incydent naczyniowo-mózgowy
Wskazanie

Incydent naczyniowo-mózgowy (INN), określany również jako udar mózgu, to ostry stan neurologiczny spowodowany zaburzeniem przepływu krwi w naczyniach mózgowych, prowadzący do uszkodzenia tkanki nerwowej. Wyróżniamy dwa główne typy: udar niedokrwienny (stanowiący około 85% przypadków), gdy naczynie zostaje zablokowane przez zakrzep lub zator, oraz udar krwotoczny, gdy dochodzi do pęknięcia naczynia i wynaczynienia krwi do tkanki mózgowej.

Objawy INN rozwijają się gwałtownie i obejmują jednostronny niedowład lub porażenie kończyn, asymetrię twarzy, zaburzenia mowy (afazja, dyzartria), zaburzenia widzenia, zawroty głowy, silny ból głowy oraz zaburzenia świadomości. Kluczowe znaczenie ma czas reakcji, co odzwierciedla zasada „czas to mózg” – każda minuta opóźnienia w leczeniu powoduje obumieranie kolejnych neuronów.

W leczeniu ostrej fazy udaru niedokrwiennego stosuje się trombolizę dożylną z użyciem rekombinowanego tkankowego aktywatora plazminogenu (rt-PA, Actilyse) w ciągu 4,5 godziny od wystąpienia objawów. W przypadku dużych naczyń mózgowych możliwa jest trombektomia mechaniczna w ciągu 6-24 godzin. Leczenie wtórnej profilaktyki obejmuje leki przeciwpłytkowe (Acard, Polocard, Aspirin, Plavix, Clopidogrel Genoptim) lub przeciwzakrzepowe (Pradaxa, Xarelto, Eliquis, Warfin) w zależności od etiologii.

Opieka nad pacjentem po incydencie naczyniowo-mózgowym stanowi złożone wyzwanie terapeutyczne. Do największych trudności należą: ograniczone okno czasowe na wdrożenie skutecznego leczenia, wysoki odsetek niepełnosprawności poudarowej wymagający intensywnej rehabilitacji, profilaktyka wtórna i modyfikacja czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. Duży problem stanowi również współpraca pacjenta w zakresie regularnego przyjmowania leków, rehabilitacji oraz zmian stylu życia, co bezpośrednio wpływa na ryzyko powtórnego udaru, które wynosi około 25% w ciągu 5 lat.

Istotnym elementem leczenia jest kompleksowa rehabilitacja neurologiczna rozpoczęta jak najwcześniej, obejmująca fizjoterapię, terapię zajęciową, logopedyczną oraz wsparcie psychologiczne. W profilaktyce wtórnej kluczowa jest kontrola ciśnienia tętniczego (preparaty z grup: ACE-I, ARB, beta-blokery, diuretyki), gospodarki lipidowej (statyny: Atoris, Roswera, Atozet) oraz leczenie chorób współistniejących, takich jak cukrzyca czy migotanie przedsionków.