Właściwości farmakokinetyczne winkrystyny siarczanu

Niniejszy artykuł przedstawia szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych winkrystyny siarczanu – substancji czynnej produktu leczniczego Vincristine Teva, występującego w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 1 mg/ml. Lek dostępny jest w fiolkach o pojemności 1 ml, 2 ml oraz 5 ml, zawierających odpowiednio 1 mg, 2 mg i 5 mg substancji czynnej.¹

Dystrybucja

Po dożylnym podaniu winkrystyna charakteryzuje się szybkim usuwaniem z surowicy krwi. W ciągu zaledwie 15-30 minut ponad 90% podanego leku ulega dystrybucji z surowicy do tkanek i innych składników krwi. Objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym wynosi 8,4 ± 3,2 l/kg.²

Winkrystyna wykazuje znaczące powinowactwo do składników krwi. Już 20 minut po podaniu dożylnym ponad 50% leku wiąże się z elementami morfotycznymi krwi, szczególnie z płytkami krwi, które zawierają duże stężenia tubuliny – białka stanowiącego punkt uchwytu dla tego cytostatyku.³

Istotną cechą farmakokinetyczną winkrystyny jest jej ograniczone przenikanie do płynu mózgowo-rdzeniowego po szybkim wstrzyknięciu dożylnym. Pomimo tego niewielkiego stopnia penetracji do OUN, lek może wywoływać działania niepożądane na ośrodkowy układ nerwowy.⁴

Metabolizm

Winkrystyna podlega rozległym procesom biotransformacji wątrobowej. Badania wskazują, że lek jest prawdopodobnie metabolizowany w znacznym stopniu w wątrobie przy udziale enzymów mikrosomalnych cytochromu P450, a szczególnie izoformy CYP3A.⁵

Eliminacja

Proces eliminacji winkrystyny z organizmu jest złożony i wielofazowy. Analizy stężenia leku w osoczu po szybkim wstrzyknięciu dożylnym wskazują, że schemat usuwania najlepiej opisuje model trójfazowy. Wyróżnia się następujące fazy eliminacji z odpowiadającymi im okresami półtrwania:

• Faza początkowa – okres półtrwania wynosi około 5 minut
• Faza środkowa – okres półtrwania wynosi około 2,3 godziny
• Faza końcowa – okres półtrwania wynosi średnio 85 godzin (z szerokim zakresem od 19 do 155 godzin)

Ze względu na powolny klirens osoczowy i długotrwałą fazę końcową eliminacji, zaleca się zachowanie odstępu co najmniej 1 tygodnia pomiędzy kolejnymi dawkami leku, aby zapobiec kumulacji i nasileniu toksyczności.⁶

W procesie wydalania winkrystyny z organizmu kluczową rolę odgrywa wątroba. Około 80% podanej dawki leku wydalane jest z kałem, natomiast 10-20% z moczem.⁷

Wpływ zaburzeń czynności wątroby na farmakokinetykę

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby obserwuje się istotne zmiany w farmakokinetyce winkrystyny. Procesy metabolizmu wątrobowego, a w konsekwencji również wydalanie leku, są u tych pacjentów prawdopodobnie zmniejszone, co prowadzi do zwiększonego ryzyka wystąpienia toksyczności. W takich przypadkach konieczne jest odpowiednie dostosowanie dawki produktu leczniczego.⁸

Farmakokinetyka w populacji pediatrycznej

W populacji dzieci i młodzieży obserwuje się znacznie większą zmienność parametrów farmakokinetycznych winkrystyny zarówno między poszczególnymi pacjentami, jak i u tego samego pacjenta w różnym czasie. Dotyczy to takich parametrów jak:

• Klirens – zazwyczaj większy u dzieci niż u dorosłych i niemowląt
• Objętość dystrybucji
• Okres półtrwania w fazie eliminacji

Dotychczasowe badania wskazują, że klirens osoczowy winkrystyny jest generalnie większy u dzieci w porównaniu do osób dorosłych oraz niemowląt. Natomiast nie ma jednoznacznych dowodów na to, że klirens winkrystyny zmniejsza się z wiekiem w okresie dzieciństwa.⁹

Podsumowanie parametrów farmakokinetycznych winkrystyny