Właściwości farmakokinetyczne leku Ultravist 370

Jopromid, substancja czynna produktu leczniczego Ultravist 370 (768,86 mg jopromidu/ml, równoważnik 370 mg jodu/ml), wykazuje właściwości farmakokinetyczne typowe dla wysoko hydrofilowych, biologicznie obojętnych związków wydalanych z moczem, podobnie jak mannitol czy inulina. Charakteryzuje się szczególnymi parametrami fizykochemicznymi, które determinują jego zachowanie w organizmie – osmolalność w temperaturze 37°C wynosi 0,77 osm/kg H₂O, lepkość w temperaturze 20°C to 22,0 mPa·s (10,0 mPa·s w 37°C), a gęstość 1,409 g/ml w 20°C (1,399 g/ml w 37°C), przy pH 6,5-8,0.¹

Wchłanianie i dystrybucja

Po podaniu dożylnym jopromidu, jego stężenie w osoczu ulega szybkiemu zmniejszeniu, co wynika z dystrybucji substancji w przestrzeni pozakomórkowej, a następnie jej eliminacji. Całkowita objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym wynosi około 16 litrów, co odpowiada w przybliżeniu objętości przestrzeni zewnątrzkomórkowej. Istotne jest, że stopień wiązania jopromidu z białkami osocza jest pomijalnie mały (około 1%).²

Badania nie wykazały przenikania jopromidu w niezmienionej postaci przez barierę krew-mózg. W badaniach na zwierzętach zaobserwowano jedynie minimalne przenikanie substancji przez łożysko – nie więcej niż 0,3% dawki wykryto w płodach króliczych.³

W przypadku podania do dróg żółciowych i/lub przewodu trzustkowego podczas endoskopowej cholangiopankreatografii wstecznej (ECPW), jopromid ulega wchłanianiu systemowemu, osiągając maksymalne stężenie w osoczu w czasie od 1 do 4 godzin po podaniu. Istotne jest, że maksymalne stężenie jodu w surowicy po podaniu średniej dawki wynoszącej około 7,3 g jodu jest około 40-krotnie niższe niż stężenie osiągane po odpowiednich dawkach dożylnych.⁴

Metabolizm

Jopromid nie podlega procesom metabolicznym w organizmie.⁵

Eliminacja

U pacjentów z prawidłową czynnością nerek okres półtrwania eliminacji jopromidu wynosi około 2 godzin i pozostaje niezależny od podanej dawki. W zakresie badanych dawek średni całkowity klirens jopromidu osiąga wartość do 106 ± 12 ml/min i jest zbliżony do klirensu nerkowego wynoszącego 102 ± 15 ml/min. Dane te wskazują, że wydalanie jopromidu zachodzi wyłącznie drogą nerkową. Jedynie około 2% podanej dawki zostaje wydalone z kałem w ciągu 3 dni.⁶

Po podaniu dożylnym około 60% dawki jopromidu jest wydalane z moczem w ciągu pierwszych 3 godzin. W ciągu 12 godzin odzyskiwane jest ≥ 93% podanej dawki. Proces wydalania zasadniczo kończy się po 24 godzinach.⁷

W przypadku podania do dróg żółciowych i/lub przewodu trzustkowego podczas ERCP, stężenie jodu w surowicy powraca do poziomu sprzed podania dawki w ciągu 7 dni.⁸

Liniowość lub nieliniowość farmakokinetyki

Parametry farmakokinetyczne jopromidu u ludzi zmieniają się proporcjonalnie do dawki (dotyczy to np. Cmax, AUC) lub pozostają niezależne od dawki (np. Vss, t1/2).⁹

Właściwości farmakokinetyczne w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku (w wieku 65 lat i starsi)

U pacjentów w średnim wieku (od 49 do 64 lat) oraz u osób w podeszłym wieku (od 65 do 70 lat) bez istotnej niewydolności nerek, całkowity klirens osoczowy wykazuje wartości nieznacznie niższe w porównaniu z młodymi, zdrowymi osobami:

• U osób w średnim wieku: 74-114 ml/min (średnia 102 ml/min)
• U osób w podeszłym wieku: 72-110 ml/min (średnia 89 ml/min)
• U młodych, zdrowych osób: 88-138 ml/min (średnia 106 ml/min)

Poszczególne okresy półtrwania eliminacji wynosiły odpowiednio od 1,9 do 2,9 godziny w grupie osób w średnim wieku oraz od 1,5 do 2,7 godziny w grupie osób w podeszłym wieku, w porównaniu z zakresem od 1,4 do 2,1 godziny u młodych, zdrowych ochotników. Te niewielkie różnice odpowiadają fizjologicznie obniżonej filtracji kłębuszkowej występującej w podeszłym wieku.¹⁰

Dzieci i młodzież

Nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych jopromidu w populacji pediatrycznej.¹¹

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek okres półtrwania jopromidu w osoczu jest wydłużony proporcjonalnie do obniżenia filtracji kłębuszkowej. Klirens osoczowy w różnych stopniach niewydolności nerek ulega znacznemu zmniejszeniu:

• U pacjentów z łagodną i umiarkowaną niewydolnością nerek (80 > CLCR > 30 ml/min/1,73 m²): klirens osoczowy obniżony do 49,4 ml/min/1,73 m² (CV = 53%)
• U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, niezależnie od dializ (CLCR = 30-10 ml/min/1,73 m²): klirens osoczowy obniżony do 18,1 ml/min/1,73 m² (CV = 30%)

Średni okres półtrwania w fazie końcowej wynosi:

• 6,1 godziny (CV = 43%) u pacjentów z łagodną i umiarkowaną niewydolnością (80 ≥ CLCR > 30 ml/min/1,73 m²)
• 11,6 godziny (CV = 49%) u pacjentów z ciężką niewydolnością, niezależnie od dializ (CLCR = 30-10 ml/min/1,73 m²)

Ilość jopromidu odzyskana w moczu również różni się znacząco w zależności od stopnia niewydolności nerek:¹²

Jopromid może być usuwany podczas hemodializy. Około 60% dawki jest eliminowane w trakcie 3-godzinnej sesji dializy.¹³

Pacjenci z niewydolnością wątroby

Zaburzenia czynności wątroby nie mają wpływu na eliminację jopromidu. Wynika to z faktu, że substancja ta nie jest metabolizowana, a jedynie 2% przyjętej dawki jest wydalane z kałem. Zasadnicza część leku jest eliminowana przez nerki.¹⁴