Działania niepożądane
Vincristine Teva 1 mg/ml

Działania niepożądane leku Vincristine Teva

Vincristine Teva (siarczan winkrystyny) w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 1 mg/ml wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które w większości przypadków są odwracalne i zależne od dawki. Najistotniejsze toksyczne działania tego cytostatyku dotyczą ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Najczęściej obserwowanymi objawami niepożądanymi są neurotoksyczność i łysienie, natomiast najpoważniejsze działania niepożądane mają pochodzenie nerwowo-mięśniowe. Warto zwrócić uwagę, że działania niepożądane mogą być bardziej nasilone u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, co wynika ze zmniejszonego metabolizmu i opóźnionego wydalania leku z żółcią¹.

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Działania niepożądane prezentowane są według częstości występowania, zgodnie z następującą konwencją:²

• bardzo często (≥1/10)
• często (≥1/100 do <1/10)
• niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
• bardzo rzadko (<1/10 000)
• częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Neurotoksyczność jako kluczowe działanie niepożądane

Neurotoksyczność stanowi najpoważniejsze działanie niepożądane winkrystyny. Jest ona zależna od dawki leku oraz wieku pacjenta. Na skutek neurotoksycznego działania mogą wystąpić również zaparcia i niedrożność jelit. Często nerwowo-mięśniowe działania niepożądane pojawiają się w określonej sekwencji: początkowo występują zaburzenia czuciowe i parestezje, następnie nerwobóle (m.in. żuchwy i jąder), a w dalszej kolejności zaburzenia motoryczne. U pacjentów kontynuujących leczenie opisywano zniesienie odruchów głębokich, zespół opadającej stopy, osłabienie mięśni, ataksję i porażenia. Winkrystyna może również wpływać na nerwy czaszkowe, prowadząc do niedowładu i/lub porażenia poszczególnych mięśni kontrolowanych przez te nerwy, bez jednoczesnego osłabienia innych mięśni³.

Szczegółowe omówienie działań niepożądanych według układów

Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone

U pacjentów leczonych winkrystyną w skojarzeniu z innymi cytostatykami o znanym działaniu rakotwórczym obserwowano rozwój wtórnych nowotworów złośliwych⁴.

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

W zakresie układu krwiotwórczego często obserwuje się przemijającą trombocytozę. Niezbyt często występuje ciężkie zahamowanie czynności szpiku kostnego, anemia, leukopenia oraz trombocytopenia⁵.

Zaburzenia układu immunologicznego

Często obserwuje się nagłe wystąpienie duszności i skurczu oskrzeli, które mogą mieć przebieg ciężki i zagrażający życiu. Objawy te występują po podaniu alkaloidów barwinka (takich jak winkrystyna), szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu mitomycyny. Reakcja może pojawić się w ciągu kilku minut lub godzin po podaniu alkaloidu barwinka lub do dwóch tygodni po podaniu dawki mitomycyny⁶.

Rzadko występują reakcje alergiczne, takie jak anafilaksja, wysypka i obrzęk, potencjalnie związane z leczeniem winkrystyną. Były one obserwowane u pacjentów leczonych chemioterapią wielolekową z udziałem winkrystyny⁷.

Zaburzenia układu nerwowego

Najczęściej występującym neurotoksycznym działaniem niepożądanym jest neuropatia obwodowa (postać mieszana ruchowo-czuciowa), która występuje u prawie wszystkich pacjentów⁸.

Niezbyt często u pacjentów otrzymujących siarczan winkrystyny występują drgawki, często w połączeniu z nadciśnieniem. U dzieci odnotowano kilka przypadków drgawek, po których wystąpiła śpiączka. Winkrystyna wywołuje również toksyczność autonomicznego oraz ośrodkowego układu nerwowego, choć rzadziej niż neuropatię obwodową. Działania na OUN obejmują m.in. zaburzenia świadomości oraz zmiany psychiczne, takie jak depresja, pobudzenie, bezsenność, splątanie, psychozy i halucynacje⁹.

Z częstością nieznaną raportowano występowanie leukoencefalopatii¹⁰.

Zaburzenia ucha i błędnika

Niezbyt często obserwowana jest głuchota¹¹.

Zaburzenia serca

Niezbyt często występuje choroba wieńcowa i zawał mięśnia sercowego. Choroby naczyń wieńcowych i zawał mięśnia sercowego obserwowano u pacjentów leczonych chemioterapią z udziałem winkrystyny, którzy wcześniej poddawani byli radioterapii śródpiersiowej¹².

Rzadko obserwuje się nadciśnienie tętnicze i niedociśnienie tętnicze¹³.

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

Często po leczeniu alkaloidami barwinka zgłaszany jest ciężki skurcz oskrzeli i duszność, w niektórych przypadkach w skojarzeniu z mitomycyną C¹⁴.

Zaburzenia żołądka i jelit

Często występują nudności, wymioty, zaparcia i ból brzucha. Zaparcia mogą pojawić się w wyniku obstrukcji w górnym odcinku jelit, podczas gdy odbytnica jest pusta. Mogą wystąpić bóle brzucha o charakterze kolkowym¹⁵.

Niezbyt często obserwowane jest osłabienie apetytu, utrata masy ciała, anoreksja, biegunka, niedrożność porażenna jelit. Ta ostatnia może wystąpić szczególnie u małych dzieci¹⁶.

Rzadko występuje zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, martwica i/lub perforacja jelit¹⁷.

Bardzo rzadko obserwowane jest zapalenie trzustki¹⁸.

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Rzadko występuje choroba zarostowa żył wątrobowych, szczególnie u dzieci¹⁹.

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Bardzo często obserwuje się łysienie, które jest odwracalne po odstawieniu winkrystyny²⁰.

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

U pacjentów w podeszłym wieku przyjmowanie leków powodujących zatrzymanie moczu należy przerwać w krótkim okresie po rozpoczęciu podawania winkrystyny²¹.

Niezbyt często występują poliuria, dyzuria, zatrzymanie moczu w wyniku atonii pęcherza moczowego, hiperurykemia, nefropatia moczanowa²².

Rzadko obserwuje się zespół SIADH (zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego). Zespół ten może być związany z neurotoksycznością produktu leczniczego, prawdopodobnie wskutek bezpośredniego działania na podwzgórze. U takich pacjentów występuje hiponatremia, w połączeniu z wydalaniem sodu z moczem, bez oznak zaburzeń ze strony nerek lub nadnerczy, niedociśnienia, odwodnienia, azotemii czy obrzęku. Hiponatremię i utratę sodu poprzez nerki można skorygować poprzez ograniczenie płynów²³.

Bardzo rzadko występuje nietrzymanie moczu²⁴.

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

Nieodwracalna bezpłodność po chemioterapii z udziałem winkrystyny występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet²⁵.

Często obserwuje się azoospermię u mężczyzn leczonych złożoną chemioterapią z udziałem winkrystyny i prednizonu z cyklofosfamidem lub mechloretaminą i prokarbazyną²⁶.

Niezbyt często występuje brak menstruacji²⁷.

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Często występuje podrażnienie w miejscu wstrzyknięcia²⁸.

Niezbyt często obserwowane są gorączka, zapalenie żył, ból, zapalenie tkanki łącznej i martwica. Objawy te mogą wystąpić po podrażnieniu ściany naczynia lub wynaczynieniu w trakcie podawania produktu leczniczego²⁹.

Rzadko występuje ból głowy³⁰.

Tabela działań niepożądanych winkrystyny

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem: Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu³¹.