podanie zewnątrzoponowe
Podanie zewnątrzoponowe (łac. injectio epiduralis) to technika anestezjologiczna polegająca na wprowadzeniu leku do przestrzeni zewnątrzoponowej kręgosłupa. Przestrzeń ta znajduje się pomiędzy więzadłem żółtym a oponą twardą i zawiera tkankę tłuszczową, naczynia krwionośne oraz sploty żylne.
Zabieg wykonuje się najczęściej na poziomie lędźwiowym (L3-L4, L4-L5) lub piersiowym, wprowadzając specjalną igłę Tuohy przez więzadło żółte do przestrzeni zewnątrzoponowej. Identyfikację prawidłowego położenia igły umożliwia test zaniku oporu (loss of resistance). W tej przestrzeni można umieścić cewnik, umożliwiający podawanie leków w sposób ciągły.
Wskazania do podania zewnątrzoponowego obejmują znieczulenie okołooperacyjne, szczególnie w chirurgii jamy brzusznej, klatki piersiowej, miednicy i kończyn dolnych, zwalczanie bólu porodowego oraz terapię bólu przewlekłego. Najczęściej podawanymi lekami są środki znieczulenia miejscowego (np. lidokaina, bupiwakaina), opioidy oraz leki wspomagające (steroidy, klonidyna).
Powikłania podania zewnątrzoponowego mogą obejmować spadek ciśnienia tętniczego, nakłucie opony twardej (powodujące ból głowy), uszkodzenie nerwów, krwiak lub ropień zewnątrzoponowy. Względnymi przeciwwskazaniami są zaburzenia krzepnięcia, infekcje w miejscu wkłucia, choroby neurologiczne oraz niektóre schorzenia sercowo-naczyniowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ropimol 10 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa ropiwakainy chlorowodorku (Ropimol) obejmowały ocenę toksyczności po podaniu pojedynczej i wielokrotnej dawki, wpływu na reprodukcję, potencjału mutagennego oraz toksyczności miejscowej. Wyniki nie wykazały istotnych zagrożeń przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Efekty toksyczne, takie jak drgawki i kardiotoksyczność, pojawiały się jedynie przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne, co jest zgodne z farmakodynamicznym profilem leków znieczulających miejscowo z grupy amidów. Badania reprodukcyjne nie wykazały teratogenności ani negatywnego wpływu na płodność, a testy mutagenności potwierdziły brak genotoksyczności ropiwakainy.
aberracja chromosomowa, amid, drgawki, działanie teratogenne, efekt toksyczny, kardiotoksyczność, lek znieczulający miejscowo, mutacja genowa, ośrodkowy układ nerwowy, podanie podpajęczynówkowe, podanie zewnątrzoponowe, potencjał mutagenny, przewodnictwo nerwowe, ropiwakaina chlorowodorek, rozwój płodu, środek znieczulający, toksyczność leku, toksyczność miejscowa, toksyczność reprodukcyjna, układ sercowo-naczyniowy, właściwość farmakodynamiczna, właściwość genotoksyczna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fentanyl WZF
Fentanyl WZF (50 µg/ml, roztwór do wstrzykiwań) wymaga stosowania wyłącznie w warunkach szpitalnych z pełnym monitoringiem i dostępem do sprzętu resuscytacyjnego oraz antagonistów opioidowych, ze względu na ryzyko ciężkiej depresji oddechowej, zwłaszcza po dawkach przekraczających 200 µg. Wielokrotne podawanie może prowadzić do rozwoju tolerancji, uzależnienia fizycznego i psychicznego oraz zespołu odstawiennego objawiającego się m.in. nudnościami, wymiotami, lękiem i drżeniem. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią zaburzeń związanych ze stosowaniem substancji psychoaktywnych, chorobami psychicznymi, palących tytoń oraz u osób z ryzykiem OUD. Fentanyl może powodować bradykardię, hipotensję, sztywność mięśniową, a także interakcje z lekami uspokajającymi i serotoninergicznymi, co wymaga ścisłego monitorowania i dostosowania dawki, zwłaszcza u osób starszych i z chorobami współistniejącymi (np. niewydolność nerek, wątroby, choroby płuc).
antagonista receptorów opioidowych, blokada centralna, bradykardia, choroba Parkinsona, depresja oddechowa, depresja ośrodka oddechowego, drgawki kloniczne, drogi żółciowe, działanie cholinolityczne, hamowanie przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, hiperrefleksja, hipertermia, hiperwentylacja, hipotensja, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, lek cholinolityczny, lek neuroleptyczny, lek zwiotczający mięśnie, mioklonia, myasthenia gravis, niedoczynność tarczycy, nużliwość mięśni, objaw pozapiramidowy, podanie podpajęczynówkowe, podanie zewnątrzoponowe, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, skurcz zwieracza Oddiego, śpiączka, sztywność mięśniowa, tachykardia, tolerancja na opioidy, zaburzenie czynności mózgu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie związane ze stosowaniem opioidów, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zmniejszona rezerwa oddechowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Levobupivacaine Molteni 2,5 mg/ml
Lewobupiwakaina charakteryzuje się farmakokinetyką zbliżoną do bupiwakainy, z objętością dystrybucji po podaniu dożylnym wynoszącą 67 litrów, co wskazuje na efektywną penetrację do tkanek obwodowych. Lek wykazuje wysokie (>97%) wiązanie z białkami osocza w zakresie stężeń 0,1–1,0 µg/ml. Po dożylnym podaniu dawki 40 mg, okres półtrwania wynosi średnio 80 minut (±22 min), Cmax osiąga 1,4 µg/ml (±0,2 µg/ml), a pole pod krzywą stężenia (AUC) 70 µg·min/ml (±27 µg·min/ml). Po podaniu zewnątrzoponowym dawki 112,5 mg (0,75%) obserwuje się Cmax 0,58 µg/ml oraz AUC 3,56 µg·h/ml, z liniową zależnością parametrów farmakokinetycznych od dawki. Całkowity klirens osoczowy po podaniu dożylnym wynosi około 39 l/h, a okres półtrwania końcowy 1,3 godziny.
białka osocza, blokada splotu ramiennego, CYP1A2, CYP3A4, cytochrom P450, debutylo-lewobupiwakaina, ester siarczanowy, klirens osoczowy, koniugat z kwasem glukuronowym, lewobupiwakaina, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, podanie zewnątrzoponowe, pole pod krzywą stężenia, stężenie maksymalne, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, znieczulenie miejscowe