Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Sativex

W badaniach nieklinicznych przeprowadzonych dla produktu leczniczego Sativex, zawierającego wyciągi z Cannabis sativa L. odpowiadające 27 mg delta-9-tetrahydrokannabinolu (THC) oraz 25 mg kannabidiolu (CBD), zaobserwowano działania niepożądane jedynie przy narażeniu znacznie przekraczającym maksymalną ekspozycję u człowieka. Obserwacje te mają niewielkie znaczenie w praktyce klinicznej, co potwierdza względnie dobry profil bezpieczeństwa przedklinicznego produktu.¹

Wpływ na rozrodczość i płodność

Przeprowadzone badania toksyczności reprodukcyjnej na wyciągach THC i CBD, które są składnikami aktywnymi produktu Sativex, dostarczyły istotnych danych dotyczących bezpieczeństwa w zakresie rozrodczości. Badania nie wykazały niepożądanych skutków w odniesieniu do płodności zarówno męskiej, jak i żeńskiej. Oceniane parametry obejmowały liczbę kopulujących zwierząt, liczbę płodnych samic i samców, zdolność do kopulacji oraz wskaźniki płodności – wszystkie te parametry pozostawały w normie.²

Jedynym istotnym znaleziskiem było zmniejszenie bezwzględnej masy najądrzy u samców przy poziomie dawki określonym jako „bez działania szkodliwego” na płodność, wynoszącym 25 mg/kg/dobę (co odpowiada 150 mg/m²). Należy podkreślić, że pomimo tej zmiany anatomicznej, nie zaobserwowano negatywnego wpływu na funkcje reprodukcyjne.³

Rozwój zarodkowy i płodowy

W badaniach na szczurach ustalono, że poziom dawki „bez działania szkodliwego” na wczesną przeżywalność zarodków i płodów wynosił około 1 mg/kg/dobę (6 mg/m²). Ta wartość odpowiada maksymalnej prawdopodobnej dawce produktu Sativex u człowieka lub jest od niej niższa, co stanowi istotną informację dla oceny bezpieczeństwa stosowania leku.⁴

Przeprowadzone badania nie dostarczyły danych sugerujących jakiekolwiek działanie teratogenne (powodujące wady rozwojowe) zarówno u szczurów, jak i królików, nawet przy narażeniu przekraczającym prawdopodobną maksymalną dawkę u człowieka. Jest to ważny aspekt bezpieczeństwa, szczególnie w kontekście potencjalnego stosowania leku u kobiet w wieku reprodukcyjnym.⁵

Rozwój pre- i postnatalny

W badaniach dotyczących rozwoju pre- i postnatalnego przeprowadzonych na szczurach zaobserwowano pewne niepokojące efekty. Dawkowanie na poziomie 2 mg/kg/dobę (12 mg/m²) oraz 4 mg/kg/dobę (24 mg/m²) wykazało niekorzystny wpływ na:

• Przeżywalność młodych osobników (przy dawce 2 mg/kg/dobę)
• Opiekę nad potomstwem (przy dawce 4 mg/kg/dobę)

Obserwacje te wskazują na potencjalne ryzyko związane ze stosowaniem kannabinoidów w okresie okołoporodowym i wczesnym rozwoju postnatalnym.⁶

Wpływ na plemniki

Dane z piśmiennictwa naukowego wskazują na potencjalnie niekorzystne działanie składników aktywnych produktu Sativex – zarówno THC, jak i CBD – na parametry nasienia. Odnotowano wpływ na liczbę oraz ruchliwość plemników, co może być istotne w kontekście oceny wpływu leku na męską płodność.⁷

Przenikanie do mleka matki

W badaniach na zwierzętach zaobserwowano znaczne stężenie kannabinoidów w mleku matki, co jest konsekwencją ich lipofilnego charakteru (rozpuszczalności w tłuszczach). Jest to zgodne z przewidywaniami dotyczącymi farmakokinetyki tych związków.⁸

Po powtarzanym podawaniu kannabinoidów obserwowano ich akumulację w mleku matki, osiągającą stężenia od 40 do 60 razy wyższe niż poziom tych substancji w osoczu. Ta znacząca różnica w stężeniach wskazuje na potencjalne ryzyko ekspozycji niemowląt karmionych piersią na działanie kannabinoidów.⁹

Badania wykazały, że dawkowanie przekraczające normalne dawki kliniczne może mieć wpływ na tempo wzrostu niemowląt karmionych piersią. Jest to istotna informacja, która powinna być brana pod uwagę przy ocenie korzyści i ryzyka stosowania produktu Sativex u kobiet karmiących piersią.¹⁰

Charakterystyka danych przedklinicznych