Baclofen Polpharma – Tabletki – 10 mg
Produkt leczniczy zawiera baklofen w dawkach 10 mg lub 25 mg, który jest główną substancją czynną oraz laktozę jako substancję pomocniczą. Lek jest dostępny w postaci białych, okrągłych tabletek, które można podzielić na równe dawki w przypadku preparatu 10 mg. Stosuje się go w leczeniu stanów spastycznych mięśni, które występują między innymi w przebiegu stwardnienia rozsianego, urazów rdzenia kręgowego, porażenia mózgowego oraz po udarach mózgu. Ponadto jest wskazany u dzieci i młodzieży do 18 lat na objawowe leczenie spastyczności mięśniowej pochodzenia mózgowego oraz innych schorzeń układu nerwowego.
Wskazania do stosowania- choroba rdzenia kręgowego
- choroba zwyrodnieniowa mózgu
- incydent naczyniowo-mózgowy
- infekcja rdzenia kręgowego
- jamistość rdzenia
- kompresja rdzenia kręgowego
- mózgowe porażenie dziecięce
- poprzeczne zapalenie rdzenia
- porażenie mózgowe
- stan spastyczny
- stwardnienie rozsiane
- stwardnienie zanikowe boczne
- udar naczyniowy mózgu
- uraz głowy
- uraz rdzenia kręgowego
- urazowe porażenie kończyny dolnej
- urazowy niedowład kończyny dolnej
- uszkodzenie rdzenia kręgowego
- zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
- zmiana nowotworowa mózgu
- zmiana nowotworowa rdzenia kręgowego
- zmiana zwyrodnieniowa rdzenia kręgowego
Substancja czynna -
Tizagelan – Tabletki – 4 mg
Produkt leczniczy zawiera tyzanidynę w dawkach 2 mg lub 4 mg wraz z substancjami pomocniczymi, takimi jak laktoza jednowodna i sacharoza. Tabletki mają postać białą do żółtawej, są okrągłe i mogą być dzielone na mniejsze dawki. Lek stosuje się w leczeniu skurczów mięśni szkieletowych związanych z zaburzeniami kręgosłupa oraz po operacjach narządu ruchu. Ponadto jest wskazany w terapii spastyczności wynikającej z różnych schorzeń neurologicznych, takich jak stwardnienie rozsiane czy udary mózgowo-naczyniowe.
-
Tizagelan – Tabletki – 2 mg
Produkt leczniczy zawiera tyzanidynę w dawkach 2 mg lub 4 mg oraz substancje pomocnicze w postaci laktozy jednowodnej i sacharozy. Stosuje się go głównie w leczeniu skurczów mięśni szkieletowych związanych z zaburzeniami kręgosłupa oraz po zabiegach chirurgicznych narządu ruchu. Jest także wskazany w terapii spastyczności wywołanej schorzeniami neurologicznymi, takimi jak stwardnienie rozsiane, mielopatia czy udary mózgowo-naczyniowe. Tabletki mają postać okrągłą, mogą być dzielone na mniejsze dawki w celu dostosowania terapii.