Dawkowanie i sposób podawania leku Methotrexat-Ebewe

Metotreksat powinien być przepisywany wyłącznie przez lekarzy posiadających doświadczenie w jego stosowaniu oraz pełną świadomość związanego z nim ryzyka terapeutycznego. Decyzja o włączeniu tego leku wymaga dokładnej oceny stanu klinicznego pacjenta oraz znajomości możliwych działań niepożądanych.¹

Drogi podania leku

Produkt leczniczy Methotrexat-Ebewe (10 mg/ml) może być podawany następującymi drogami:

• domięśniowo
• dożylnie (w postaci bolusa lub wlewu)
• dokanałowo
• dotętniczo

²

Zasady ustalania dawki

Dawkowanie metotreksatu powinno być oparte na masie ciała lub powierzchni ciała pacjenta, z wyjątkiem podania dokanałowego, gdzie maksymalna zalecana dawka wynosi 15 mg, a maksymalne stężenie to 5 mg/ml. W przypadku stwierdzenia obniżenia parametrów hematologicznych lub zaburzeń funkcji wątroby czy nerek, należy odpowiednio zredukować dawkę leku.³

Wysokie dawki metotreksatu (przekraczające 100 mg) podaje się zazwyczaj we wlewie dożylnym przez okres nieprzekraczający 24 godzin. W niektórych przypadkach część dawki można podać jako wstępne szybkie wstrzyknięcie.⁴

Leczenie osłonowe folinianem wapnia

Przy zastosowaniu dawek metotreksatu większych niż 150 mg/m² pc., konieczne jest podanie pacjentowi folinianu wapnia w celu ochrony prawidłowych komórek przed toksycznym działaniem leku.⁵

Schemat dawkowania folinianu wapnia zależy od podanej dawki metotreksatu:

• Przy wysokich dawkach metotreksatu (>100 mg): zwykle stosuje się do 150 mg folinianu wapnia w dawkach podzielonych, w ciągu 12-24 godzin, we wstrzyknięciu domięśniowym, w dożylnym wstrzyknięciu w postaci szybkiego wlewu (bolus), we wlewie dożylnym lub doustnie. Następnie podaje się 12-25 mg domięśniowo, dożylnie lub 15 mg doustnie (jedna kapsułka) co sześć godzin przez następne 48 godzin.
• Przy niższych dawkach metotreksatu (<100 mg): wystarczy podać jedną kapsułkę (15 mg) folinianu wapnia co sześć godzin przez 48 do 72 godzin.

⁶

Leczenie osłonowe rozpoczyna się z opóźnieniem 8 do 24 godzin od rozpoczęcia wlewu metotreksatu.⁷

Dawkowanie w chorobach nowotworowych

Metotreksat stosuje się skutecznie w leczeniu różnych chorób nowotworowych, zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z innymi środkami cytotoksycznymi, hormonami, radioterapią i zabiegami chirurgicznymi. Schematy dawkowania mogą być bardzo zróżnicowane, szczególnie przy dawkach przewyższających 150 mg/m² pc.⁸

Poniżej przedstawiono przykładowe schematy dawkowania w zależności od wskazania:⁹

Dawkowanie w białaczce

¹⁰

Dawkowanie w raku piersi

W raku piersi stosuje się dawkę 40 mg/m² pc. dożylnie w połączeniu z innymi środkami cytostatycznymi w 1. dniu lub w 1. i 3. dniu, lub w 1. i 8. dniu, albo 3 razy w roku.¹¹

Dawkowanie w nabłoniaku kosmówkowym złośliwym

W leczeniu nabłoniaka kosmówkowego złośliwego stosuje się dawkę 15-30 mg na dobę przez 5 dni, z przerwami w leczeniu wynoszącymi jeden tydzień lub więcej.¹²

Dawkowanie w łuszczycy

Zalecana początkowa dawka w leczeniu łuszczycy opornej na inne metody terapeutyczne wynosi 7,5 mg raz w tygodniu.¹³

Ważne ostrzeżenie dotyczące dawkowania

Methotrexat-Ebewe w leczeniu łuszczycy opornej na inne metody terapeutyczne należy stosować wyłącznie raz na tydzień. Błędy w dawkowaniu mogą spowodować ciężkie działania niepożądane, włącznie ze zgonem. Lekarz przepisujący lek powinien każdorazowo określić na recepcie dokładny dzień przyjmowania metotreksatu.¹⁴

Skuteczność leczenia i dostosowanie dawki w łuszczycy

Efekt terapeutyczny w leczeniu łuszczycy osiągany jest zwykle po 4-6 tygodniach lub później, a stan pacjenta stopniowo poprawia się w ciągu kolejnych 8-10 tygodni lub dłużej. Jeśli po 6 tygodniach terapii nie obserwuje się oczekiwanego efektu leczniczego przy braku objawów toksyczności, dawkę można stopniowo zwiększać o 2,5 mg na tydzień.¹⁵

Optymalna dawka tygodniowa metotreksatu w leczeniu łuszczycy wynosi zazwyczaj 10-25 mg.¹⁶

Zastosowanie metotreksatu u pacjentów z łuszczycą pozwala na późniejsze wykorzystanie standardowego leczenia miejscowego z zadowalającym skutkiem. W celu wykrycia ewentualnych objawów idiosynkrazji, tydzień przed rozpoczęciem regularnej terapii można podać jednorazową dawkę testową.¹⁷

Monitorowanie leczenia w łuszczycy

Pacjent musi zostać dokładnie poinformowany o ryzyku związanym z leczeniem metotreksatem. Lekarz prowadzący powinien zwracać szczególną uwagę na ewentualne toksyczne działanie na wątrobę, przeprowadzając próby czynnościowe wątroby:

• przed rozpoczęciem leczenia
• co 2-4 miesiące w trakcie leczenia

¹⁸

Przy stosowaniu większych dawek metotreksatu konieczne jest uważne długotrwałe monitorowanie potencjalnych działań toksycznych na wątrobę, szpik kostny i płuca.¹⁹

Suplementacja folianów w leczeniu łuszczycy

W celu zmniejszenia ryzyka długotrwałych działań toksycznych metotreksatu zaleca się jednoczesne podawanie:

• kwasu foliowego w dawce 1-2 mg na dobę, lub
• kwasu folinowego (folinianu wapnia) w dawce 2,5-5 mg raz na tydzień, 8-12 godzin po podaniu metotreksatu

²⁰

Suplementacja kwasem foliowym lub folinowym w zalecanych dawkach nie zmniejsza skuteczności terapeutycznej metotreksatu.²¹

Interakcje z lekami przeciwbólowymi

Podczas leczenia metotreksatem należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu:

• paracetamolu
• kwasu acetylosalicylowego

gdyż mogą one prowadzić do zaburzeń czynności wątroby. Ryzyko to jest niższe w przypadku jednoczesnego stosowania metotreksatu z innymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi.²²