spastyczność o przebiegu umiarkowanym do ciężkiego w przebiegu stwardnienia rozsianego
Wskazanie

Spastyczność o przebiegu umiarkowanym do ciężkiego w przebiegu stwardnienia rozsianego to objaw charakteryzujący się wzmożonym napięciem mięśniowym, sztywnością oraz bolesnymi skurczami. Występuje u około 60-90% pacjentów ze stwardnieniem rozsianym (SM) i ma istotny wpływ na codzienne funkcjonowanie, mobilność oraz jakość życia chorych. Nasilenie spastyczności często koreluje z postępem choroby i może prowadzić do przykurczów, deformacji stawów oraz zwiększonego ryzyka upadków.

W farmakoterapii spastyczności w SM stosuje się kilka grup leków. Leki pierwszego rzutu to miorelaksanty, takie jak baklofen (Baclofen, Baclodrin, Lioresal), tyzanidyna (Sirdalud, Tizanor) oraz tolperizon (Mydocalm). W przypadkach opornych na standardowe leczenie stosuje się preparaty zawierające kannabidiol i tetrahydrokannabinol (Sativex), który jest podawany w formie aerozolu do stosowania w jamie ustnej. Inne opcje terapeutyczne obejmują dantrolenę (niedostępna w Polsce w formie doustnej) oraz benzodiazepiny (Diazepam, Relanium, Clonazepam).

W leczeniu miejscowym ciężkiej spastyczności wykorzystuje się iniekcje toksyny botulinowej (Botox, Dysport, Xeomin) w wybrane grupy mięśniowe, co pozwala na redukcję napięcia na okres 3-6 miesięcy. W przypadkach opornych na leczenie farmakologiczne rozważa się metody inwazyjne, takie jak dokanałowe podawanie baklofenu za pomocą pompy (ITB – Intrathecal Baclofen Therapy).

Największe trudności w leczeniu spastyczności w przebiegu SM obejmują osiągnięcie równowagi między redukcją napięcia mięśniowego a zachowaniem funkcjonalności kończyn (nadmierna redukcja spastyczności może pogorszyć zdolność chodzenia u niektórych pacjentów). Wyzwaniem jest również zarządzanie działaniami niepożądanymi leków, takimi jak senność, zawroty głowy, osłabienie mięśniowe czy pogorszenie funkcji poznawczych. Kolejnym problemem jest konieczność dostosowywania dawek leków wraz z progresją choroby oraz indywidualizacja terapii w zależności od obrazu klinicznego pacjenta.

Optymalne leczenie spastyczności wymaga podejścia multidyscyplinarnego, łączącego farmakoterapię z regularną fizjoterapią, ergoterapią oraz zastosowaniem odpowiednich zaopatrzeń ortopedycznych. Tylko takie kompleksowe podejście pozwala na skuteczne łagodzenie objawów i poprawę jakości życia pacjentów ze stwardnieniem rozsianym.