Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Kwas fusydynowy

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania kwasu fusydynowego

Kwas fusydynowy (kwas fusydowy) to substancja przeciwbakteryjna wykorzystywana w lecznictwie, której bezpieczeństwo stosowania zostało poddane licznym badaniom przedklinicznym. Poniżej przedstawiono szczegółowe dane dotyczące badań przedklinicznych oceniających bezpieczeństwo stosowania tej substancji w oparciu o dostępne informacje z charakterystyk produktów leczniczych zawierających kwas fusydynowy.¹

Toksyczność ostra

Badania toksyczności ostrej kwasu fusydynowego przeprowadzone na myszach i szczurach po podaniu doustnym lub dootrzewnowym nie wykazały szczególnej wrażliwości tych gatunków na działanie substancji.² Wskazuje to na relatywnie niską toksyczność ostrą kwasu fusydynowego w przypadku podania ogólnoustrojowego.

Toksyczność przewlekła

Badania toksyczności przewlekłej przeprowadzane na różnych gatunkach zwierząt z zastosowaniem doustnego podania kwasu fusydynowego nie potwierdziły działania toksycznego substancji.³ Szczegółowe badania przedkliniczne przeprowadzone na szczurach i świnkach morskich wykluczyły działanie toksyczne kwasu fusydynowego istotne dla zdrowia i życia zwierząt doświadczalnych.^{4 5}

Tolerancja miejscowa

W przypadku miejscowego stosowania kwasu fusydynowego wykazano, że substancja ta może powodować zależne od dawki podrażnienie skóry u królików po zastosowaniu dawek 0,1, 0,25 lub 0,5 g kremu raz na dobę przez 6 tygodni.⁶ Dane te wskazują na potencjalne ryzyko miejscowych działań niepożądanych przy stosowaniu substancji na skórę, co znajduje potwierdzenie w zgłoszonych przypadkach u ludzi.

Działanie mutagenne i rakotwórcze

W przypadku większości produktów leczniczych zawierających kwas fusydynowy nie są dostępne dedykowane badania działania mutagennego.⁷ Niemniej jednak, badania nad rakotwórczością przeprowadzone na szczurach nie wykazały przypadków rozwoju zmian nowotworowych po zastosowaniu kwasu fusydynowego.^{8 9} Dla produktu Fusicutan plus odnotowano, że nie przeprowadzono długotrwałych badań na zwierzętach dotyczących działania rakotwórczego kwasu fusydynowego.¹⁰

Toksyczność reprodukcyjna

Przeprowadzono szereg badań dotyczących wpływu kwasu fusydynowego na reprodukcję i rozwój płodu. Ustalono, że kwas fusydynowy przenika przez łożysko oraz do mleka ludzkiego.¹¹ Badania embriotoksyczności przeprowadzone na trzech gatunkach zwierząt nie wykazały działania teratogennego kwasu fusydynowego.^{12 13 14}

W badaniach na ciężarnych królikach po podaniu doustnym kwasu fusydynowego nie stwierdzono zwiększonej częstości poronień, porodów przedwczesnych ani zaburzeń płodowych.^{15 16} Zaobserwowano jednak wpływ na śmiertelność płodów u szczurów i myszy przy zastosowaniu dawki 200 mg/kg masy ciała.¹⁷

Należy zaznaczyć, że dla kwasu fusydynowego nie przeprowadzono badań wpływu na płodność oraz zastosowania w okresie przed- i poporodowym.¹⁸

Badania farmakologiczne bezpieczeństwa

Konwencjonalne badania farmakologiczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania kwasu fusydynowego nie ujawniają żadnego szczególnego zagrożenia dla człowieka.^{19 20}

Dane przedkliniczne dla produktów złożonych zawierających kwas fusydynowy

W przypadku niektórych produktów złożonych zawierających kwas fusydynowy i kortykosteroidy, takich jak Fucibet Lipid ((20 mg + 1 mg)/g, krem), badania kortykosteroidów przeprowadzane na zwierzętach wykazały ich toksyczny wpływ na rozrodczość (np. rozszczep podniebienia, wady rozwojowe szkieletu, mała masa urodzeniowa).²¹ W przypadku tych produktów potencjalne działania niepożądane związane są głównie z obecnością kortykosteroidów, a nie samego kwasu fusydynowego.

Dla niektórych produktów leczniczych zawierających kwas fusydynowy (Dermisil, Fucidin, Hylosept) w charakterystykach produktu leczniczego wskazano, że brak jest przedklinicznych danych istotnych dla lekarza przepisującego produkt leczniczy, które stanowiłyby uzupełnienie pozostałych punktów charakterystyk produktów leczniczych.^{22 23 24}

Podsumowanie danych przedklinicznych o bezpieczeństwie stosowania kwasu fusydynowego

Na podstawie przedstawionych danych można stwierdzić, że kwas fusydynowy wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych. Nie stwierdzono istotnej toksyczności ostrej ani przewlekłej, potencjału teratogennego ani rakotwórczego. Obserwowano jedynie pewien wpływ na śmiertelność płodów przy wysokich dawkach u gryzoni (200 mg/kg mc.) oraz możliwość miejscowego podrażnienia skóry przy stosowaniu zewnętrznym. Dane te wskazują na relatywnie bezpieczne stosowanie kwasu fusydynowego w warunkach klinicznych, szczególnie w formie miejscowej, która jest najczęstszą drogą podania tego antybiotyku.^{25 26}