Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Azytromycyna, jako antybiotyk makrolidowy, wchodzi w interakcje z różnymi grupami leków, co może mieć istotne znaczenie kliniczne. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis interakcji z poszczególnymi produktami leczniczymi oraz substancjami, jak również ocenę ich znaczenia klinicznego.¹

Interakcje z lekami wpływającymi na układ pokarmowy

Leki zobojętniające – Nie stwierdzono wpływu na całkowitą biodostępność azytromycyny podczas jednoczesnego stosowania z lekami zobojętniającymi, jednak obserwowano zmniejszenie maksymalnego stężenia w surowicy (Cmax) o około 25%. Zaleca się, aby azytromycyna była przyjmowana co najmniej 1 godzinę przed lub 2 godziny po zastosowaniu leków zobojętniających, co pozwoli uniknąć potencjalnego wpływu na wchłanianie.²

Cyzapryd – Cyzapryd jest metabolizowany w wątrobie przez enzym CYP3A4. Antybiotyki makrolidowe, w tym azytromycyna, mogą hamować aktywność tego enzymu, co może prowadzić do zwiększenia stężenia cyzaprydu. W konsekwencji może dojść do wydłużenia odstępu QT, arytmii komorowych i torsade de pointes, co stanowi poważne zagrożenie dla pacjenta.³

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi

Dydanozyna (dideoksyinozyna) – W badaniach klinicznych przeprowadzonych u 6 osób z rozpoznanym zakażeniem HIV nie zaobserwowano wpływu azytromycyny w dawce 1200 mg/dobę na farmakokinetykę dydanozyny (400 mg/dobę) w stanie równowagi, w porównaniu z placebo. Oznacza to, że jednoczesne stosowanie tych leków jest bezpieczne i nie wymaga modyfikacji dawkowania.⁴

Zydowudyna – Azytromycyna podawana w jednorazowej dawce 1000 mg lub w dawkach wielokrotnych 1200 mg lub 600 mg wykazuje niewielki wpływ na farmakokinetykę zydowudyny w osoczu oraz jej wydalanie nerkowe. Istotną obserwacją kliniczną jest jednak fakt, że azytromycyna zwiększa stężenie fosforylowanej zydowudyny (metabolitu farmakologicznie aktywnego) w komórkach jednojądrzastych krwi obwodowej. Chociaż znaczenie kliniczne tego zjawiska nie zostało jednoznacznie określone, może ono przynosić korzyści terapeutyczne u pacjentów zakażonych HIV.⁵

Efawirenz – Nie stwierdzono istotnych klinicznie interakcji farmakokinetycznych podczas jednoczesnego podawania azytromycyny (600 mg w pojedynczej dawce) i efawirenzu (400 mg/dobę przez 7 dni).⁶

Indynawir – Azytromycyna w pojedynczej dawce 1200 mg nie wywiera istotnego statystycznie wpływu na parametry farmakokinetyczne indynawiru podawanego w dawce 800 mg trzy razy na dobę przez 5 dni.⁷

Nelfinawir – Jednoczesne podawanie azytromycyny (1200 mg) z nelfinawirem w stanie stacjonarnym (750 mg 3 razy na dobę) skutkuje zwiększeniem stężenia azytromycyny. Nie obserwowano jednak istotnych klinicznie działań niepożądanych związanych z tym wzrostem, co oznacza, że modyfikacja dawki nie jest konieczna.⁸

Interakcje z lekami wpływającymi na układ sercowo-naczyniowy

Digoksyna i kolchicyna (substraty glikoproteiny P) – Zaobserwowano, że antybiotyki makrolidowe, w tym azytromycyna, podawane jednocześnie z substratami glikoproteiny P, takimi jak digoksyna i kolchicyna, mogą powodować wzrost stężenia tych substratów w surowicy. Dlatego podczas jednoczesnego stosowania azytromycyny i substratów glikoproteiny P należy uwzględnić możliwość zwiększenia ich stężenia. Zaleca się ścisłą obserwację kliniczną pacjenta podczas leczenia oraz po jego zakończeniu, a w przypadku digoksyny regularne oznaczanie jej stężenia w surowicy.⁹

Hydroksychlorochina – Należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu azytromycyny i leków wydłużających odstęp QT, takich jak hydroksychlorochina, ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca. Zaleca się monitorowanie EKG u pacjentów otrzymujących takie skojarzenie leków.¹⁰

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Doustne leki przeciwzakrzepowe z grupy kumaryny – W badaniach interakcji farmakokinetycznych nie wykazano, aby azytromycyna zwiększała działanie przeciwzakrzepowe pojedynczej dawki warfaryny (15 mg) u zdrowych ochotników. Jednakże po wprowadzeniu leku do obrotu zaobserwowano nasilenie działania przeciwzakrzepowego po jednoczesnym stosowaniu azytromycyny i doustnych leków przeciwzakrzepowych z grupy kumaryny. Mimo że nie ustalono związku przyczynowego, zaleca się częstsze monitorowanie czasu protrombinowego podczas jednoczesnego stosowania tych leków.¹¹

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi

Cyklosporyna – Badania farmakokinetyczne wykazały, że podawanie azytromycyny (500 mg/dobę przez 3 dni) przed zastosowaniem cyklosporyny (10 mg/kg mc. w pojedynczej dawce doustnej) prowadzi do istotnego zwiększenia maksymalnego stężenia (Cmax) i pola pod krzywą stężenia (AUC0-5) cyklosporyny. Z tego powodu podczas jednoczesnego stosowania tych leków należy zachować ostrożność. Jeżeli terapia skojarzona jest konieczna, zaleca się monitorowanie stężenia cyklosporyny i odpowiednie dostosowanie jej dawki.¹²

Interakcje z lekami przeciwgrzybiczymi

Flukonazol – Podanie pojedynczej dawki 1200 mg azytromycyny nie wpływa na parametry farmakokinetyczne pojedynczej dawki 800 mg flukonazolu. Całkowite narażenie na azytromycynę i jej okres półtrwania nie zmieniają się podczas jednoczesnego podawania flukonazolu. Obserwowano jednakże niewielkie, pozbawione znaczenia klinicznego, zmniejszenie wartości Cmax (18%) azytromycyny.¹³

Interakcje z lekami przeciwhistaminowymi

Cetyryzyna – U zdrowych ochotników jednoczesne stosowanie azytromycyny przez 5 dni oraz cetyryzyny w dawce 20 mg nie prowadzi do interakcji farmakokinetycznych w stanie równowagi ani do istotnych zmian odstępu QT.¹⁴

Terfenadyna – W badaniach farmakokinetycznych nie wykazano interakcji pomiędzy azytromycyną a terfenadyną. Opisywano rzadkie przypadki, w których nie można było całkowicie wykluczyć interakcji między tymi lekami, jednak nie istnieją jednoznaczne dowody na ich występowanie.¹⁵

Interakcje z inhibitorami reduktazy HMG-CoA

Atorwastatyna – Jednoczesne podawanie atorwastatyny (10 mg/dobę) i azytromycyny (500 mg/dobę) nie powoduje zmian w stężeniu atorwastatyny w osoczu, co oceniano na podstawie testu hamowania reduktazy HMG-CoA. Niemniej jednak po wprowadzeniu leku do obrotu odnotowano przypadki rabdomiolizy u pacjentów stosujących jednocześnie azytromycynę i statyny, co wskazuje na konieczność zachowania ostrożności podczas takiej terapii skojarzonej.¹⁶

Interakcje z lekami przeciwdrgawkowymi

Karbamazepina – W badaniu interakcji farmakokinetycznej u zdrowych ochotników nie stwierdzono istotnego wpływu na stężenia karbamazepiny lub jej aktywnego metabolitu w osoczu podczas jednoczesnego stosowania azytromycyny.¹⁷

Interakcje z lekami przeciwbakteryjnymi

Trimetoprim i sulfametoksazol – Jednoczesne stosowanie trimetoprimu i sulfametoksazolu DS (160 mg i 800 mg) przez 7 dni wraz z azytromycyną w dawce 1200 mg w 7. dniu nie wpływa na maksymalne stężenia, całkowite narażenie ani wydalanie nerkowe trimetoprimu lub sulfametoksazolu. Stężenia azytromycyny w osoczu pozostają porównywalne z obserwowanymi w innych badaniach.¹⁸

Ryfabutyna – Jednoczesne stosowanie ryfabutyny i azytromycyny nie wpływa na stężenie obu substancji w surowicy. Obserwowano neutropenię u pacjentów otrzymujących jednocześnie azytromycynę i ryfabutynę. Chociaż neutropenia jest kojarzona ze stosowaniem ryfabutyny, nie ustalono definitywnego związku przyczynowego z jednoczesnym leczeniem azytromycyną.¹⁹

Interakcje z innymi lekami

Cymetydyna – W badaniu farmakokinetycznym oceniano wpływ pojedynczej dawki cymetydyny, podawanej 2 godziny przed azytromycyną, na farmakokinetykę azytromycyny. Nie stwierdzono żadnych odchyleń parametrów farmakokinetycznych azytromycyny.²⁰

Midazolam – U zdrowych ochotników jednoczesne podawanie azytromycyny w dawce 500 mg/dobę przez 3 dni nie wykazało istotnego wpływu na parametry farmakokinetyczne i farmakodynamiczne midazolamu podawanego w pojedynczej dawce 15 mg.²¹

Metyloprednizolon – W badaniach interakcji farmakokinetycznych u zdrowych ochotników azytromycyna nie wykazała istotnego wpływu na parametry farmakokinetyczne metyloprednizolonu.²²

Triazolam – W badaniu z udziałem 14 zdrowych ochotników jednoczesne podawanie azytromycyny (500 mg w 1. dniu i 250 mg w 2. dniu) oraz triazolamu (0,125 mg w 2. dniu) nie wykazało istotnego wpływu na parametry farmakokinetyczne triazolamu w porównaniu do triazolamu podawanego z placebo.²³

Syldenafil – U zdrowych ochotników płci męskiej nie stwierdzono wpływu azytromycyny (stosowanej w dawce 500 mg/dobę przez 3 dni) na pole pod krzywą stężenia (AUC) i maksymalne stężenie (Cmax) syldenafilu lub jego głównego krążącego metabolitu.²⁴

Astemizol, alfentanyl – Nie są dostępne dane dotyczące interakcji azytromycyny z astemizolem lub alfentanylem. Ze względu na opisywane nasilenie działania tych leków przy jednoczesnym stosowaniu z erytromycyną (innym antybiotykiem makrolidowym), zaleca się ostrożność podczas łączenia ich z azytromycyną.²⁵

Interakcje związane z metabolizmem przez cytochrom P450

Azytromycyna, w przeciwieństwie do innych antybiotyków makrolidowych, nie wchodzi w istotne interakcje z układem wątrobowego cytochromu P450. Nie obserwuje się u niej indukcji ani inaktywacji wątrobowego cytochromu P450 poprzez kompleks metabolit-cytochrom, co wyjaśnia brak wielu interakcji typowych dla innych makrolidów, takich jak erytromycyna.²⁶

Interakcje z alkaloidami sporyszu

Ze względu na teoretyczną możliwość zatrucia sporyszem, nie zaleca się jednoczesnego stosowania azytromycyny i pochodnych sporyszu.²⁷

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie azytromycyny nie powoduje istotnych interakcji farmakokinetycznych. Jednakże, podobnie jak w przypadku innych antybiotyków, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia azytromycyną ze względu na możliwość nasilenia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego oraz potencjalnego osłabienia odpowiedzi immunologicznej organizmu, co może negatywnie wpłynąć na skuteczność terapii. Ponadto, alkohol może nasilać działanie hepatotoksyczne, dlatego pacjenci z upośledzoną funkcją wątroby powinni bezwzględnie unikać alkoholu podczas leczenia azytromycyną.

Tabela interakcji lekowych z azytromycyną

Powyższa tabela przedstawia najważniejsze interakcje lekowe azytromycyny, ich mechanizmy, efekty kliniczne, zalecenia dotyczące postępowania oraz poziom ważności interakcji. Poziom ważności został określony w oparciu o potencjalne ryzyko kliniczne oraz konieczność modyfikacji dawkowania lub monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych.²⁸