Przeciwwskazania stosowania
Kwas fusydynowy

Przeciwwskazania stosowania kwasu fusydynowego

Kwas fusydynowy jest substancją czynną o działaniu przeciwbakteryjnym, stosowaną w leczeniu miejscowym zakażeń skóry. Występuje w preparatach w postaci monopreparatów (np. Fusacid, Fucidin, Hylosept) oraz w preparatach złożonych z kortykosteroidami (np. Dermisil, Fucibet Lipid, Fusicutan plus, Fusacid H). Przy przepisywaniu leków zawierających kwas fusydynowy należy zwrócić szczególną uwagę na przeciwwskazania, które mogą różnić się w zależności od tego, czy mamy do czynienia z preparatem zawierającym wyłącznie kwas fusydynowy, czy też z preparatem złożonym z kortykosteroidem.^{1 2 3}

Przeciwwskazania ogólne dla wszystkich preparatów zawierających kwas fusydynowy

Istnieją przeciwwskazania, które dotyczą wszystkich preparatów zawierających kwas fusydynowy, niezależnie od tego, czy są to monopreparaty czy preparaty złożone. Do tych przeciwwskazań należy:^{4 5 6}

• Nadwrażliwość na kwas fusydynowy lub jego sole
• Nadwrażliwość na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie

^{7 8}

W przypadku preparatu Fusacid dodatkowym przeciwwskazaniem są: zakażenia wywołane przez oporne drobnoustroje, a zwłaszcza Pseudomonas aeruginosa.⁹

Przeciwwskazania dla preparatów złożonych z kortykosteroidami

Preparaty złożone zawierające kwas fusydynowy w połączeniu z kortykosteroidami (np. Dermisil, Fucibet Lipid, Fusicutan plus, Fusacid H) posiadają dodatkowe przeciwwskazania wynikające z obecności kortykosteroidu. Te przeciwwskazania różnią się nieznacznie w zależności od zastosowanego kortykosteroidu (betametazon lub hydrokortyzon) oraz konkretnego preparatu.^{10 11 12}

Preparaty zawierające betametazon

Dla preparatów zawierających betametazon (Dermisil, Fucibet Lipid, Fusicutan plus) przeciwwskazania obejmują:^{13 14}

• Ogólnoustrojowa infekcja grzybicza – dotyczy preparatów Fucibet Lipid i Fusicutan plus
• Pierwotne infekcje skórne pochodzenia:
  • wirusowego (np. opryszczka, ospa wietrzna)
  • grzybiczego
  • bakteryjnego

  Szczególnie jeśli są nieleczone lub niepoddające się właściwemu leczeniu

• Zmiany skórne spowodowane gruźlicą lub kiłą, nieleczone lub niepoddające się właściwemu leczeniu
• Trądzik pospolity (wymieniony w Dermisil)
• Trądzik różowaty i trądzik młodzieńczy
• Okołoustne zapalenie skóry (dermatitis perioralis)
• Stosowanie u dzieci – różne ograniczenia wiekowe:
  • u dzieci poniżej 1 roku życia (Dermisil, Fucibet Lipid)
  • u dzieci poniżej 2 lat (Fusicutan plus)
• Odczyny poszczepienne (wymienione w Fusicutan plus)

^{15 16 17}

Preparaty zawierające hydrokortyzon

Dla preparatu zawierającego hydrokortyzon (Fusacid H) przeciwwskazania obejmują:¹⁸

• Nadwrażliwość na kwas fusydynowy, sodu fusydynian, octan hydrokortyzonu lub na którąkolwiek substancję pomocniczą
• Zakażenia wywołane przez oporne na kwas fusydynowy bakterie, zwłaszcza Pseudomonas aeruginosa
• Bakteryjne, grzybicze lub wirusowe zakażenia skóry (np. opryszczka oraz ospa wietrzna)
• Kiłowe lub gruźlicze zmiany skórne
• Zapalenie skóry wokół ust (dermatitis perioralis)
• Trądzik różowaty
• Po szczepieniach ochronnych

¹⁹

Przeciwwskazania związane z substancjami pomocniczymi

Leki zawierające kwas fusydynowy mogą zawierać różne substancje pomocnicze, które mogą być przeciwwskazane u niektórych pacjentów ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych. Dlatego należy zwrócić uwagę na skład pomocniczy każdego preparatu.^{20 21 22}

Do najczęściej występujących substancji pomocniczych o znanym działaniu w preparatach z kwasem fusydynowym należą:^{23 24 25}

• Alkohol cetostearylowy – może powodować miejscowe reakcje skórne (np. kontaktowe zapalenie skóry)
  • Dermisil – 72 mg/g
  • Fusicutan plus – 55 mg/g
• Alkohol cetylowy – może powodować miejscowe reakcje skórne (Fusacid H, Hylosept – 111 mg/g)
• Parabeny (metylu parahydroksybenzoesan E218, propylu parahydroksybenzoesan E216) – mogą powodować reakcje alergiczne, nawet opóźnione
  • Fucibet Lipid
  • Fusacid
  • Fusicutan plus (0,8 mg metylu parahydroksybenzoesanu/g, 0,16 mg propylu parahydroksybenzoesanu/g)
• Butylohydroksyanizol (E320) – może powodować miejscowe podrażnienia skóry (Fusacid, Fusacid H, Hylosept – 0,04 mg/g)
• Potasu sorbinian (E202) – może powodować miejscowe reakcje skórne (Fucibet Lipid, Fusacid H, Fusicutan plus – 2,5 mg/g, Hylosept – 2,7 mg/g)
• Chlorokrezol – może powodować reakcje alergiczne (Dermisil – 1 mg/g)

^{26 27 28}

Sytuacje wymagające szczególnej uwagi

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań, istnieją sytuacje, w których należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu preparatów zawierających kwas fusydynowy, zwłaszcza w połączeniu z kortykosteroidami:^{29 30}

• Pacjenci z zaburzeniami odporności – zwiększone ryzyko rozwoju infekcji oportunistycznych
• Długotrwałe stosowanie – zwiększone ryzyko działań niepożądanych związanych z kortykosteroidami
• Aplikacja na duże powierzchnie skóry – zwiększone wchłanianie ogólnoustrojowe
• Stosowanie pod opatrunkiem okluzyjnym – zwiększa wchłanianie składników aktywnych
• Stosowanie w okolicach fałdów skórnych – zwiększone ryzyko działań niepożądanych
• Stosowanie na twarzy – zwiększone ryzyko zapalenia skóry wokół ust

³¹

Wiek pacjenta jako czynnik ograniczający

Wiek pacjenta stanowi istotne kryterium przy podejmowaniu decyzji o przepisaniu preparatów zawierających kwas fusydynowy, zwłaszcza w połączeniu z kortykosteroidami:^{32 33 34}

• Preparaty z betametazonem:
  • Dermisil i Fucibet Lipid – przeciwwskazane u dzieci poniżej 1 roku życia
  • Fusicutan plus – przeciwwskazany u dzieci poniżej 2 lat
• Preparaty z hydrokortyzonem (Fusacid H) – nie określono wyraźnie ograniczeń wiekowych w przeciwwskazaniach, jednak należy zachować ostrożność przy stosowaniu u dzieci
• Monopreparaty kwasu fusydynowego – nie mają ogólnych przeciwwskazań związanych z wiekiem, ale należy kierować się zaleceniami zawartymi w ChPL dla każdego preparatu

^{35 36 37}

Różnice w przeciwwskazaniach między preparatami

Porównując różne preparaty zawierające kwas fusydynowy, można zauważyć pewne różnice w przeciwwskazaniach, na które należy zwrócić uwagę przy przepisywaniu leku:^{38 39 40}

Jak widać w powyższej tabeli, istnieją znaczące różnice w przeciwwskazaniach pomiędzy poszczególnymi preparatami. Dlatego przy przepisywaniu leku zawierającego kwas fusydynowy należy dokładnie przeanalizować przeciwwskazania dla konkretnego preparatu, biorąc pod uwagę jego skład, zastosowanie kliniczne oraz charakterystykę pacjenta.^{41 42 43}