zaburzenia rytmu dobowego u niewidomych

Zaburzenia rytmu dobowego u osób niewidomych są powszechnym problemem klinicznym wynikającym z braku percepcji światła, która jest kluczowa dla synchronizacji zegara biologicznego. U pacjentów z całkowitą ślepotą, którzy nie odbierają sygnałów świetlnych, dochodzi do desynchronizacji wewnętrznego zegara biologicznego z cyklem dzień-noc, co prowadzi do zaburzeń rytmu snu i czuwania.

Fizjologicznie, światło odbierane przez fotoreceptory siatkówki, szczególnie komórki zwojowe zawierające melanopsynę, przekazuje sygnały do jądra nadskrzyżowaniowego (SCN) w podwzgórzu, które reguluje wydzielanie melatoniny przez szyszynkę. U osób niewidomych brak tego sygnału powoduje tzw. zespół niewykrywalnego dnia (non-24-hour sleep-wake rhythm disorder), charakteryzujący się stopniowym przesuwaniem się cyklu snu i czuwania.

Diagnostyka zaburzeń rytmu dobowego u osób niewidomych opiera się na ocenie objawów klinicznych, badaniu poziomu melatoniny w ślinie lub metabolitów melatoniny w moczu oraz aktigrafii. Leczenie obejmuje regularną suplementację egzogennej melatoniny o przedłużonym uwalnianiu lub stosowanie agonistów receptorów melatoninowych (np. tasimelteon), które pomagają zsynchronizować rytm dobowy i zmniejszyć nasilenie objawów.

Oprócz farmakoterapii, ważne jest wdrożenie regularnego harmonogramu dnia, utrzymanie stałych pór posiłków i aktywności fizycznej, które mogą działać jako dodatkowe synchronizatory (zeitgebers) dla zegara biologicznego. U pacjentów z częściową utratą wzroku może być pomocna również fototerapia o wysokim natężeniu światła.

Powiązane wpisy

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl