Wpływ leku Marelim na płodność, ciążę i laktację

Marelim, jako lek zawierający kwas mykofenolowy (w postaci sodu mykofenolanu), wywiera istotny wpływ na płodność, ciążę oraz laktację, wymagający szczególnej uwagi klinicznej. Personel medyczny powinien przekazać szczegółowe informacje pacjentkom w wieku rozrodczym, kobietom w ciąży oraz karmiącym piersią odnośnie bezpieczeństwa stosowania tego leku immunosupresyjnego.¹

Zalecenia dotyczące antykoncepcji dla kobiet w wieku rozrodczym

Kobiety w wieku rozrodczym muszą być świadome konieczności unikania zajścia w ciążę podczas terapii mykofenolanem. Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że przed rozpoczęciem leczenia produktem Marelim, w trakcie terapii oraz przez 6 tygodni po jej zakończeniu konieczne jest stosowanie przynajmniej jednej skutecznej metody antykoncepcji. Rekomendowane jest jednoczesne stosowanie dwóch uzupełniających się metod antykoncepcji, chyba że wybraną formą jest całkowite powstrzymywanie się od współżycia.²

Przeciwwskazania do stosowania w ciąży

Produkt leczniczy Marelim jest przeciwwskazany do stosowania podczas ciąży, z wyjątkiem sytuacji, gdy nie ma możliwości zastosowania alternatywnego leczenia immunosupresyjnego zapobiegającego odrzuceniu przeszczepu. Aby uniknąć niezamierzonego podania produktu w czasie ciąży, przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest uzyskanie od pacjentki ujemnego wyniku testu ciążowego.³

Informacje o ryzyku teratogennym dla kobiet w wieku rozrodczym

Lekarz ma obowiązek poinformować kobiety w wieku rozrodczym rozpoczynające leczenie produktem Marelim o zwiększonym ryzyku utraty ciąży i wystąpienia wad wrodzonych u płodu. Należy udzielić im wyczerpujących porad dotyczących metod zapobiegania i planowania ciąży.⁴

Protokół wykonywania testów ciążowych

Przed rozpoczęciem leczenia produktem Marelim kobiety w wieku rozrodczym muszą uzyskać ujemny wynik dwóch testów ciążowych o czułości co najmniej 25 mIU/ml (z surowicy lub moczu). Procedura wykonywania testów obejmuje:⁵

• Wykonanie pierwszego testu ciążowego
• Wykonanie drugiego testu ciążowego 8-10 dni po pierwszym
• W przypadku przeszczepu od zmarłego dawcy, gdy nie jest możliwe wykonanie dwóch testów w odstępie 8-10 dni przed rozpoczęciem leczenia, wykonanie testu ciążowego bezpośrednio przed rozpoczęciem leczenia oraz kolejnego testu 8-10 dni później
• Powtarzanie testów ciążowych w zależności od wskazań klinicznych (np. po zgłoszeniu jakiejkolwiek przerwy w stosowaniu antykoncepcji)

Wyniki wszystkich testów ciążowych powinny być szczegółowo omówione z pacjentką. Należy doradzić pacjentkom, aby natychmiast skonsultowały się ze swoim lekarzem w przypadku podejrzenia lub stwierdzenia ciąży.⁶

Teratogenne działanie mykofenolanu

Mykofenolan jest substancją o silnym działaniu teratogennym na człowieka. Podawany w czasie ciąży znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia niekorzystnych skutków dla rozwijającego się płodu:⁷

• Ryzyko samoistnych poronień: u 45-49% kobiet w ciąży narażonych na mykofenolan mofetylu, w porównaniu do 12-33% u pacjentek po przeszczepieniu narządu miąższowego leczonych innymi lekami immunosupresyjnymi
• Ryzyko wad wrodzonych: u 23-27% żywych urodzeń po ekspozycji na mykofenolan mofetylu w czasie ciąży (w porównaniu do 2-3% żywych urodzeń w populacji ogólnej i około 4-5% żywych urodzeń u biorców przeszczepów stosujących inne leki immunosupresyjne)

W obserwacjach po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano liczne przypadki wad wrodzonych, w tym wad mnogich, u dzieci pacjentek narażonych na mykofenolan mofetylu w skojarzeniu z innymi lekami immunosupresyjnymi podczas ciąży.⁸

Najczęściej raportowane wady wrodzone po ekspozycji na mykofenolan

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że po ekspozycji na mykofenolan w czasie ciąży najczęściej zgłaszano następujące wady wrodzone:⁹

• Nieprawidłowości w obrębie ucha – nieprawidłowo uformowane lub brak ucha zewnętrznego, zarośnięcie przewodu słuchowego zewnętrznego (ucho środkowe)
• Wady twarzy – rozszczep wargi, rozszczep podniebienia, małożuchwie i hiperteloryzm oczny (zwiększona odległość między oczami)
• Nieprawidłowości w obrębie oka – coloboma (rozszczep struktur oka)
• Wrodzone wady serca – ubytki w przegrodzie międzyprzedsionkowej i międzykomorowej
• Wady w obrębie palców – polidaktylia (nadliczbowe palce), syndaktylia (zrośnięte palce)
• Wady w obrębie tchawicy i przełyku – zarośnięcie przełyku
• Wady układu nerwowego – rozszczep kręgosłupa
• Nieprawidłowości nerek

Ponadto, w pojedynczych doniesieniach odnotowano wystąpienie: małoocza, wrodzonej torbieli splotu naczyniówkowego, niewykształcenia przegrody przezroczystej oraz niewykształcenia nerwu węchowego.¹⁰

Zalecenia dla mężczyzn stosujących Marelim

Mimo że dostępne ograniczone dane kliniczne nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych lub poronień po ekspozycji ojca na mykofenolan mofetylu, nie można całkowicie wykluczyć potencjalnego ryzyka.¹¹

Należy poinformować pacjentów, że MPA ma silne działanie teratogenne. Mimo że nie ma pewności, czy MPA jest obecny w nasieniu, obliczenia oparte na danych od zwierząt sugerują, że maksymalna ilość MPA, która mogłaby zostać przeniesiona do organizmu kobiety, jest tak mała, że jej działanie jest mało prawdopodobne. Badania na zwierzętach wykazały genotoksyczne działanie mykofenolanu przy stężeniach większych niż uzyskiwane po dawkach terapeutycznych u ludzi, dlatego nie można całkowicie wykluczyć ryzyka genotoksycznego działania na komórki nasienia.¹²

Ze względu na te potencjalne zagrożenia, zaleca się następujące środki ostrożności:¹³

• Seksualnie aktywni mężczyźni lub ich partnerki powinni stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia mężczyzny oraz przez co najmniej 90 dni po zakończeniu przyjmowania mykofenolanu mofetylu
• Mężczyźni w wieku reprodukcyjnym powinni być w pełni świadomi potencjalnych zagrożeń związanych z poczęciem dziecka podczas stosowania leku Marelim i omówić je szczegółowo z lekarzem

Przeciwwskazania dotyczące karmienia piersią

Stosowanie produktu leczniczego Marelim jest przeciwwskazane u kobiet karmiących piersią. Dostępne ograniczone dane wskazują, że kwas mykofenolowy przenika do mleka ludzkiego, co stwarza ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u dzieci karmionych piersią.¹⁴

Wpływ Marelim na płodność

Nie przeprowadzono specyficznych badań nad wpływem produktu leczniczego Marelim na płodność u ludzi. W badaniach na zwierzętach (szczurach) nie zaobserwowano zmian w płodności po podaniu dawek do 40 mg/kg u samców i 20 mg/kg u samic.¹⁵